Mart ile Kasım ayları arasında Almanya'da,
ormanlarda, çayırlarda, park ve bahçelerde, özellikle çimenlikte,
yol kenarlarında ve çalılıklarda
kene tarafından ısırılma tehlikesi vardır.
Kene ısırığının direkt ısırık bölgesinde
yol açabileceği kaşıntılı kırmızılığın
yanı sıra hastalık taşıma riski de bulunmaktadır.
Keneler, bazı hastalıkların patojenlerini
daha önceden ısırdıkları hayvanların, özellikle vahşi hayvanların kanından alır.
Kene tarafından taşınan ana hastalıklar
lyme hastalığı ve FSME,
yani erken yaz meningoensefalitisidir.
Lyme hastalığına kenenin bağırsaklarında taşınan Borrelia bakterisi neden olur.
Ancak enfekte kene tarafında ısırılan herkes
enfekte veya hasta olmaz.
Genelde Almanya'da her sene yaklaşık 10.000 kişiden 3'ü
lyme hastalığına yakalanıyor.
Bakterinin önünde uzun bir yol olduğundan
önce uzun bir süre beslendikten sonra hastalığı yaymaya başlayabilir.
Bu bakterilerin, kenenin önce bağırsak duvarlarından tükürük bezlerine gidip
oradan da yaraya ulaşmaları gerekir.
Bu nedenle kene tarafından ısırıldıktan sonra
hızlıca müdahale edildiğinde bakterinin yayılması engellenebilir.
Açık alanda kaldıktan sonra
cilt kırışıklıkları veya saç çizgisi gibi kenenin saklanabileceği yerlerde
kene aramalısınız ve 24 saat içinde
kene kartı veya kene cımbızı ile keneden kurtulmalısınız.
Keneyi çıkartırken keneyi sıkmamalısınız;
çünkü bu durumda hastalığın bulaşma olasılığını arttırırsınız.
Kene ne kadar büyük ve yaşlıysa
Borrelia taşıma ihtimali de o kadar yüksek olduğundan
daha dikkatli ve özenli olunmalıdır.
Borrelia, Almanya'da her yerde görülür.
Bazı eyaletler lyme hastalığı vakalarını toplar
ve risk bölgesi haritası hazırlar.
Enfekte kenelerin oranı bölgeden bölgeye farklılık gösterse de
rakamlar güvenilir değildir.
Ancak %30'u bulabilir.
Isırık bölgesinde başlayan tahrişe ek olarak
ısırıktan birkaç gün veya hafta sonra ortaya çıkan cilt lekesi
lyme hastalığını işaret edebilir.
Beş santimetreden daha geniş bir çapa
yayılan kırmızı bir halka belirir.
Bu nedenle "dolaşan kızarıklık" adı verilir.
Lyme hastalığına yakalanma oranı
Avrupa'da yaklaşık yüzde 40'tır.
Lyme hastalığının diğer semptomları,
dolaşan kızarıklıktan farklı olarak griple benzerlik gösterir
ve birkaç hafta sonra ortaya çıkabilir:
Ateş, kas ve baş ağrısı ve yorgunluk,
lenf bezlerinde şişlik veya mide-bağırsak şikayetleri gibi
genel hastalık belirtileri gözlenir.
Isırıldıktan birkaç hafta kadar sonra dolaşan kızarıklık
veya grip benzeri belirtiler ortaya çıkarsa doktora gitmelisiniz.
Lyme hastalığı bir anda iyileşebilir,
ancak iki-dört haftadan fazla süren
şikayetlerde antibiyotik tedavisine başlanır.
Çoğunlukla takip olmadan iyileşir.
Ancak antibiyotik tedavisi başta yeterli etkiyi yaratamayabilir.
Bu durumda başka bir antibiyotiğe geçmek gerekebilir.
Ne kadar hızlı tedavi edilirse, o kadar iyidir.
Kene ısırığından sonra yan etkiler ve muhtemel bir direnç gelişmesine karşı
tedbir amaçlı antibiyotik verilmesi tavsiye edilmez.
Ancak özellikle tedavi edilmediğinde lyme hastalığı nadiren de olsa
ağır seyredebilir ve sinir sistemini veya eklemleri etkileyebilir.
Birinci ihtimal nöroborelyozdur.
Bu, ısırık bölgesinde geceleri kötüleşen
ateşli sinir hücreleridir.
Ayrıca kendilerini kraniyal hücrelerinin hafif felçleri ile
farklı şekillere sokabilirler:
örneğin uyuşma hissi, görme veya duymada bozukluk,
nadir de olsa felç.
Çok ender olarak ritim bozukluğuna neden olan enfeksiyon, kalbi etkileyebilir.
İkinci ihtimal ise uzun vadede oluşan ve
eklemlerde, özellikle dizlerde iltihap olan lyme artritidir.
Buna ek olarak kollarda, bacaklarda, parmaklarda,
ayak parmaklarında ve burunda görülen kronik iltihaplı cilt değişimleridir.
Kas ve eklem şikayetleri, şiddetli yorgunluk,
konsantrasyon ve hafıza problemleriyle belli olan
"kronik lyme hastalığı" veya "post-lyme hastalığı" şüphesi oluşur.
Ancak bu sonradan oluşan kronik seyir ilaçla tedavi edilemez
ve bilinen bir teşhisi yoktur.
Ancak FSME'nin tam tersine lyme hastalığının aşısı yoktur.
En etkili önlem ise kene ısırmasından kaçınmaktır.
Örneğin riskli bölgelerde özellikle dikkatli olmak
veya genelde ormanda ve çayırda yürürken
kapalı ayakkabı, uzun pantolon
ve pantolon paçasının üzerine kadar çekilmiş çoraplar giymek etkili olur.
Açık ciltte kullanılan kene önleyici ürünler de vardır.
Ancak bu ürünler farklı kalitelerde olup yüzde yüz koruma sağlamaz.
Özet:
Almanya'nın her yerinde lyme hastalığına neden olan
ve ısırıkla bulaşan bakterileri taşıyan keneler olabilir.
Ancak bütün enfekte keneler enfeksiyona neden olmaz.
Genelde Almanya'da her sene yaklaşık 10.000 kişiden 3'ü
lyme hastalığına yakalanmaktadır.
Enfeksiyon ısırık yerinin etrafında kırmızı halka şeklinde gözükebilir
veya ısırıldıktan birkaç hafta sonra grip benzeri semptomlar gösterebilir.
Antibiyotik ile tedavi edilmelidir ve genelde takipsiz iyileşme sağlanır.
Nadir durumlarda ise sinir ve eklemlerde ağır seyredebilir.
Lyme hastalığının aşısı yoktur.
En kesin önlem kene ısırığından kaçınmak
ve ısırıldıktan sonra keneyi dikkatlice çıkarmaktır.