WEBVTT

00:00:08.520 --> 00:00:11.160
Enfeksiyon hastalıkları,

00:00:11.240 --> 00:00:15.960
farklı patojen türlerinin
neden olduğu bulaşıcı hastalıklardır.

00:00:17.800 --> 00:00:19.880
Bazı patojenler şunlardır:

00:00:20.320 --> 00:00:23.960
• Bakteriler - basit tek hücreli organizmalar

00:00:24.600 --> 00:00:30.280
• Virüsler - virüslerin insan
veya hayvan hücrelerinde üremek için

00:00:30.360 --> 00:00:36.880
ihtiyaç duydukları kalıtsal 
bilgileri içeren, protein kapsülü

00:00:37.080 --> 00:00:43.400
• Mantarlar - genelde cilt ve maya 
mantarı gibi tek hücreli ve bulaşıcıdır,

00:00:43.480 --> 00:00:46.680
ancak küf mantarı gibi
çok hücreli de olabilir.

00:00:47.360 --> 00:00:52.880
• Parazitler - karmaşık tek hücreliler,
yani protozoalar sayılabilir,

00:00:52.920 --> 00:00:56.960
ancak kurtlar gibi çok hücreliler de vardır.

00:00:58.080 --> 00:01:00.600
Bir kişinin enfekte olabilmesi için

00:01:00.680 --> 00:01:04.960
patojenlerin genelde kişinin vücuduna girip

00:01:05.000 --> 00:01:09.120
burada çoğalması gereklidir.

00:01:10.720 --> 00:01:13.880
Patojenler bütün organizmayı etkileyebilir,

00:01:13.960 --> 00:01:16.960
ancak bu tek bir organla sınırlıdır.

00:01:18.840 --> 00:01:22.960
Bağışıklık sistemi,
izinsiz giren patojenlere tepki gösterir.

00:01:23.480 --> 00:01:26.960
Bağışıklık sisteminin 
patojenlerle iyi şekilde savaşabilmesi

00:01:27.000 --> 00:01:33.480
farklı faktörlere
ve patojenin türüne bağlıdır.

00:01:35.000 --> 00:01:38.960
Enfeksiyon hastalıkları

00:01:39.000 --> 00:01:40.960
semptomlarına,

00:01:41.000 --> 00:01:42.760
hastalığın seyrine

00:01:42.840 --> 00:01:45.960
ve süresine göre farklılık gösterir.

00:01:46.240 --> 00:01:49.960
Semptomlar, hafif burun akıntısı gibi hafif;

00:01:50.000 --> 00:01:52.960
Ebola gibi ölümcül olabilir.

00:01:55.040 --> 00:01:58.680
Enfeksiyon hastalıkları kişiden kişiye

00:01:58.760 --> 00:02:03.960
örneğin damlacıklarla
veya temasla bulaşabilir.

00:02:04.960 --> 00:02:09.760
Bazı patojenler ise kan veya sperm gibi

00:02:09.800 --> 00:02:12.760
diğer vücut sıvılarıyla bulaşabilir.

00:02:12.920 --> 00:02:18.280
Enfeksiyon, hatta mikroplu yiyecekler

00:02:18.320 --> 00:02:20.960
veya kirli sular ile de bulaşabilir.

00:02:21.760 --> 00:02:26.960
Hastalıklar, farklı 
seviyelerde bulaşıcılık gösterebilir.

00:02:27.440 --> 00:02:31.680
Örneğin COVID-19'da 

00:02:31.760 --> 00:02:34.960
uzun süre aynı ortamda bulunmak yeterlidir,

00:02:35.400 --> 00:02:42.200
AIDS gibi durumlarda ise bulaşması 
için yoğun temas halinde olmak gerekir.

00:02:44.320 --> 00:02:48.960
Çoğu durumda patojenlere karşı 
etkili ilaçlar vardır:

00:02:49.640 --> 00:02:52.760
• Bakterilere karşı antibiyotik

00:02:53.280 --> 00:02:56.400
• Virüslere karşı antiviraller

00:02:57.120 --> 00:03:00.760
• Mantarlara karşı mantarkıranlar

00:03:00.840 --> 00:03:03.320
Ancak bunlar, tümüne karşı etkili değildir.

00:03:03.400 --> 00:03:05.960
Bazı bakteriler

00:03:06.000 --> 00:03:12.120
şimdiye kadar kullanılan
antibiyotiklere karşı direnç kazandı.

00:03:14.280 --> 00:03:18.680
Genelde dünya çapında en çok ölüme

00:03:18.760 --> 00:03:22.000
bulaşıcı hastalıklar neden olur.

00:03:24.200 --> 00:03:28.960
Çoğu durumda en etkili koruma,

00:03:29.000 --> 00:03:33.960
temizlik önlemleri ve aşılanmadır.

00:03:35.320 --> 00:03:36.960
Özet:

00:03:37.640 --> 00:03:40.960
Enfeksiyon hastalıklarına bakteriler,

00:03:41.000 --> 00:03:42.960
virüsler,

00:03:43.000 --> 00:03:47.320
mantarlar, veya parazitler gibi
patojenler neden olur

00:03:47.400 --> 00:03:51.960
ve farklı semptomlara
veya hastalıklara yol açar.

00:03:53.400 --> 00:03:55.880
Kişinin bağışıklık reaksiyonu

00:03:55.920 --> 00:04:00.960
hastalığın seyrinde önemli rol oynar.

00:04:01.880 --> 00:04:04.960
Bazı etkili ilaçlar olmasına rağmen

00:04:05.400 --> 00:04:07.600
dünya çapında en çok ölüme

00:04:07.680 --> 00:04:10.960
bulaşıcı hastalıklar neden olur.

00:04:13.120 --> 00:04:15.960
Hastalık farklı yollarla bulaşabilir,

00:04:17.240 --> 00:04:20.960
ancak hastalığın bulaşması
temizlik ile engellenebilir.

00:04:21.600 --> 00:04:26.000
Çoğu durumda aşılanma 
en önemli destekleyicidir.