WEBVTT

00:00:09.080 --> 00:00:13.040
Mart ile Kasım ayları arasında Almanya'da,

00:00:13.080 --> 00:00:17.040
ormanlarda, çayırlarda, park 
ve bahçelerde, özellikle çimenlikte,

00:00:17.080 --> 00:00:21.520
yol kenarlarında ve çalılıklarda

00:00:21.560 --> 00:00:27.040
kene tarafından ısırılma tehlikesi vardır.

00:00:27.080 --> 00:00:30.520
Kene ısırığının direkt ısırık bölgesinde

00:00:30.600 --> 00:00:34.040
yol açabileceği kaşıntılı kırmızılığın 

00:00:34.640 --> 00:00:37.600
yanı sıra hastalık taşıma riski de bulunmaktadır.

00:00:37.880 --> 00:00:40.800
Keneler, bazı hastalıkların patojenlerini

00:00:40.880 --> 00:00:46.040
daha önceden ısırdıkları hayvanların,
özellikle vahşi hayvanların kanından alır.

00:00:46.840 --> 00:00:51.360
Kene tarafından taşınan ana hastalıklar

00:00:51.440 --> 00:00:54.040
lyme hastalığı ve FSME,

00:00:54.080 --> 00:00:57.560
yani erken yaz meningoensefalitisidir.

00:00:58.440 --> 00:01:05.040
Lyme hastalığına kenenin bağırsaklarında
taşınan Borrelia bakterisi neden olur.

00:01:05.520 --> 00:01:10.040
Ancak enfekte kene tarafında ısırılan herkes

00:01:10.080 --> 00:01:12.680
enfekte veya hasta olmaz.

00:01:12.840 --> 00:01:16.920
Genelde Almanya'da her sene
yaklaşık 10.000 kişiden 3'ü

00:01:17.000 --> 00:01:20.480
lyme hastalığına yakalanıyor.

00:01:21.080 --> 00:01:24.640
Bakterinin önünde 
uzun bir yol olduğundan 

00:01:24.720 --> 00:01:30.040
önce uzun bir süre beslendikten sonra
hastalığı yaymaya başlayabilir.

00:01:30.080 --> 00:01:34.680
Bu bakterilerin, kenenin önce bağırsak
duvarlarından tükürük bezlerine gidip

00:01:34.800 --> 00:01:37.440
oradan da yaraya ulaşmaları gerekir.

00:01:37.840 --> 00:01:41.280
Bu nedenle kene 
tarafından ısırıldıktan sonra

00:01:41.400 --> 00:01:45.560
hızlıca müdahale edildiğinde
bakterinin yayılması engellenebilir.

00:01:46.000 --> 00:01:49.000
Açık alanda kaldıktan sonra

00:01:49.080 --> 00:01:55.360
cilt kırışıklıkları veya saç çizgisi gibi
kenenin saklanabileceği yerlerde

00:01:55.440 --> 00:02:00.360
kene aramalısınız ve 24 saat içinde

00:02:02.480 --> 00:02:07.040
kene kartı veya kene cımbızı ile
keneden kurtulmalısınız.

00:02:07.080 --> 00:02:11.040
Keneyi çıkartırken keneyi sıkmamalısınız;

00:02:11.080 --> 00:02:16.040
çünkü bu durumda hastalığın
bulaşma olasılığını arttırırsınız.

00:02:16.360 --> 00:02:19.680
Kene ne kadar büyük ve yaşlıysa

00:02:19.760 --> 00:02:23.440
Borrelia taşıma ihtimali de
o kadar yüksek olduğundan

00:02:23.520 --> 00:02:27.560
daha dikkatli ve özenli olunmalıdır.

00:02:29.400 --> 00:02:32.560
Borrelia, Almanya'da her yerde görülür.

00:02:32.640 --> 00:02:36.080
Bazı eyaletler
lyme hastalığı vakalarını toplar

00:02:36.160 --> 00:02:39.600
ve risk bölgesi haritası hazırlar.

00:02:39.960 --> 00:02:45.200
Enfekte kenelerin oranı bölgeden
bölgeye farklılık gösterse de

00:02:45.640 --> 00:02:49.040
rakamlar güvenilir değildir.

00:02:49.080 --> 00:02:53.040
Ancak %30'u bulabilir.

00:02:53.920 --> 00:02:59.120
Isırık bölgesinde başlayan tahrişe ek olarak

00:02:59.200 --> 00:03:05.320
ısırıktan birkaç gün veya hafta 
sonra ortaya çıkan cilt lekesi

00:03:05.400 --> 00:03:08.280
lyme hastalığını işaret edebilir.

00:03:08.360 --> 00:03:11.600
Beş santimetreden daha geniş bir çapa

00:03:11.680 --> 00:03:16.040
yayılan kırmızı bir halka belirir.

00:03:16.080 --> 00:03:19.640
Bu nedenle "dolaşan kızarıklık" adı verilir.

00:03:19.720 --> 00:03:24.040
Lyme hastalığına yakalanma oranı

00:03:24.080 --> 00:03:26.040
Avrupa'da yaklaşık yüzde 40'tır.

00:03:26.080 --> 00:03:29.040
Lyme hastalığının diğer semptomları,

00:03:29.080 --> 00:03:33.720
dolaşan kızarıklıktan farklı olarak
griple benzerlik gösterir

00:03:33.840 --> 00:03:37.040
ve birkaç hafta sonra ortaya çıkabilir:

00:03:37.080 --> 00:03:41.040
Ateş, kas ve baş ağrısı ve yorgunluk,

00:03:41.080 --> 00:03:44.920
lenf bezlerinde şişlik
veya mide-bağırsak şikayetleri gibi

00:03:45.000 --> 00:03:47.040
genel hastalık belirtileri gözlenir.

00:03:48.760 --> 00:03:53.040
Isırıldıktan birkaç hafta kadar
sonra dolaşan kızarıklık

00:03:53.080 --> 00:03:58.040
veya grip benzeri belirtiler
ortaya çıkarsa doktora gitmelisiniz.

00:03:58.760 --> 00:04:01.800
Lyme hastalığı bir anda iyileşebilir,

00:04:01.880 --> 00:04:05.040
ancak iki-dört haftadan fazla süren

00:04:05.080 --> 00:04:09.040
şikayetlerde antibiyotik tedavisine başlanır.

00:04:09.080 --> 00:04:12.800
Çoğunlukla takip olmadan iyileşir.

00:04:12.880 --> 00:04:18.040
Ancak antibiyotik tedavisi
başta yeterli etkiyi yaratamayabilir.

00:04:19.080 --> 00:04:23.600
Bu durumda başka bir antibiyotiğe
geçmek gerekebilir.

00:04:23.680 --> 00:04:27.040
Ne kadar hızlı tedavi edilirse,
o kadar iyidir.

00:04:28.200 --> 00:04:32.680
Kene ısırığından sonra yan etkiler
ve muhtemel bir direnç gelişmesine karşı

00:04:32.760 --> 00:04:37.360
tedbir amaçlı antibiyotik 
verilmesi tavsiye edilmez.

00:04:37.440 --> 00:04:43.040
Ancak özellikle tedavi edilmediğinde
lyme hastalığı nadiren de olsa

00:04:43.120 --> 00:04:48.040
ağır seyredebilir ve sinir 
sistemini veya eklemleri etkileyebilir.

00:04:49.040 --> 00:04:53.040
Birinci ihtimal nöroborelyozdur.

00:04:54.040 --> 00:04:57.040
Bu, ısırık bölgesinde geceleri kötüleşen

00:04:57.080 --> 00:05:00.040
ateşli sinir hücreleridir.

00:05:00.400 --> 00:05:04.040
Ayrıca kendilerini
kraniyal hücrelerinin hafif felçleri ile

00:05:04.080 --> 00:05:07.040
farklı şekillere sokabilirler:

00:05:07.520 --> 00:05:12.040
örneğin uyuşma hissi,
görme veya duymada bozukluk,

00:05:13.160 --> 00:05:16.040
nadir de olsa felç.

00:05:16.080 --> 00:05:21.560
Çok ender olarak ritim bozukluğuna
neden olan enfeksiyon, kalbi etkileyebilir.

00:05:21.640 --> 00:05:25.480
İkinci ihtimal ise uzun vadede oluşan ve

00:05:25.560 --> 00:05:30.040
eklemlerde, özellikle dizlerde
iltihap olan lyme artritidir.

00:05:30.360 --> 00:05:34.040
Buna ek olarak
kollarda, bacaklarda, parmaklarda,

00:05:34.080 --> 00:05:39.040
ayak parmaklarında ve burunda görülen
kronik iltihaplı cilt değişimleridir.

00:05:39.080 --> 00:05:43.400
Kas ve eklem şikayetleri,
şiddetli yorgunluk,

00:05:43.480 --> 00:05:48.400
konsantrasyon
ve hafıza problemleriyle belli olan

00:05:48.480 --> 00:05:53.040
"kronik lyme hastalığı" veya
"post-lyme hastalığı" şüphesi oluşur.

00:05:53.520 --> 00:05:58.200
Ancak bu sonradan oluşan kronik seyir
ilaçla tedavi edilemez

00:05:58.240 --> 00:06:01.360
ve bilinen bir teşhisi yoktur.

00:06:01.440 --> 00:06:06.040
Ancak FSME'nin tam tersine
lyme hastalığının aşısı yoktur.

00:06:06.520 --> 00:06:10.520
En etkili önlem ise
kene ısırmasından kaçınmaktır.

00:06:11.160 --> 00:06:15.440
Örneğin riskli bölgelerde
özellikle dikkatli olmak

00:06:15.520 --> 00:06:19.040
veya genelde ormanda ve çayırda yürürken

00:06:19.080 --> 00:06:22.440
kapalı ayakkabı, uzun pantolon

00:06:22.520 --> 00:06:27.040
ve pantolon paçasının üzerine kadar
çekilmiş çoraplar giymek etkili olur.

00:06:27.720 --> 00:06:32.360
Açık ciltte kullanılan kene
önleyici ürünler de vardır.

00:06:32.440 --> 00:06:38.400
Ancak bu ürünler farklı kalitelerde 
olup yüzde yüz koruma sağlamaz.

00:06:39.400 --> 00:06:41.040
Özet:

00:06:41.080 --> 00:06:45.520
Almanya'nın her yerinde
lyme hastalığına neden olan

00:06:45.600 --> 00:06:50.040
ve ısırıkla bulaşan bakterileri
taşıyan keneler olabilir.

00:06:50.080 --> 00:06:54.040
Ancak bütün enfekte keneler
enfeksiyona neden olmaz.

00:06:54.440 --> 00:06:58.960
Genelde Almanya'da her sene
yaklaşık 10.000 kişiden 3'ü

00:06:59.040 --> 00:07:01.480
lyme hastalığına yakalanmaktadır.

00:07:01.960 --> 00:07:06.640
Enfeksiyon ısırık yerinin etrafında
kırmızı halka şeklinde gözükebilir

00:07:06.680 --> 00:07:11.720
veya ısırıldıktan birkaç hafta sonra
grip benzeri semptomlar gösterebilir.

00:07:11.960 --> 00:07:17.040
Antibiyotik ile tedavi edilmelidir ve
genelde takipsiz iyileşme sağlanır.

00:07:17.200 --> 00:07:23.440
Nadir durumlarda ise sinir
ve eklemlerde ağır seyredebilir.

00:07:23.560 --> 00:07:26.360
Lyme hastalığının aşısı yoktur.

00:07:26.440 --> 00:07:29.800
En kesin önlem kene ısırığından kaçınmak

00:07:29.880 --> 00:07:35.080
ve ısırıldıktan sonra 
keneyi dikkatlice çıkarmaktır.