WEBVTT

00:00:05.125 --> 00:00:07.999
***

00:00:08.459 --> 00:00:12.291
Demansta, kişinin hatırlama
ve konsantre olma yeteneği

00:00:12.292 --> 00:00:13.999
zamanla azalır.

00:00:14.334 --> 00:00:19.124
Uzamsal ve zamansal bilinç zayıflar ve
günlük hayatla bağımsız olarak başa çıkmak

00:00:19.125 --> 00:00:21.292
gittikçe zorlaşır.

00:00:21.731 --> 00:00:25.875
Alzheimer hastalığı
demansın en yaygın nedenidir.

00:00:25.876 --> 00:00:29.666
Hastalığın adı psikiyatrist
Alois Alzheimer'dan gelmektedir.

00:00:29.667 --> 00:00:33.751
Kendisi hastalığı ilk kez
20. yüzyılın başında tanımlamıştır.

00:00:34.918 --> 00:00:40.791
Demans hastalarının yaklaşık yüzde 70'inin
Alzheimer hastası olduğu tahmin edilmektedir.

00:00:40.792 --> 00:00:45.917
Yetişkinlerin yüzde 15 ila 20'sinde
vasküler demans mevcuttur.

00:00:45.918 --> 00:00:49.124
Bu hastalık beyindeki dolaşım bozukluklarından
meydana gelmektedir.

00:00:49.125 --> 00:00:51.333
Etkilenenlerin yaklaşık yüzde 15'inde

00:00:51.334 --> 00:00:55.292
demansın her iki formunun
bir kombinasyonu saptanmaktadır.

00:00:55.293 --> 00:00:58.333
Demansın başka biçimleri de vardır,

00:00:58.334 --> 00:01:02.542
örneğin Parkinson hastalığı sırasında
ortaya çıkabilen formlar.

00:01:03.042 --> 00:01:06.333
Nedenleri: Demans nasıl ortaya çıkar?

00:01:06.334 --> 00:01:10.333
Alzheimer hastalığı
demansın en yaygın nedenidir.

00:01:10.334 --> 00:01:14.333
Bu hastalığın tetikleyicileri
henüz tam olarak belirlenememiştir.

00:01:14.334 --> 00:01:16.333
Bilinen şeylerden biri,

00:01:16.334 --> 00:01:18.625
Alzheimer demansı olan kişilerde

00:01:18.626 --> 00:01:22.458
beyindeki önemli bir nörotransmitter olan
asetilkolinin

00:01:22.459 --> 00:01:25.333
normalin çok altında miktarlarda
görülmesidir.

00:01:25.334 --> 00:01:28.333
Demans hastalarının beyninde

00:01:28.334 --> 00:01:31.708
küçük protein partiküllerinin
(örneğin plakların) biriktiği

00:01:31.709 --> 00:01:36.708
ve bunların muhtemelen sinir hücrelerinin
ölümünden sorumlu olduğu bilinmektedir.

00:01:36.709 --> 00:01:40.959
Ancak bilim insanları,
Alzheimer hastalığının gelişmesinde

00:01:40.960 --> 00:01:44.041
başka faktörlerin de etkili olduğunu
varsaymaktadır.

00:01:44.042 --> 00:01:48.333
Vasküler demansın nedenlerini belirlemek
çok daha kolaydır.

00:01:48.334 --> 00:01:52.833
Bunlar çok farklı olabilir,
ancak ortak bir noktaları vardır:

00:01:52.834 --> 00:01:57.333
Damarlardaki hasarlar nedeniyle
beynin belirli bölgelerine

00:01:57.334 --> 00:02:02.834
yeterince kan ve dolayısıyla
yeterince oksijen ulaşamamaktadır.

00:02:03.209 --> 00:02:09.082
Bu bozukluk örneğin
kılcal beyin damarlarındaki arterioskleroz

00:02:09.083 --> 00:02:14.333
("vasküler kalsifikasyon") nedeniyle
veya dolaşan bir kan pıhtısının yol açtığı

00:02:14.334 --> 00:02:17.292
ani damar tıkanıklığı sonucu oluşmaktadır.

00:02:17.293 --> 00:02:21.833
Risk faktörleri ve önleyici tedbirler nelerdir?

00:02:21.834 --> 00:02:24.583
Alzheimer demansı olasılığı

00:02:24.584 --> 00:02:28.333
yaşla birlikte (yaklaşık 65 yaşından itibaren)
artmaktadır.

00:02:28.334 --> 00:02:32.750
Alzheimer hastalığının nedenleri
henüz tam olarak bilinmiyor olsa da

00:02:32.751 --> 00:02:38.333
Alzheimer riskini artıran faktörler
tahmin edilebilmektedir.

00:02:38.334 --> 00:02:40.708
Bu faktörler özellikle şunlardır:

00:02:40.709 --> 00:02:43.750
Metabolik hastalık diabetes mellitus,

00:02:43.751 --> 00:02:45.917
sigara içmek, depresyon,

00:02:45.918 --> 00:02:48.333
az sosyal ilişki.

00:02:48.334 --> 00:02:50.333
"Kalıtım" faktörünün

00:02:50.334 --> 00:02:53.292
Alzheimer demansının gelişiminde
nasıl bir rol oynadığı

00:02:53.293 --> 00:02:55.583
henüz tam olarak
açıklığa kavuşturulmamıştır

00:02:55.584 --> 00:02:57.834
ve araştırmaların
devam etmesi gerekmektedir.

00:02:57.835 --> 00:03:02.333
Vasküler demansın oluşumundaki
ana risk faktörlerinin tümü,

00:03:02.334 --> 00:03:04.958
kardiyovasküler hastalıklara

00:03:04.959 --> 00:03:09.333
ve vasküler hasara da
yol açabilen risk faktörleridir.

00:03:09.334 --> 00:03:11.958
Bunlar özellikle şunlardır:

00:03:11.959 --> 00:03:15.333
Yüksek tansiyon,
yüksek kolesterol seviyesi,

00:03:15.334 --> 00:03:18.333
diabetes mellitus, sigara içmek

00:03:18.334 --> 00:03:22.666
aşırı kilo ve obezite,
hareketsiz yaşam tarzı.

00:03:22.667 --> 00:03:28.333
Düzenli fiziksel aktivite,
sigara içmemek, dengeli beslenme

00:03:28.334 --> 00:03:31.999
ve yüksek tansiyon ve diyabet gibi
mevcut hastalıkların

00:03:32.000 --> 00:03:36.875
uygun bir şekilde tedavi edilmesi
vasküler demans riskini

00:03:36.876 --> 00:03:40.958
azaltmak için önemli önleyici tedbirlerdir.

00:03:40.959 --> 00:03:43.333
Ancak bu önlemlerle

00:03:43.334 --> 00:03:47.833
Alzheimer hastalığı riski de azaltılabilir.

00:03:47.834 --> 00:03:50.291
Ayrıca canlı bir sosyal hayatın

00:03:50.292 --> 00:03:54.292
ve aktif bir günlük yaşamın da demansı
önleyebileceği kabul edilmektedir.

00:03:54.626 --> 00:03:57.333
Demans nasıl tedavi edilebilir?

00:03:57.334 --> 00:04:00.875
Alzheimer demansı kronik bir hastalıktır,

00:04:00.876 --> 00:04:04.666
ve birkaç yıllık bir süre içinde ilerler.

00:04:04.667 --> 00:04:09.541
Alzheimer hastalığının ilerlemesi
günümüzde halen önlenememektedir.

00:04:09.542 --> 00:04:11.583
Vasküler demansta

00:04:11.584 --> 00:04:15.501
hastalığa neden olan temel hastalıklar
tedavi edilebilmektedir.

00:04:18.083 --> 00:04:20.317
Ancak, asıl demans için
aşağıdakiler geçerlidir:

00:04:20.318 --> 00:04:25.584
Alzheimer demansının ve vasküler demansın
günümüzde henüz tedavisi yoktur.

00:04:25.959 --> 00:04:30.958
Bu nedenle tıbbi tedavinin ve beraberindeki
tıbbi önlemlerin birincil amacı,

00:04:30.959 --> 00:04:35.292
mümkün olduğunca uzun süre
iyi bir yaşam kalitesi sağlamak

00:04:35.293 --> 00:04:39.333
ve hastanın günlük yaşamında ihtiyacı olan
becerileri ve bağımsızlığını

00:04:39.334 --> 00:04:41.847
mümkün olduğunca korumaktır.

00:04:41.848 --> 00:04:47.500
Demans hastaları genellikle uzun süreli
desteğe ve tedaviye ihtiyaç duyar.

00:04:47.501 --> 00:04:51.374
Bu sürece tıbbın birçok alanından

00:04:51.375 --> 00:04:57.333
(bakım, ergoterapi, fizyoterapi ve
sosyal hizmet) uzmanlar dahil olabilir.

00:04:57.334 --> 00:05:02.615
Ailenin desteği de
genellikle bakımın temelini oluşturur.

00:05:02.999 --> 00:05:07.292
Gönüllüler de sürece dahil olabilir.

00:05:07.293 --> 00:05:12.541
Demansın ilaçsız tedavisinde
en yaygın seçenekler arasında

00:05:12.542 --> 00:05:15.833
hafıza ve oryantasyon egzersizleri,

00:05:15.834 --> 00:05:19.750
fiziksel aktivite ve ailedeki
yakınların eğitimi vardır.

00:05:19.751 --> 00:05:23.958
En yaygın ilaçlar arasında
kolinesteraz inhibitörleri,

00:05:23.959 --> 00:05:28.292
memantin ve ginkgo ağacının yapraklarından
elde edilen özler bulunmaktadır.

00:05:28.626 --> 00:05:30.333
Kısaca:

00:05:30.334 --> 00:05:35.333
Demansta hafıza
ve konsantrasyon yeteneği zayıflar.

00:05:35.334 --> 00:05:38.833
Hastalar giderek daha fazla desteğe
ihtiyaç duyar.

00:05:38.834 --> 00:05:41.208
Demansın en yaygın nedeni

00:05:41.209 --> 00:05:46.958
beyindeki sinir hücrelerinin ölümüne
yol açan Alzheimer hastalığıdır.

00:05:46.959 --> 00:05:49.166
İkinci en yaygın neden,

00:05:49.167 --> 00:05:53.917
beyinde vasküler demansa yol açan
dolaşım bozukluklarıdır.

00:05:53.918 --> 00:05:56.082
Alzheimer hastalığının nedeni

00:05:56.083 --> 00:05:59.292
henüz tam olarak anlaşılamamıştır.

00:05:59.293 --> 00:06:02.333
Beyindeki dolaşım bozukluklarını genellikle

00:06:02.334 --> 00:06:07.959
yüksek tansiyon ve arterioskleroz gibi
kardiyovasküler hastalıklar tetiklemektedir.

00:06:08.167 --> 00:06:13.124
Alzheimer demansının ve vasküler demansın
günümüzde henüz tedavisi yoktur.

00:06:13.125 --> 00:06:16.249
Demansın ilaçlı
ve ilaçsız tedavisinin amacı,

00:06:16.250 --> 00:06:20.625
genel yaşam kalitesini artırmak,
günlük yaşamda gereken becerileri

00:06:20.626 --> 00:06:24.082
ve bağımsızlığı mümkün olduğunca
uzun süre korumak

00:06:24.083 --> 00:06:26.833
ve zihinsel şikayetleri hafifletmektir.

00:06:26.834 --> 00:06:30.626
Ayrıca aile fertleri üzerindeki yükün
azaltılması da amaçlanmaktadır.