WEBVTT 00:00:08.000 --> 00:00:12.577 Bir kırığın iyileşebilmesi için, onu hareketsiz tutmak önemlidir. 00:00:12.578 --> 00:00:14.945 Bu amaçla - türüne ve ciddiyetine bağlı olarak - 00:00:14.946 --> 00:00:19.000 ateller ve alçı sargıları veya cerrahi yöntemler kullanılabilir. 00:00:19.000 --> 00:00:21.469 Bunun iki amacı vardır: Birincisi, 00:00:21.470 --> 00:00:25.069 kemiklerin kaymasını önlemektir. 00:00:25.070 --> 00:00:29.187 İkincisi, kırık kemik uçlarının mümkün olduğunca yakın durmasını sağlamaktır, 00:00:29.188 --> 00:00:32.257 hızlı bir iyileşme elde etmek için. 00:00:32.258 --> 00:00:36.186 Kırık iyileşmesinde doktorlar 00:00:36.187 --> 00:00:40.000 iki form ayırt eder: doğrudan ve dolaylı. 00:00:40.000 --> 00:00:42.882 Doğrudan bir kırık iyileşmesi mümkündür, 00:00:42.883 --> 00:00:46.021 eğer kırık kemik uçları birbirine yakın duruyorsa: 00:00:46.022 --> 00:00:49.000 örneğin, kemiğin tamamen kırılmamış olması 00:00:49.000 --> 00:00:51.108 veya kırık kemik uçlarının vidalar 00:00:51.109 --> 00:00:55.139 ya da plakalarla mükemmel şekilde sabitlenmesi durumunda. 00:00:55.140 --> 00:00:58.498 Kırık kemik uçlarının doğrudan temas ettiği yerde, 00:00:58.499 --> 00:01:02.436 kemik dokusu bir kırık parçasından diğerine doğru büyür. 00:01:02.437 --> 00:01:05.000 Bu, her iki yönde de gerçekleşir. 00:01:05.000 --> 00:01:10.000 Bu süreçte, osteoklast adı verilen belirli kemik hücreleri, kemik dokusunu yıkar, 00:01:10.000 --> 00:01:13.000 böylece matkap deliğine benzer çukurlar oluşur. 00:01:13.000 --> 00:01:17.614 Aynı zamanda, karşı taraftaki osteoblastlar 00:01:17.615 --> 00:01:22.247 "dübel" şeklinde yeni kemik dokusu oluşturarak "delikleri" doldurur. 00:01:22.248 --> 00:01:26.106 Kırık uçları arasında birkaç milimetrelik bir boşluk varsa, 00:01:26.107 --> 00:01:28.771 iyileşme kemik zarları yardımıyla gerçekleşir. 00:01:28.772 --> 00:01:31.263 Dış kemik zarına periost denir. 00:01:31.264 --> 00:01:34.341 Bu, kemiği dıştan saran 00:01:34.342 --> 00:01:37.419 ve tendonların ve bağların bağlandığı bir dokudur. 00:01:37.420 --> 00:01:42.966 Ayrıca kemik yenilenmesine hizmet eden kök hücreler ve kan damarları içerir. 00:01:42.967 --> 00:01:46.224 İç kemik zarı endost olarak adlandırılır. 00:01:46.225 --> 00:01:50.247 Kemiği içten sarar ve kemik iliğinden ayırır. 00:01:50.248 --> 00:01:54.309 Bu doku da yeni kemik oluşumuna katılır. 00:01:54.310 --> 00:01:58.146 Endost ve periosttan başlayarak ince kan damarları 00:01:58.147 --> 00:02:01.215 ve bağ doku hücreleri kırık boşluğuna girer. 00:02:01.216 --> 00:02:05.091 Bağ doku hücreleri, osteoblastlara dönüşür, 00:02:05.092 --> 00:02:08.411 bunlar kırık ekseni boyunca yeni kemik oluşturur. 00:02:08.412 --> 00:02:12.919 Daha sonra, kemik yıkımı ve yapımı süreçleri öyle bir şekilde birlikte çalışır ki, 00:02:12.920 --> 00:02:17.000 yeni oluşan kemik dokusu dar boşluğu doldurur, 00:02:17.000 --> 00:02:19.068 uzunlamasına yönelir 00:02:19.069 --> 00:02:22.072 ve her iki taraftaki kırık bölgeleriyle birleşir. 00:02:22.718 --> 00:02:27.139 Kırık aralığı daha büyükse, dolaylı kemik iyileşmesi gerçekleşir. 00:02:27.140 --> 00:02:31.352 Bu süreçte, yara iyileşmesine benzer süreçler yaşanır. 00:02:31.872 --> 00:02:36.231 Kırıktan hemen sonra ilk olarak bir kırık hematomu oluşur. 00:02:36.232 --> 00:02:38.426 Bu, kemik iliğinden oluşan bir sıvı birikintisidir, 00:02:38.427 --> 00:02:43.817 çünkü kırık nedeniyle kemik iliği kemikten çevre dokulara sızar 00:02:43.818 --> 00:02:47.168 kısmen yaralanan kan damarlarından gelen kanla karışır. 00:02:47.169 --> 00:02:50.533 Doğrudan kemik kırığı iyileşmesinde de bu durum gerçekleşir, 00:02:50.534 --> 00:02:52.667 ancak aynı ölçüde değildir. 00:02:52.668 --> 00:02:56.697 Bunun sonucunda, lokal bir enflamasyon reaksiyonu ortaya çıkar, 00:02:56.698 --> 00:02:59.139 bu da iyileşme süreçlerini başlatır. 00:02:59.814 --> 00:03:03.555 Bir yandan tahrip olmuş kemik dokusu yıkılırken, 00:03:03.556 --> 00:03:08.115 diğer yandan kırık bölgesinin etrafında yumuşak bir skar dokusu oluşur, 00:03:08.116 --> 00:03:10.764 bu doku kırık aralığını stabilize eder. 00:03:10.765 --> 00:03:13.952 Bu skar dokusu, yumuşak kallus olarak adlandırılır, 00:03:13.953 --> 00:03:18.372 zamanla kıkırdaklaşır ve kemikleşerek sert kallusa dönüşür. 00:03:18.373 --> 00:03:21.527 Sonunda, boşluk dıştan içe doğru tamamen 00:03:21.528 --> 00:03:23.959 yeni kemik dokusuyla doldurulur, 00:03:23.960 --> 00:03:26.690 tıpkı doğrudan aralık iyileşmesinde olduğu gibi. 00:03:27.533 --> 00:03:29.040 Kısaca özetlersek: 00:03:29.041 --> 00:03:31.040 Bir kemik doğrudan iyileşebilir, 00:03:31.041 --> 00:03:35.228 eğer kırık uçları birbirine yakın duruyorsa veya aralarında 00:03:35.229 --> 00:03:38.262 en fazla birkaç milimetre genişliğinde bir boşluk varsa. 00:03:38.263 --> 00:03:41.528 Bu durumda, kemik yıkımı 00:03:41.529 --> 00:03:43.778 ve kemik oluşumu süreçlerinin etkileşimi, 00:03:43.779 --> 00:03:47.449 yeni kemik dokusu oluşturmayı ve bunu şekillendirmeyi mümkün kılar, 00:03:47.450 --> 00:03:50.629 böylece kırık uçları doğrudan tekrar birleşir. 00:03:50.630 --> 00:03:55.028 Eğer boşluk daha büyükse, sadece dolaylı kemik iyileşmesi mümkündür. 00:03:55.029 --> 00:03:59.121 Bu süreçte gerçekleşen olaylar, yara iyileşmesine benzer. 00:03:59.122 --> 00:04:01.278 Bir enflamasyon reaksiyonu 00:04:01.279 --> 00:04:04.553 ve boşluk etrafında kallus oluşumu meydana gelir. 00:04:04.554 --> 00:04:07.953 Bu yumuşak bağ dokusundan oluşan doku kıkırdaklaşır 00:04:07.954 --> 00:04:12.859 ve zamanla kemikleşerek boşluk tamamen kapanana kadar devam eder.