Hastalıklar Kepek mantarı
ICD kodları: B36.0 ICD kodları nedir?
Kepek mantarına yakalanan birçok kişi, lekeli ciltlerinin sebebinin bir mantar olduğunun farkında olmaz. Mantarın çoğalması halinde, hastalık oluşur. Cilt döküntüsü genellikle zararsızdır, bulaşıcı değildir ve tedavi edilebilir.
Bir bakışta
- Kepek mantarı, ciltte beyaz veya kahverengi lekelerin oluştuğu bir cilt hastalığıdır.
- Hemen hemen herkesin cildinde bulunan bir maya mantarından kaynaklanır.
- Kepek mantarı genellikle zararsızdır ve bulaşıcı değildir.
- Mantarların neden sadece bazı insanlarda çoğaldığı ve cilt lekelerine neden olduğu tam olarak belirlenememiştir.
- Cilt mantarı, özel kremler veya şampuanlarla etkili bir şekilde tedavi edilebilir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Kepek mantarı nedir?
Kepek mantarı hastalarında üst vücutta, kollarda veya yüzde beyaz ya da kahverengi lekeler oluşur. Nedeni, neredeyse tüm insanların cildinde bulunan ancak yalnızca bazen bir cilt hastalığını tetikleyen bir maya mantarıdır. Kepek mantarı bulaşıcı değildir ve genellikle zararsızdır. Samanyolu lekesi olarak da adlandırılır. Doktorlar bunu "pityriasis versicolor" olarak adlandırır.
Kepek mantarı genel olarak özel krem veya şampuan gibi ürünlerin harici kullanımıyla kolayca tedavi edilir.
Kepek mantarının semptomları nelerdir?
Kepek mantarı olan insanlarda, önce küçük yuvarlak veya oval cilt lekeleri oluşur. Bunlar zamanla birleşerek düzensiz kenarlı daha büyük lekeler oluşturur.
Lekeler özellikle göğüste, ensede, sırtta ve kollarda, bazen de aynı anda birden fazla cilt bölgesinde ortaya çıkar. Özellikle çocuklarda yüzde de görülür.
Lekeler farklı renklerde olabilir: Bazı kişilerde sarımsı veya kahverengimsi, bazılarında ise pembe veya kırmızımsıdırlar. Genellikle koyu veya bronzlaşmış tende daha açık, çok açık tende ise sağlıklı cildin renginden daha koyudurlar. Mantardan etkilenen cilt bölgelerinin rengi UV ışınlar altında neredeyse hiç değişmez.
Kepek mantarından etkilenen bölgeler hafif pullu da olabilir. Kaşıntı nadirdir ve meydana gelse de hafif kaşıntı olur.
Kepek mantarı nasıl oluşur?
Kepek mantarı, neredeyse tüm insanların cildinde bulunan ve normal cilt florası olarak adlandırılan yapının bir parçası olan maya mantarları nedeniyle ortaya çıkar. Bu mantarların neden sadece bazı insanlarda çoğaldığı ve görünür lekeler haline geldiği tam olarak belirlenememiştir.
Önemli bilgi: Kepek mantarının nedeni yetersiz hijyen değildir. Ayrıca bulaşıcı değildir.
Hangi faktörler kepek mantarı riskini artırır?
Bazı faktörler kepek mantarı olasılığını artırır:
- Sıcak ve nemli iklim
- Aşırı ter üretimi, örneğin kolayca terleyen veya çok fazla spor yapan kişilerde
- Cilt gözeneklerini kapatabilen yağ veya kozmetik ürünler
Muhtemelen genetik yatkınlık da bir rol oynamaktadır.
Bağışıklık sisteminizin zayıf olması halinde, genel enfeksiyon riski fazladır ve buna bağlı olarak kepek mantarı riski de artar. Bağışıklık sistemi örneğin belirli kanser türleri veya vücudun savunma işlevlerini baskılayan ilaçlar nedeniyle zayıflayabilir.
Kepek mantarının görülme sıklığı nedir?
Kepek mantarı yaygın bir cilt hastalığıdır. Ilıman iklime sahip ülkelerde yaşayanların yaklaşık yüzde birinde meydana geldiği tahmin edilmektedir. Bazı tropik ülkelerde, kepek mantarı görülme oranı yüzde 40'a kadar çıkmaktadır.
Erkeklerde ve kadınlarda eşit oranda görülmektedir. Kepek mantarının ilk oluşumu genellikle ergenlik döneminde olur.
Kepek mantarı nasıl teşhis edilir?
Çoğu zaman, doktor kepek mantarını vücudun üst kısmındaki veya kollardaki tipik açık veya koyu renkli lekelerden tespit edebilir.
Kesin tanı koymak için doktor, şeffaf bir bant yardımıyla birkaç cilt kepeği alıp bunları mikroskop altında inceleyebilir. Genellikle, bu yöntemle kepek mantarları kesin olarak teşhis edilebilir.
Kepek mantarı nasıl tedavi edilir?
Soğuk veya kuru hava, kepek mantarının gerilemesine neden olabilir. Ancak normalde kendiliğinden kaybolmaz. Kepek mantarından kurtulmak için temel olarak vücut ve baş bölgesi için özel kremler, solüsyonlar ve şampuanlar kullanılır. Bu ürünler mantar önleyici veya mantar öldürücü maddeler içerir ve eczanelerden reçetesiz olarak temin edilebilir.
Kremler ve solüsyonlar hastalıklı cilt bölgelerine sürülür. Bu müstahzarların etki etmesi için sadece birkaç dakika yeterli olur, bazılarının ise birkaç saat uygulanan alanda bekletilmesi gerekir. Bu nedenle kremler ve solüsyonlar sıklıkla akşamları sürülür ve ertesi sabah duşla durulanır.
Ayrıca maya mantarlarının tekrar yayılmasını önlemek için saç derisi ve saçlar mantar önleyici şampuanla yıkanır.
Başarılı bir tedavinin ardından cilt lekelerinin tamamen kaybolması birkaç hafta hatta aylar sürebilir; bu nedenle biraz sabır gerekir. Kepek mantarı, nadiren haplarla tedavi edilir.
Kepek mantarının tedavisi gibi konularda daha ayrıntılı bilgileri gesundheitsinformation.de adresinde bulabilirsiniz.
- Choi FD, Juhasz ML, Atanaskova Mesinkovska N. Topical ketoconazole: a systematic review of current dermatological applications and future developments. J Dermatolog Treat 2019; 30(8): 760-771.
- Genuino RN, Dofitas BL, Batac MC et al. Systematic Review and Meta-analysis on Synthetic Antifungal versus Keratolytic Agents for Topical Treatment of Pityriasis Versicolor. Acta Med Philipp 2024; 58(1): 64-78.
- Hu SW, Bigby M. Pityriasis versicolor: a systematic review of interventions. Arch Dermatol 2010; 146(10): 1132-1140.
- Pschyrembel Online. Pityriasis versicolor. 2025.
- Renati S, Cukras A, Bigby M. Pityriasis versicolor. BMJ 2015; 350: h1394.
- Schwartz RA. Superficial fungal infections. Lancet 2004; 364(9440): 1173-1182.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.
Tarih:
