Penis başı iltihabı (balanit)

Penis başı iltihabı kızarıklık ve ağrı ile kendini gösterir. Genellikle bir maya enfeksiyonundan kaynaklanır. Cinsel yolla bulaşan bakterilerle gerçekleşen enfeksiyonlar, sabun nedeniyle cildin tahriş olması veya lateks içeren prezervatiflere alerji de olası tetikleyicilerdir.

Bir bakışta

  • Penis başı iltihabı için kullanılan tıbbi terim balanittir. Sünnet derisi de iltihaplanırsa buna balanopostit denir.
  • Tipik belirtileri penis başı bölgesinde kızarıklık ve ağrıdır.
  • Genellikle penis başı enfeksiyonları, maya mantarlarından veya cinsel yolla bulaşan bakterilerden kaynaklanır.
  • Sünnet derisi ve penis başı arasında smegma (sünnet derisi bezlerinden, hücre kalıntılarından ve bakterilerden oluşan bir sebum karışımı) birikmesi enfeksiyon riskini artırır.
  • Sabunlardaki parfüm veya prezervatiflerdeki lateks de tahrişe veya alerjiye bağlı iltihaplanmaya neden olabilir.
  • Nazikçe ama kapsamlı bir şekilde uygulanan genital hijyen ile penis başı iltihabı önlenebilir.

Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.

Penis ve testislerin anatomik çizimi. Penis başı turuncu-kırmızı olarak işaretlenmiştir.

Penis başı iltihabı nedir?

Penis başı, yani penisin ön kısmı iltihaplanırsa doktorlar balanitten söz eder.

Penis başı iltihabının nedeni bakteri, virüs veya mantar enfeksiyonu olabilir. Örneğin parfümlü sabunlardan kaynaklanan tahriş veya lateks içeren prezervatiflere karşı alerjik reaksiyon da hastalığın olası tetikleyicileridir.

Düzenli fakat koruyucu hijyen genellikle penis başı iltihabını önleyebilir.

Penis başı iltihabında hangi semptomlar görülür?

Penis başı çevresindeki ağrı ve kızarıklık iltihabına işaret edebilir.

Penis başı iltihabının diğer olası semptomları şunlardır:

  • Kaşıntı
  • Peniste şişlikler
  • İşeme sırasında ağrı oluşması
  • Üretradan pürülan akıntı
  • Deride kabarcık gibi döküntüler
  • Sünnet derisini geri çekme sorunları

Penis başı iltihabının nedenleri nelerdir?

Penis başı iltihabının çeşitli nedenleri olabilir. Genital bölgeye uygulanan hijyenin yetersiz olması genellikle sünnet derisi ve penis başı arasında smegma oluşmasına neden olur. Bu, sünnet derisi bezlerinden, hücre döküntülerinden ve bakterilerden gelen ve enfeksiyonları tetikleyen bir sebum karışımıdır. 

Penis başı iltihabının farklı nedenleri olabilir. Genellikle genital bölgenin yeterince temiz tutulmamasından kaynaklanır.

Penis başı iltihabı genellikle candida cinsi mayalardan kaynaklanır. Bu durum candida balaniti olarak adlandırılmaktadır. Ancak hastalığa cinsel yolla bulaşan örneğin gonore, klamidyal enfeksiyonlar veya genital herpes patojenleri, diğer bir deyişle bakterileri ve virüsleri ile gerçekleşen enfeksiyonlar neden olabilir.

Cildin koruyucu asit örtüsüne saldıran parfümlü sabunlar gibi kozmetikler ve aşırı hijyen de penis başı iltihabını tetikler. Ayrıca ilaçlara (ilaç alerjisi) veya lateks içeren prezervatiflere (kontak alerjisi) karşı alerjik reaksiyonlar iltihaplanmaya neden olabilir.

Sedef hastalığı (psoriasis) veya genital bölgede nadir görülen kronik bir hastalık olan liken skleroz gibi diğer cilt hastalıkları penis başı iltihaplanmasına neden olabilir.

Penis başı iltihabının görülme sıklığı nedir?

Penis başının iltihaplanması oldukça yaygın görülen bir hastalıktır. Tüm erkeklerin yaklaşık yüzde 3 ila 11'i hayatlarının bir noktasında penis başı iltihaplanması geçirmektedir.

Ayrıca, sünnet derisinin daralması (fimozis) durumunda penis başı iltihabı daha yaygın biçimde görülmektedir. Sünnet derisi sadece yaklaşık 5 yaşından itibaren erkek çocuklarda kolayca geriye itilebildiğinden, penis başı yüksek ihtimalle bundan önce iltihaplanabilir.

Penis başı iltihabı nasıl önlenebilir?

En iyi önlem penisinizi ve penis başını düzenli olarak yıkamaktır. Sünnetsiz erkekler, sünnet derisini geri çekmeyi ve penis başının çevresini su ve yumuşak sabunla nazikçe ama iyice temizlemeyi unutmamalıdır. Bu, penis başı ve sünnet derisi arasındaki beyazımsı kaplama olan smegmanın birikmemesini ve enfeksiyonlar için bir üreme alanı oluşmamasını sağlar. 

Ek olarak, prezervatif ile cinsel ilişki, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (STI) ve dolayısıyla genital bölgedeki iltihaplanmaya karşı koruma sağladığı için penis başı iltihabını önler. Lateks alerjisi olan erkekler lateks içermeyen prezervatif kullanabilir.

Penis başı iltihabı nasıl teşhis edilir?

Penis başı üzerinde görülen kızarıklık ve cilt değişimleri genellikle iltihaba işaret eder. Maya veya cinsel yolla bulaşan bakterilerle bir enfeksiyon gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek amacıyla patojeni tespit etmek üzere testler yapılır. Genital herpesin etken maddeleri olan herpes simpleks virüsleri (HSV) ile olası bir enfeksiyon gerçekleşip gerçekleşmediği de bu şekilde belirlenebilir.

Penisi sünnet edilmemiş erkeklerde, sünnet derisi daralması gibi komplikasyonları ekarte etmek için sünnet derisinin ne kadar iyi hareket ettirilip geriye itilebileceğini belirlemek üzere testler de yapılır.

Çok nadiren kötü huylu bir nedenden şüpheleniliyorsa doku örneği (biyopsi) de alınır.

Penis başı iltihabı nasıl tedavi edilir?

Penis başı iltihabının iyileşmesi için penis başının düzenli olarak temizlenmesi önemlidir. Smegmanın ("sünnet derisinin salgıladığı sebum") biriktiği alanı temiz tutmak için sünnet derisi her zaman geriye doğru itilmelidir. Ayrıca yıkanırken cildi tahriş eden sabunların kullanılmaması da tavsiye edilir.

Penis başı iltihabının iyileşmesi için penis başını düzenli olarak temizlemek önemlidir.

İltihap mantar enfeksiyonundan kaynaklanıyorsa mantar önleyici merhemlerin (antifungal ajanlar) cilde sürülmesi yardımcı olur. Hastalığın nedeni alerjik ise kortizon içeren iltihap önleyici merhemler de kullanılabilir. Antibiyotik merhemler, bakterilerin neden olduğu iltihaplanmanın tedavisinde yardımcı olur. Merhemlerle tedavi yeterli olmazsa bu ilaçlar tablet olarak da alınabilir.

  • Perkins OS, Cortes S. S. Balanoposthitis. [Updated 2020 Aug 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL). StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Aufgerufen am 01.06.2021.
  • UpToDate (Internet). Balanitis in adults. Wolters Kluwer 2019. Aufgerufen am 01.06.2021. 
  • Wray AA, Velasquez J, Khetarpal S. Balanitis. [Updated 2020 Dec 14]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL). StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Aufgerufen am 01.06.2021.

Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih:

Bu yazıyı faydalı buldunuz mu?