Sağlıklı yaşam Gebelik ve doğuma yönelik mali yardımlar

Çocuk doğumu yeni ebeveynler için genellikle güzel bir olaydır. Annenin ve çocuğun sağlığını riske atmamak amacıyla, istihdam ilişkisi bulunan gebe ve emziren kadınlar için özel güvenceler bulunmaktadır. Bu güvenceler doğum izni ile düzenlenir. Çeşitli annelik yardımları ile ayrıca, kadınların çocuk doğurmak nedeniyle maddi dezavantajlar yaşamasının önüne geçilmesi hedeflenir. 

Doğum sonrasında ebeveynler pratik destek imkanlarının yanı sıra maddi destek için ebeveyn parası veya çocuk parası gibi çeşitli aile yardımlarından da yararlanabilir. Bazı yardımların hazırlığı doğum öncesinde yapılabileceği için henüz gebelik sırasında bu konuda bilgi edinmek faydalı olacaktır. Geliri düşük olan veya hiç olmayan aileler için standart aile yardımları ve sosyal yardımların yanı sıra henüz gebeyken yararlanılabilen ek mali yardımlar da bulunmaktadır. Bu makalede çeşitli yardımlar hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

Gebelik ve çocuk doğumu ile ilgili pek çok resmi işlem olduğu için bazı konular kolayca gözden kaçabilir. Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) tarafından sunulan aile portalında doğum öncesi ve sonrasına yönelik yararlı kontrol listeleri bulunmaktadır. 

Doğum izni, istihdam ilişkisi olan gebe veya emziren kadınlara özel güvenceler sağlar. Doğum İzni Yasası bu güvenceler için yasal dayanak oluşturur.

Doğum izni tüm gebe ve emziren çalışanlar için geçerlidir. Kişinin yarı zamanlı çalışıyor olması, düşük gelirli istihdam edilmesi veya federal gönüllü hizmet yapıyor olması engel değildir.

Doğum izni şunları kapsar:

• İş yerince sağlık güvencesi
• İşten çıkarılmaya karşı özel koruma
• Doğum öncesi ve sonrasındaki haftalarda çalışma yasağı (doğum izni süresi)
• Çalışma yasağı sırasında annelik yardımları

İş yerince sağlık güvencesi

Gebe ve emziren kadınlar, kendisi veya çocuğu için tehlike oluşturan işlerde çalışamaz. Örneğin, gebe ve emziren kadınların sağlığa zararlı maddelerle çalışmasına veya düzenli olarak ağır eşya kaldırmasına izin verilmez. Ayrıca, kendileri açıkça istediklerini belirtmedikleri sürece geceleri, pazar günleri veya tatil günlerinde çalışmalarına izin verilmez.

Olası bir tehlike söz konusuysa işveren ilk önce çalışma şartlarını uyarlayıp uyarlayamayacağına bakmalıdır. Başka bir iş yerine sevk de bir seçenektir. Anne ve çocuk üzerindeki olası tehlike bu şekilde önlenemiyorsa işverenin çalışma yasağı uygulaması gerekir. Bu “kurumsal çalışma yasağı” anne ve çocuğun sağlığıyla ilgisi olmaması bakımından “tıbbi çalışma yasağından” farklıdır.

Gebelik dönemindeki çeşitli çalışma yasağı türleri hakkında daha fazla bilgiyi Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) tarafından sunulan aile portalında bulabilirsiniz.

İşten çıkarılmaya karşı özel koruma

Doğum izni sırasında işten çıkarılmaya karşı özel koruma geçerlidir. İşverenin bu süre zarfında kadınları işten çıkarmasına genellikle izin verilmez. İşten çıkarmaya, yalnızca işletmenin iflas etmesi gibi az miktarda istisnai durumlarda izin verilir.

İşveren gebelik veya doğumdan haberdar olduğu anda işten çıkarmaya karşı güvence geçerli olur. Bu bilgiyi vermeden önce isten çıkarılacağı belirtilen kadınların işverenlerine gebelikleri konusunda bilgi vermek için iki hafta süreleri olur.

Doğum izni süresi

Doğum izni süresi boyunca kadınların çalışmasına izin verilmez. Halk arasında bu duruma kadının doğum izninde olması adı da verilir. 

Doğum izni süresi genellikle, hesaplanan doğum tarihinden 6 hafta önce başlayıp normalde, doğumdan 8 hafta sonra sona erer. Çocuk hesaplanan doğum tarihinden önce dünyaya gelirse doğum izni süresi hesaplanan tarihten 8 hafta sonra sona erer. Yani, doğumdan sonraki izin süresi 8 hafta değil, birkaç gün daha uzun sürer. Erken doğumlarda veya birden çok çocuğun doğması durumunda doğum izni süresi doğumdan 12 hafta sonra sona erer. 

Hangi annelik yardımlarından yararlanabileceğiniz şunlara bağlıdır:

• Çalışma durumunuz
• Sağlık sigortanız
• Doğum izni süresi dahilinde olup olmadığınız

Doğum izni süresi dahilinde:

• Kamu sigortası olan kadınlar önceki maaşını almaya devam eder. Maaşın bir kısmı işveren (“işveren katkısı”), diğer kısmı ise sağlık sigortası kurumu tarafından ödenir (“annelik parası”).
• Özel sigortası olan kadınlar annelik parasını Bundesamt für Soziale Sicherung'dan (Federal Sosyal Güvenlik Dairesi) alır. Bu durum, bir kamu sağlık sigortası kurumunda ücretsiz aile sigortası olan kadınlar için de geçerlidir. Bu dönem zarfında maaşın ne kadar süreyle ödenmeye devam edileceği istihdam türüne (örneğin serbest çalışan veya maaşlı çalışan) bağlıdır.

Özel sigortası olan kadınlar, ilgili bir sigorta poliçesi yaptırmış olmaları halinde bazı durumlarda günlük hasta parası da alabilir.

Özel sigortanız veya ücretsiz kamu aile sigortanız varsa annelik parası için doğrudan Bundesamt für Soziale Sicherung'a çevrimiçi başvuruda bulunabilirsiniz. Başvuruyu postayla göndermek istiyorsanız başvuru belgelerini bu web sitesinden yazdırabilirsiniz.

Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) aile portalında annelik yardımları hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Ebeveyn parası, çocuğuna baktığı için daha az çalışan veya hiç çalışmayan ebeveynlere mali destek sunar. Doğum öncesinde geliri olmayan kişiler de minimum tutarda ebeveyn parası alabilir. 

Çeşitli ebeveyn parası türleri vardır: temel ebeveyn parası, uzatılmış ebeveyn parası, partner bonusu. Temel ebeveyn parası her iki ebeveyne toplam 14 ay boyunca ödenir. Uzatılmış ebeveyn parası, temel ebeveyn parasının iki katı süreyle alınabilir. Bu nedenle uzatılmış ebeveyn parası yarım tutardadır. Partner bonusu ile ebeveyn parası ödemesi birkaç ay daha uzatılabilir ancak bunun için her iki ebeveynin yarı zamanlı çalışması gerekir. 

Temel ebeveyn parası aylık 300 ile 1.800 Euro arasında, uzatılmış ebeveyn parası ise aylık 150 ile 900 Euro arasındadır (2025 itibarıyla). Ne kadar ebeveyn parası alınacağı aşağıdaki gibi faktörlere bağlıdır:

• Önceki gelir düzeyi
• Ebeveyn parası alırken gelir düzeyi
• Başka bir devlet yardımı alınıp alınmadığı
• Hangi ebeveyn parası türünün seçildiği
• İkiz gebelik veya çok çocuklu gebelik söz konusu olup olmadığı
• Başka çocuk olup olmadığı

Örnek: Bir kadın, çocuğunun doğumundan önce maaşlı bir çalışan olarak düzenli şekilde aylık net 2.000 Euro gelir elde ediyor. Ebeveynlik süresince çalışmamayı planlıyor. Doğum sonrasındaki ilk 8 haftada sağlık sigortası kurumundan günde 13 Euro annelik parası alıyor. İşvereni, bu süre zarfında önceki net geliri arasındaki farkı ödüyor (“işveren katkısı”). Sonuç olarak, 10 ay boyunca 1.300 Euro temel ebeveyn parası alıyor. Bu tutar, önceki gelirinin yüzde 65'i ediyor. Dilerse toplam 22 ay boyunca aylık 650 Euro tutarında uzatılmış ebeveyn parası da alabilirdi.

Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (BMBFSFJ, Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) ebeveyn parası hesaplayıcısı ile teorik olarak ne kadar ebeveyn parası alacağınızı öğrenebilirsiniz.

BMBFSFJ aile portalı da ebeveyn parası hakkında ayrıntılı bilgi sunmaktadır. Bu portal üzerinden yakınınızda bir danışmanlık merkezi de arayabilirsiniz.

Ayrıca, elterngeld-digital.de web sitesinde ebeveyn parasıyla ilgili sık sorulan soruların yanıtlarını bulabilirsiniz. Burada ebeveyn parası için çevrimiçi başvuruda da bulunabilirsiniz.

Çocuk parası, çocukların doğumlarından en az 18 yaşına kadar süre boyunca temel bakım ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. Çocuk başına aylık 255 Euro tutarındadır (2025 itibarıyla). 

Çocuğunuzun doğumundan sonra Bundesagentur für Arbeit'a (Federal İş Bulma Kurumu) çocuk parası için başvurabilirsiniz. Başvuru için çocuğunuzun doğum belgesine ve vergi kimlik numaranıza ihtiyacınız olacaktır. Genellikle, doğum belgesi için birkaç tane ücretsiz kopya verilir. Bunlardan ikisi çocuk parası ve ebeveyn parası başvurusu içindir. İlk başta çocuk parası başvurusu yapmayı unuttuysanız bu büyük bir sorun değildir: Başvuru tarihinden itibaren 6 ay öncesine kadar geriye dönük çocuk parası ödenir.

Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) aile portalında çocuk parası konusunda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Bundesagentur für Arbeit'tan (Federal İş Bulma Kurumu) doğrudan çevrimiçi olarak çocuk parası başvurusunda bulunabilirsiniz.

Annelik parası, ebeveyn parası ve çocuk parası gibi aile yardımlarının yanı sıra gebe kadınlar ve aileler ihtiyaç halinde işsizlik parası, sosyal yardım ve konut yardımı gibi genel sosyal yardım hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca, ailelere özel başka mali yardımlar da mevcuttur.

Düşük gelirliyseniz konut yardımı almaya hakkınız olup olmadığını kontrol etmeniz önerilir. Bunu, Bundesministerium für Wohnen, Stadtentwicklung und Bauwesen'in (Federal Konut, Kentsel Gelişim ve İmar Bakanlığı) genişletilmiş konut yardımı hesaplayıcısından öğrenebilirsiniz. 

Çocuk ek ödeneği nedir?

Çocuk ek ödeneği mali bir devlet yardımıdır. Geliri ailenin tüm üyeleri için yeterli olmayan aileler bu ek ödenekten yararlanabilir. Katkı payı, çocuk parasına ek olarak ödenir ve aile fonuna ayrı olarak başvuruda bulunmak gerekir.

Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) aile portalında çocuk ek ödeneği hakkında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Çocuk ek ödeneğinden yararlanma hakkınız olup olmadığını öğrenmek için Bundesagentur für Arbeit'ın (Federal İş Bulma Kurumu) çocuk ek ödeneği kılavuzuna bakın. Buradan çocuk ek ödeneğine çevrimiçi başvuruda da bulunabilirsiniz. 

Düşük gelirliler için hangi ek yardımlar mevcuttur?

Anne baba adaylarının, daha çocuk doğmadan önce bile hamile kıyafeti, bebek giysisi ve bebek arabası gibi çeşitli masrafları karşılaması gerekir. Bu nedenle, sosyal yardım veya vatandaşlık ödeneği alan ya da az para kazanan gebe kadınlar ek para alabilir. Anne adayları mevcut yardımlara ek olarak ek ihtiyaç ödeneği alabilir. Ayrıca, çocuğun ilk ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik tek seferlik yardımlar da alınabilir.

Düşük gelirli gebe kadınlara yönelik özel yardımlar konusunda daha fazla bilgi almak için bölgenizden sorumlu Jobcenter'e (İş ve İşçi Bulma Kurumu) başvurabilirsiniz.

Gebe kadınlar Bundesstiftung Mutter und Kind'den (Anne ve Çocuk Federal Vakfı) de mali destek alabilir. Bu imkan; gebelik sırasında, doğumda ve sonrasında geliri yeterli olmayan ve diğer devlet yardımlarını gerekli sürede alamayacak veya yetersiz ölçüde alabilecek kadınlar için de geçerlidir. 

Bundesstiftung Mutter und Kind – Schutz des ungeborenen Lebens (Anne ve Çocuk – Doğmamış Hayatı Koruma Federal Vakfı) web sitesinden detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Bekar veya dul ebeveynler çocuk bakım avansı için de başvurabilir. Çocuk bakım avansı, diğer ebeveynin nafaka ödememesi veya düzensiz şekilde ödemesi durumunda çocuğa bakan bekar ebeveyni korur. Diğer ebeveynin belirlenen minimum nafakadan az ödeme yapması durumunda da avans alınabilir. Çocuğun babasının kim olduğu kesin değilse de çocuk bakım avansı için başvurulabilir.

Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) aile portalında çocuk bakım avansı ve başvurusu hakkında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz. 

Almanya genelinde çeşitli kurumlara ait aile ve ebeveynlik danışma merkezlerinden ve sayısız gebelik danışma merkezinden ücretsiz destek alabilirsiniz.

Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit'a (Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) ait familienplanung.de web sitesinden yakınınızdaki gebelik danışma merkezlerini bulabilirsiniz. 

Deutsche Arbeitsgemeinschaft für Jugend- und Eheberatung e.V. (Alman Gençlik ve Evlilik Danışmanlığı Çalışma Grubu) da danışma merkezleri için kapsamlı arama seçeneği sunmaktadır. Arama sırasında aile danışmanlığı ve gebelik danışmanlığı gibi çeşitli konulara göre sonuçları filtreleyebilirsiniz.

Netzwerk Gesund ins Leben (Yaşama Sağlıklı Başlangıç Ağı) bir yaşına kadarki dönemle çeşitli konularda danışmanlık imkanlarının yer aldığı bir liste sunmaktadır

Ebeveyn parası veya çocuk ek ödeneği gibi mali yardımlar konusunda doğru irtibat noktalarını ve yerel danışmanlık merkezlerini Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Eğitim, Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) aile portalında bulabilirsiniz.  

Gebe kadınlar, gebelik acil yardım hattına günün her saati ücretsiz ve anonim şekilde erişebilir.

Telefon numarası: 0800 40 40 020

Çocuğunuz konusunda bunalmış veya çaresiz hissediyorsanız ebeveynlere yönelik Nummer gegen Kummer (Tasalanma, Ara) hattını arayabilirsiniz. Danışmanlık anonim ve ücretsizdir.

Pazartesi, çarşamba ve cuma: 9.00-17.00

Salı ve perşembe: 9.00-19.00

Telefon numarası: 0800 111 0 550 

Ruhsal sorunlar yaşıyorsanız veya kriz durumundaysanız telefonla ruhsal danışma hizmetine günün her saati ücretsiz olarak bağlanabilirsiniz.

Telefon numarası: 116 123

E-posta ve sohbet ruhsal danışmanlık hizmeti: online.telefonseelsorge.de