Hastalıklar Laktoz intoleransı
ICD kodları: E73 ICD kodları nedir?
Karın ağrısı, gaz veya şişkin bir karın: Bazı insanlar süt içtikten veya süt ürünleri yedikten sonra sindirim sorunları yaşar. Süt ürünlerine duyarlı olanlar sadece küçük miktarlarda laktoz tolere edebilir. Uzmanlar bunu laktoz intoleransı olarak tanımlar.
Bir bakışta
- Süt ve süt ürünleri tükettikten sonra bazı insanlar sindirim sorunları yaşar.
- Nedeni laktoz intoleransı olabilir: Bu durumda, etkilenen kişi sadece küçük miktarlarda laktoz tolere edebilir.
- Avrupalıların yaklaşık %5–15'inde laktoz intoleransı görülür; en az Kuzey Avrupa'da yaygındır.
- Beslenme buna uygun şekilde ayarlanırsa, laktoz intoleransı ile hiçbir şikayetiniz olmadan yaşayabilirsiniz.
- Genellikle, süt ürünlerinden tamamen vazgeçmek gerekli değildir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Laktoz intoleransı nedir?
Süt ve süt ürünleri tükettikten sonra mide ağrısı, gaz veya ishal olan herkes muhtemelen sadece az miktarda laktoz tolere edebilmektedir. Hekimler bu durumu laktoz intoleransı veya süt şekeri intoleransı olarak tanımlar.
Bir insan süte karşı duyarlıysa, bunun nedeni her zaman laktoz intoleransı değildir. Bu nedenle, beslenmenizi değiştirmeden önce bir hekimin laktoz intoleransını teşhis etmesi önemlidir. Bu özellikle çocuklar, ergenler ve artan kalsiyum ihtiyacı olan diğer insanlar için geçerlidir. Çünkü süt ürünleri önemli kalsiyum kaynaklarıdır.
Önemli bilgi: Laktoz intoleransı alerji değildir. Bu fark önemlidir. Süt alerjisinde vücut, en küçük miktardaki süte veya süt ürünlerine bile tepki verir. Buna karşılık laktoz intoleransı olan kişiler, herhangi bir rahatsızlık yaşamadan belirli miktarlarda laktozu tolere edebilir.
Laktoz intoleransı nasıl fark edilir?
Sadece az miktarda laktoz tolere edebilen insanlarda, genellikle süt veya süt ürünlerini tükettikten kısa bir süre sonra şikayetler ortaya çıkar. Hangi laktoz miktarının semptomlara neden olduğu çok farklı olabilir.
Laktoz intoleransının tipik semptomları şunları içerir:
- Şişmiş mide
- Şişkinlik hissi
- Pelvik ağrı
- Şiddetli gaz
- İshal
- Mide bulantısı ve kusma
- Bazen de kabızlık
Semptomlar, laktoz içeren gıdaları tükettikten yarım saat sonra ortaya çıkar. Yaklaşık bir buçuk ila iki saat sonra en şiddetli seviyeye ulaşırlar. Birkaç saat boyunca devam edebilirler.
Laktoz intoleransının nedenleri nelerdir?
Laktoz intoleransı genellikle kalıtsaldır. Bu yüzden doktorlar kalıtsal veya primer laktoz intoleransından bahseder.
Bebeklik döneminde vücut sadece anne sütü ile yaşayabilecek şekilde hazırlanmıştır. Bunu işlemek için bebekler laktaz enzimini üretirler. Bu protein, ince bağırsaktaki laktozu vücudun kullanabileceği şekilde parçalar.
Emzirme döneminin sona ermesinden sonra sindirim sistemi kademeli olarak diğer gıdaların işlenmesine uyum sağlar. Vücut daha sonra önemli ölçüde daha az laktaz üretir ve bu nedenle sadece daha az miktarda laktozu parçalayabilir. Bazı insanlarda, laktaz miktarı, yiyecekler yoluyla alınan süt şekerini parçalamak için artık yeterli değildir. Bu nedenle laktoz içeren ürünleri sıklıkla diğer kişilere göre daha zor tolere ederler.
Yetişkin bir insan, laktazın parçalayabileceğinden daha fazla laktoz aldığında, ince bağırsakta parçalanmamış laktoz kalır. Laktoz, kalın bağırsakta bağırsak bakterileri tarafından parçalanır. Bu işleme fermantasyon denir. Bu süreçte bağırsakta karbondioksit (CO2) ve hidrojen gibi gazların yanı sıra sıvı ve yağ asitleri gibi diğer yıkım ürünleri artan miktarda oluşur. Tipik şikayetlere bunlar neden olur.
Yetişkin bir kişinin laktoz içeren yiyecekleri ne kadar iyi veya kötü tolere edebileceği kişiden kişiye değişir ve genetik yapısına bağlıdır.
Laktoz intoleransı başka bir hastalık nedeniyle de ortaya çıkabilir. Uzmanlar buna edinilmiş veya sekonder laktoz intoleransı adını verir. Nedenleri arasında Crohn hastalığında olduğu gibi kronik iltihaplanmalar veya bağırsak mukozasındaki hasarlar yer alabilir. Bu durumda, bağırsak mukozası hasar gördüğü için ince bağırsak artık yeterli laktaz üretemez.
Laktoz intoleransının görülme sıklığı nedir?
Laktoz intoleransı dünya çapında çok yaygındır. Ancak, bölgeye ve nüfusa bağlı olarak büyük farklılıklar vardır.
Avrupa'da, insanların yaklaşık yüzde 5 ila 15'i laktozu tolere edemez. Laktoz intoleransı en nadir Kuzey Avrupa'da görülür. Öte yandan Afrika veya Doğu Asya'da süt veya süt ürünleri tüketen yetişkinlerin yüzde 65 ila 90'ından fazlasında şikayetler oluşur.
5 yaşın altındaki çocuklarda laktoz intoleransı çok nadirdir. Genellikle sadece ergenlik ve yetişkinlik döneminde gelişir.
Laktoz intoleransı nasıl teşhis edilir?
Laktozu iyi tolere edemediğiniz izlenimine sahipseniz, aile hekiminize başvurmanız en iyisidir. Genellikle gastroenteroloji - yani mide-bağırsak hastalıkları için - bir uzman muayenehaneye, orada bir test yaptırmanız için yönlendirilirsiniz.
Laktoz intoleransını netleştirmek için aşağıdaki testler kullanılabilir:
- Diyet veya eliminasyon: Bir süre süt ve süt ürünleri tüketmezsiniz. Daha sonra belirli bir miktar laktoz tüketirsiniz - doktor arından fiziksel reaksiyonunuzu izler.
- Laktoz tolerans testi: Kan şekeri seviyesi, laktoz solüsyonu içmeden önce ve içtikten sonra birkaç kez ölçülür. Bu şekilde vücudun laktozu parçalayıp sindirme kabiliyeti saptanabilir.
- Nefes testi: Laktoz çözeltisi içildikten sonra nefesle verilen havadaki hidrojen oranı birkaç kez ölçülür. Laktoz intoleransı durumunda bu genellikle yüksektir.
Tüm testleri yapmak gerekli değildir. Almanya'da standart prosedür nefes testidir.
Önemli bilgi: Teşhis koymak için nefes testi ve laktoz tolerans testindeki ölçüm değerleri tek başına yeterli değildir. Yalnızca bir test sırasında tipik şikayetler ortaya çıkarsa, nedenin laktoz intoleransı olup olmadığı güvenilir bir şekilde belirlenebilir.
Laktoz intoleransı nasıl tedavi edilir?
Kalıtsal, primer laktoz intoleransı söz konusuysa herhangi bir tedavi mümkün değildir. Süt ve süt ürünleri içermeyen uyarlanmış bir beslenmeyle, etkilenenler semptomsuz yaşayabilir.
Bugüne kadar yapılan araştırmalar, şikayetleri azaltmanın en iyi yolunun laktozu sınırlı miktarda ve sütü de sadece diğer gıdalarla aynı anda tüketmek olduğunu göstermektedir.
Laktoz intoleransı genetik değilse ve başka bir hastalıktan kaynaklanıyorsa buna sekonder laktoz intoleransı denir. Burada kesin nedeni bulmak ve tedaviyi buna göre düzenlemek önemlidir. Tedavi sonucunda bağırsak mukozası düzelirse şikayetler de tekrar kaybolur.
Önemli bilgi: Bazı insanlar, bağırsakta süt şekerini (laktoz) parçalayan ve sindirimi kolaylaştıran yapay olarak üretilmiş laktaz ile önleyici preparatlar alırlar. Bu tür gıda takviyelerinin bölünme sürecini desteklemesi beklenmektedir. Ancak şimdiye kadar, bunun tipik şikayetleri hafifletebileceğini gösteren anlamlı bir çalışma yoktur. Bağırsak florasını güçlendirdiği varsayılan pre veya probiyotik ajanların etkinliği de belirsizdir. Probiyotikler canlı bakteri, prebiyotikler ise sindirilemeyen lif içerir.
Laktoz intoleransı ile günlük yaşamda önemli olan nedir?
Süt ürünleri olmadan da dengeli beslenmek mümkündür. Ancak süt içmeyecekseniz yeterli kalsiyum aldığınızdan emin olmalısınız. Çünkü bu mineral, diğer hususların yanı sıra kemiklerin, dişlerin ve tırnakların sağlam olmasını sağlar. Kalsiyum yalnızca süt ürünlerinde değil, örneğin ıspanak ve kara lahana gibi yeşil sebzelerde veya kalsiyum içeren maden sularında da bulunur. Diğer iyi kalsiyum kaynakları, parmesan ve eski gouda gibi olgunlaştırılmış peynir çeşitleridir. Laktoz intoleransı olan birçok kişi bu gıdaları herhangi bir rahatsızlık yaşamadan tüketebilir.
Süt ürünlerinden vazgeçmekte zorlanan kişiler, herhangi bir rahatsızlık hissetmeden ne kadar laktoz tolere edebileceklerini deneyerek görebilirler. Bu miktar daha sonra gün boyunca diğer yiyeceklerle kombine edilebilir.
Laktoz içeren gıdalardan tamamen vazgeçmek genellikle gerekli değildir. Aşağıdaki miktarlar normalde iyi tolere edilir - özellikle bir yemeğin içinde veya başka bir yiyecekle birlikte tüketilirlerse:
- Tek seferde 12 grama kadar laktoz: örneğin 250 mililitre süt
- Tek seferde 24 grama kadar laktoz: örneğin 500 mililitre süt
Belirgin bir laktoz intoleransınız varsa, genellikle süt ürünlerini tamamen bırakırsınız. Ancak bu, evde yemek yemediğinizde zor olabilir. Birçok hazır yemek de laktoz içerir.
Laktoz intoleransı olan insanların beslenmesi hakkında ayrıntılı bilgiye ve alışverişle ilgili ipuçlarına gesundheitsinformation.de adresinden ulaşabilirsiniz.
Laktoz intoleransı hakkında başka nereden bilgi alabilirim?
Laktoz intoleransı hakkında diğer bilgileri allergieinformationsdienst.de sitesinde bulabilirsiniz.
- Halpert A, Drossman DA. Irritable bowel syndrome. In: McDonald J, Burroughs AK, Feagan BG (Ed). Evidence-based Gastroenterology and Child Health. Oxford: Blackwell Publishing; 2004. S. 265-283.
- Ledochowski M, Bair H, Fuchs D. Laktoseintoleranz. Ernährungsmed 2003; 5(1): 7-14.
- Marklund B, Ahlstedt S, Nordstrom G. Food hypersensitivity and quality of life. Curr Opin Allergy Clin Immunol 2007; 7(3): 279-287.
- Marton A, Xue X, Szilagyi A. Meta-analysis: the diagnostic accuracy of lactose breath hydrogen or lactose tolerance tests for predicting the North European lactase polymorphism C/T-13910. Aliment Pharmacol Ther 2012; 35(4): 429-440.
- Misselwitz B, Pohl D, Fruhauf H et al. Lactose malabsorption and intolerance: pathogenesis, diagnosis and treatment. United European Gastroenterol J 2013; 1(3): 151-159.
- Sahi T. Genetics and epidemiology of adult-type hypolactasia with emphasis on the situation in Europe. Scand J Nutr Näringsforskning 2001; 45(1): 161-162.
- Shaukat A, Levitt MD, Taylor BC et al. Systematic review: effective management strategies for lactose intolerance. Ann Intern Med 2010; 152(12): 797-803.
- Wilt TJ, Shaukat A, Shamliyan T et al. Lactose intolerance and health. Evid Rep Technol Assess (Full Rep) 2010; (192): 1-410.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.
Tarih:
