Sağlık hizmetleri Hastaneye refakatçiyle gitme: Bilinmesi gerekenler

Hastanede yatmak pek çok kişi için belirsizlik ve zorluklarla dolu bir süreçtir. Bu nedenle bazı durumlarda güvenilen bir kişinin refakat etmesi faydalı olabilir. Bu durum özellikle küçük çocuklar için geçerlidir. Ebeveynlerin yakında olması onları güvende hissettirir ve iyileşmelerini destekler. Bununla birlikte, engelli kişiler veya demans hastaları için de yanlarında güvendikleri birinin olması faydalı olabilir. Alışılmadık hastane ortamı, şikayetleri dile getirmekte veya tıbbi bilgileri anlamakta zorlanan kişiler için özel bir zorluk oluşturabilir.

Refakatçi hastayla yakınlık kurarak, alışılmadık günlük faaliyetler konusunda yol göstererek ve tedavi ekibiyle iletişimi kolaylaştırarak destek olabilir. Refakatçiler genellikle hastanede yatan hastayla birlikte kabul edilip hastanede sabahlayan kişilerdir. Bu hizmete genellikle “birlikte kalma” da denir. Pek çok klinikte bu şekilde ebeveynlerin, yakınların ve diğer güvenilen kişilerin hastayla birlikte kabul edilip doğrudan hasta odasında çok yakınlarında kalmasına yönelik imkanlar sunulur.

Refakatçi alınması tıbbi açıdan gerekliyse ortaya çıkacak masrafları sağlık sigortası karşılayabilir. Tıbbi gereklilik söz konusu olup olmadığına hastanede tedaviyi yürüten doktor karar verir. Masrafların karşılanması için tam olarak hangi şartların karşılanması gerektiği, diğer faktörlerin yanı sıra refakat edilmesi gereken kişiye göre değişir. Yatılı rehabilitasyon tedavilerinde de belirli şartlar karşılanıyorsa refakatçi masraflarını sorumlu rehabilitasyon sağlayıcı karşılar.

Pek çok çocuk kliniğinde “birlikte kalma” imkanı sunulur: Bir ebeveyn çocukla aynı odada veya yakınlarda kalabilir. 9 yaşından küçük çocuklarda refakat tıbbi açıdan gerekli sayıldığı için genellikle refakatçi alınır. Yaşı daha büyük olan çocuklarda da tıbbi gereklilik olduğu sürece sağlık sigortası refakatçi masraflarını karşılar.

Refakatçi ebeveyn olmak zorunda değildir. Örneğin büyükanne ve büyükbabalar veya diğer yakınlar gibi güvenilen başka bir kişi de bu rolü üstlenebilir. Bu kişinin çocuğa önemli bir destek sağlaması ve refakatin tıbbi açıdan gerekli olması gerekir.

Kardeşlerin bakımı

Bazı durumlarda kardeşler de ek refakatçi olarak hastaneye kabul edilebilir. Bu durum örneğin, refakatçi annenin hâlâ düzenli olarak emzirdiği daha küçük bir çocuğu varsa gerekli olabilir.

Bir ebeveynin hastanede çocuğuna refakat etmesi genellikle ev yaşamını da etkiler: Bir ebeveyn ev işlerini bu nedenle yapamadığında belirli şartlar karşılanıyorsa sağlık sigortası kurumu ev işlerine yardım masraflarını karşılar. Bunun ilk koşulu, evde 12 yaşından küçük olan veya engelli olduğu için yardıma muhtaç olan bir çocuğun bulunmasıdır. Ayrıca, evde görevleri üstlenebilecek başka birinin yaşamıyor olması gerekir. Örneğin, evde başka bir ebeveyn yaşıyorsa sağlık sigortası kurumu bu ebeveynin ev işlerini üstlenmesinin mümkün ve makul olup olmadığını kontrol eder. Ev işleri üstlenilemiyorsa ev işlerime yardım hakkı doğar.

Ev işlerine yardımın onaylanıp onaylanmayacağına sağlık sigortası kurumu daima duruma göre karar verir. Ev işlerine yardım hakkında daha ayrıntılı bilgiyi Ebeveynler hasta olduğunda: Destek imkanları başlıklı makalede bulabilirsiniz.

Hastanede yatmaya iyi hazırlanmak endişeleri azaltıp çocukların güvende hissetmesini sağlayabilir. Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit'ın (Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) kindergesundheit-info.de bilgi portalında çocuğunuzu hastanede yatmaya nasıl dikkatlice hazırlayabileceğinize yönelik öneriler sunulmaktadır.

Alışılmadık ortam, değişen rutin ve tanınmayan kişilerle iletişim çocukluk döneminden sonra da tedirgin edici olabilir. Örneğin, belirli engelleri veya demans hastalığı olan kişiler için bu durum geçerlidir. Bu kişiler bazen düşüncelerini paylaşmakta veya ihtiyaçlarını anlatmakta zorlanabilir. Bu tür durumlarda güvenilir bir kişinin refakat etmesi çok yararlı olabilir. Bu refakatçi hastanın alışkanlıklarını bilir, güven verir ve hastane personeliyle iletişimi destekleyebilir.

Refakat şartları

Refakatin tıbbi açıdan gerekli olması veya engelliliğe bağlı ihtiyaçların bunu gerektirmesi ön şarttır.

Aşağıdaki durumlardaki engelli kişiler için genellikle engellilik kaynaklı bir ihtiyaç söz konusudur:

• Günlük yaşamda düzenli olarak güvendikleri bir kişinin desteğine ihtiyaç duyan kişiler
• Yalnızca belirli durumlarda, örneğin hastanede yatmaya özgü stresten dolayı desteğe ihtiyaç duyan kişiler

Aşağıdaki durumlarda tıbbi gereklilik oluşabilir:

• Hastanın, refakatçi olmadan hastaneye yatmayı kabul etmemesi
• Tedavi ekibinin talimatlarının anlaşılıp uygulanması için destek gerekmesi
• Tedaviye refakatçinin de dahil edilmesinin gerekmesi

Tıbbi gereklilik varsa hastanede yatış sırasında tedavi eden doktor tarafından önceden belgelendirilmelidir. Ayrıca refakatçi istendiği mutlaka hastaneye önceden bildirilmelidir.

Kim refakatçi olabilir?

Çeşitli kişiler hastaya refakat edebilir. Örneğin, hastayı günlük yaşamında da destekleyen yardımcı görevliler kabul edilebilir. Bununla birlikte, akrabalar ve diğer yakınlar da bu görevi üstlenebilir. Refakatçinin hastanın akrabası olmasına gerek yoktur.

Özel durum: Kişisel bütçe kapsamında bakım görevlisinin refakat etmesi

Evde bakım için kişisel bütçeyle bakım görevlisi istihdam edenler (işveren modeli) belirli şartların karşılanması durumunda hastanede yatma sırasında bakım görevlisinin refakati için başvurabilir. Hastanede yatma sırasında bakım görevlisi şimdiye kadar verdiği normal desteğin sürdürülmesini sağlar. Bu durumda, hastanede yatma sırasında bakım görevlisi ücretinin kişisel bütçeyle ödenmesine yönelik hak oluşur.

Refakat için erkenden sağlık sigortası kurumuna başvurmak gerekir. Sağlık sigortası kurumu, refakatin sağlık veya bakım açısından gerekli olup olmadığını kontrol eder ve buna göre masrafların karşılanıp karşılanmayacağına karar verir. Ek olarak, refakatçi gerekliliğine dair doktor onayı sunarak başvuruyu destekleyebilirsiniz.

Engelli kişilerde hastaneye yatma hazırlığına yönelik ipuçlarını Engelliler için sağlık hizmetleri başlıklı makalede bulabilirsiniz.

Bundesvereinigung Lebenshilfe e.V. (Federal Yaşam Yardımı Birliği) Hastanedeki Engelli Kişiler konusunda daha fazla bilgi ve faydalı ipuçları sunar.

Deutsche Alzheimer Gesellschaft e.V. (Alman Alzheimer Derneği) Selbsthilfe Demenz (Demans için Kendi Kendine Yardım) ve Bundesministeriums für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend'in (Federal Aile, Yaşlı Vatandaşlar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı) Wegweiser Demenz (Demans Rehberi) web sitesinde demanslı kişilerin hastaneye yatması ile ilgili detaylı bilgi bulabilirsiniz.

Kamu sağlık sigortasının klinikte yatış sırasında refakatçi masraflarını karşılaması için genellikle tıbbi gereklilik onayı gerekir. 9 yaşından küçük çocuklarda bu gerekliliğin var olduğu kabul edilir. Dolayısıyla ebeveynlerin sağlık sigortası kurumlarına onay belgesi vermesi gerekmez.

Diğer tüm hastalar için hastayı kabul edecek doktorun hastaneye kabul öncesinde tıbbi gereklilik olduğunu belirtmesi gerekir. Tedaviyi yürüten doktor da tıbbi gerekliliği gösteren, resmi olmayan bir onay belgesi yazabilir. Bu onay belgesi özellikle de planlanmamış, acil durum kaynaklı veya tekrarlı hastaneye yatışlarda yararlı olabilir ve genellikle iki yıl boyunca geçerlidir.

Son olarak, klinikteki tedaviyi yürüten doktor refakatçinin tıbbi açıdan gerekli olup olmadığına karar verir. Hastaneden taburcu edilirken hastalara refakatin gerekliliği ve süresi ile ilgili yazılı onay verilir. Yalnızca bu belge, sağlık sigortası kurumuna kanıt olarak sunulabilir.

Planlı hastaneye yatışlarda refakatçi talebinizi kliniğe olabildiğince erkenden bildirmelisiniz. Özel ihtiyaçlar söz konusuysa klinikle erkenden iletişim kurup hastaneye yatışın size uygun hale getirilmesini sağlamanız önerilir. Klinik genellikle refakatçinin aynı odada kalmasını sağlamaya çalışır. Gerekirse yakında veya klinik dışındaki bir misafirhanede ya da otelde konaklama ayarlanabilir.

Hastane ve rehabilitasyon kliniklerindeki hijyen düzenlemeleri veya dinlenme saatleri gibi organizasyon kuralları refakatçi için de geçerlidir. Hastaneye yatış sırasında refakatçinin değiştirilmesi prensipte mümkün olsa da öncesinde daima klinik ile görüşülmelidir.

Nadir durumlarda klinikler, örneğin organizasyonla ilgili nedenlerden ötürü refakatçi kabulünü reddedebilir. Bu tür durumlarda hastaların kliniğin sosyal hizmetler bölümü ve sağlık sigortası kurumuyla birlikte gün içinde esnek ziyaret saatleri gibi alternatif seçenekleri netleştirmesi gerekir.

Hastaneye refakatçi kabulü tıbbi açıdan gerekliyse hastanın kamu sağlık sigortası genellikle refakatçinin konaklama ve yemek masraflarını karşılar. Refakatçinin herhangi bir katkı payı ödemesine gerek olmaz. Faturalandırma çoğunlukla doğrudan hastane ve sağlık sigortası kurumu arasında yapılır.

Tıbbi gereklilik olmadığı durumlarda da pek çok klinik refakatçi kabulüne izin vermektedir. Bu durumda, ortaya çıkan masraflar genellikle hasta tarafından karşılanır. Masraf tutarı merkeze göre değişir. Masraflar hakkında önceden kliniğe danışılabilir.

Özel sağlık sigortası olan hastalara refakat ediliyorsa masrafların karşılanıp karşılanmaması seçilen poliçeye bağlıdır. Bu durumda da sağlık sigortası kurumunu erkenden bilgilendirmek mantıklı olacaktır.

Çocuklara refakat edildiğinde masrafların karşılanması

9 yaş altı tüm çocuklarda hastaneye kabul edilen ebeveyne veya başka bir refakatçiye ait masraflar sağlık sigortası kurumları tarafından karşılanır. Bunun için doktor onayına gerek yoktur. Bunun nedeni bu yaşlarda tıbbi gereklilik olduğunun kabul edilmesidir.

Yaşı daha büyük olan çocuklarda da tıbbi gereklilik olduğu sürece sağlık sigortası refakatçi masraflarını karşılar. Bu durum, belirli acil durumlar veya desteğe ihtiyaç duyan engelli çocuk ya da ergenler için geçerli olabilir. Hastanedeki doktorun tıbbi gereklilik için yazılı onay vermesi gerekir.

Yatılı rehabilitasyon tedavilerinde masrafların karşılanması

Rehabilitasyon tedavilerinde bazen kamu sağlık sigortası kurumu dışındaki kamu emeklilik sigortası gibi bir kuruluş masrafları üstlenmekten sorumlu olabilir. Kamu emeklilik sigortası genellikle 12 yaş altı çocukların veya refakat tıbbi açıdan gerekliyse yaşı daha büyük olan çocukların refakatçi masraflarını karşılar. Ancak masrafları üstlenen diğer kuruluşlar için farklı kurallar geçerli olabilir. Dolayısıyla, öncesinde doğrudan ilgili kuruluştan bilgi almanız önerilir.

Engelli kişilere refakat masraflarının karşılanması

Engelli kişilerde masrafları kimin karşıladığı refakatçinin kim olduğuna ve refakatin neden gerekli olduğuna göre değişir:

• Akrabalar veya yakınlar tarafından refakat:
  Koşullar karşılanıyorsa hastanın sağlık sigortası kurumu genellikle konaklama ve yemek masraflarını karşılar.
• Yardım görevlileri tarafından refakat:
  Entegrasyon yardımı refakatçi sağlıyorsa masrafları genellikle sorumlu entegrasyon yardımı sağlayıcısı karşılar.

Ulaşım masraflarının karşılanması

Bazı durumlarda, sağlık sigortası kurumu refakatçinin hastaneye ulaşım masraflarını da karşılayabilir. Bu konuda, refakatin tıbbi açıdan gerekli olması ve tedaviyi yürüten doktorun onay vermesi şartı geçerlidir.

Örneğin toplu taşıma veya taksi masrafları ya da kilometre başına sabit ücret sağlık sigortası kurumu tarafından karşılanabilir. Faturalandırmayı genellikle doğrudan sağlık sigortası kurumu yaptığından makbuzların ve doktor onayının sağlık sigortası kurumuna iletilmesi gerekir.

Rehabilitasyon kliniğine gidiş ve klinikten dönüş masrafları da bazı durumlarda karşılanabilir.

Hastaneye kabul nedeniyle gelir kaybı yaşayan refakatçilerin bazı durumlarda çocuk hasta parası veya hasta parası alma hakkı doğabilir. Bu konuda genellikle ilk önce sağlık sigortası kurumuyla iletişime geçmek gerekir.

Çocuklara refakat edildiğinde çocuk hasta parası

Bir ebeveyn, refakatçi olarak hastaneye kabul edilirse bu konuda işverene olabildiğince erken haber vermek gerekir. Refakat sürecinde 12 yaş altı çocukların ebeveynleri izin alma hakkına sahiptir.

Belirli şartlar karşılanıyorsa ebeveynler sağlık sigortası kurumlarına çocuk hasta parası için başvurabilir. Bu imkan genellikle 12 yaş altı çocuklara refakat için geçerlidir. Çocuklar engelliyse veya refakat tıbbi açıdan gerekliyse yaşı daha büyük olan çocuklar veya ergenler için de çocuk hasta parası alma hakkı doğabilir.

Hasta bir çocuğa evde bakmaya kıyasla önemli bir fark vardır: Hastanede yatma durumunda çocuk hasta parası ödemesi için belirli bir gün sınırı yoktur. Ayrıca, çocuk hasta parası genellikle çocuğa bakan ebeveynin kliniğe kabul edildiği günler için ödenir.

Çocuk hasta parası için refakatçi ebeveynin sağlık sigortası kurumuna başvurulmalıdır. Bunun için genellikle klinikten onay belgesi almak gerekir. Bu belgede, refakatçinin ne kadar süre boyunca hastanede kaldığına ve tıbbi gereklilik bilgisi gerekliyse refakatin tıbbi açıdan gerekli olduğuna dair onay bulunur.

Çocuk hasta parası ve izin hakkında ayrıntılı bilgileri Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) kindergesundheit-info.de portalında bulabilirsiniz.

Diğer refakatçiler için hasta parası

Refakatçi hastanede kaldığı için gelir kaybı yaşarsa sağlık sigortası kurumundan hastalık parası alabilir.

Ancak bunun için aşağıdaki şartların karşılanması gerekir:

• Hem refakatçinin hem de hastanın kamu sağlık sigortasının olması
• Refakatçinin entegrasyon yardımı ödeneği alıyor olması

Bu durumda hastalık parası alabilmek için refakatçinin sağlık sigortası kurumuna başvuruda bulunması gerekir. Bunun için hastanede yatışının tıbbi nedenlerle zorunlu olduğunu belirten bir belge alınması gerekir.

Hastanede refakat ile ilgili konularda ilk iletişim noktası genellikle tedaviyi yürüten doktor, masrafları üstlenmekten sorumlu kuruluş ve hastanenin hasta kabul bölümüdür.

Bu konuda diğer kuruluşların yanı sıra Unabhängige Patientenberatung Deutschland (UPD, Almanya Hasta Danışmanlığı) derneğinden danışmanlık alabilirsiniz.

Engelli kişiler ve yakınları Ergänzende unabhängige Teilhabeberatung'a (EUTB, Tamamlayıcı Bağımsız Katılım Danışmanlığı) soru sorabilir.