Sağlıklı yaşam İş yerinde sağlık teşviki (BGF)

İş yerinde sağlık teşvikinin (BGF) amacı, şirketlerde çalışanların fiziksel ve ruhsal sağlığını destekleyecek uzun vadeli yapılar oluşturmaktır. Önleyici hizmetlerle, sağlığa zararlı olabilecek etkenlerin azaltılması ve sağlığı destekleyen davranışların güçlendirilmesi ve sağlıklı bir çalışma ortamının teşvik edilmesi amaçlanmaktadır. Önlemler hem şirketler hem de çalışanlar için isteğe bağlıdır.

İş yerinde sağlık teşviki, iş yerlerine yönelik sağlık, güvenlik ve iş yerinde entegrasyon yönetiminin yanı sıra iş yerinde sağlık yönetiminin üç temelinden birini oluşturur. İş yerinde sağlık yönetiminde bir şirketteki sağlıkla ilişkili tüm etkinlikler düzenlenir, yönetilir ve değerlendirilir.

Günlük iş hayatında stresin giderek artmasıyla birlikte iş yerinde sağlık teşviki giderek önem kazanmaktadır. Çünkü sağlıklı ve verimli çalışanlar olmadan şirket başarılı olamaz. İş yerinde sağlık teşvikine yönelik önlemler diğerlerinin yanı sıra çalışanların motivasyonu ve dayanıklılığını artırarak çalışma ortamını iyileştirmeye, hastalıklar sebebiyle devamsızlığı ve hastalıkla ilgili maliyetleri azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca şirketlerin daha cazip bir işveren olmasını sağlayabilir.

İş yerinde sağlık teşvikinin başarılı şekilde uygulanabilmesi için dikkat edilmesi gereken önemli esaslar vardır. Özellikle de şunlara dikkat edilmelidir:

• Katılım: Şirketteki tüm çalışanlar, müdürler, şirket yönetimi ve şirket doktoru gibi diğer sorumlular iş yerinde sağlık teşvikinin planlama ve uygulama sürecine dahil olmalıdır.
• Entegrasyon: İş yerinde sağlık teşviki tüm şirket alanlarında ve önemli kararlarda anlamlıdır.
• Bütünsellik: İş yerinde sağlık teşvikinde çalışanların davranışı dikkate alınıp sağlığı teşvik eden çalışma şartları oluşturulmalıdır. Yalnızca riskleri azaltmak değil, aynı zamanda sağlığı aktif şekilde desteklemek gerekir.

İş yerinde sağlık teşviki çerçevesinde şirketler ihtiyaç analizleri planlar, çalışma grupları oluşturur ve ardından uygun önlemleri uygular. Ayrıca, diğer şirketlerle iletişime geçip bilgi alışverişi yapmak faydalı olabilir.

Şirketlerin, iş yerinde sağlık teşviki önlemlerini uygulamaya başlamadan önce şu ilk adımları atması önerilir:

• İş yerinde sağlık teşviki koordinasyon ofisiyle iletişime geçme
• Bir sağlık sigortası kurumuyla birlikte çalışmaya karar verme
• Çalışanlar, müdürler, çalışan veya iş konseyi ve şirket yönetiminden oluşan, iş yerinde sağlık teşvikine yönelik bir çalışma grubu oluşturma
• Çalışanların ihtiyaçlarını belirleme 
• İş yerinde sağlık teşviki ve planlanan önlemlerle ilgili olarak erkenden bir halkla ilişkiler çalışması yürütme

İş yerinde sağlık teşvikine (BGF) yönelik önlemler geniş bir temele dayanmaktadır. Hem şirkete hem de çalışanlara yönelik önlemler bulunmaktadır. İş yerinde sağlık teşviki önlemleri planlanırken çalışanlarda yaş, cinsiyet, köken ve sağlık durumu ile ilgili farklılıklar gibi çeşitlilikleri dikkate almak önemlidir. Çalışanların mevcut yaşam koşullarına da dikkat edilmelidir.

İş yerinde sağlık teşviki önlemleri hem sağlığı destekleyici davranışları güçlendirmeyi hem de önleyici önlemleri hedefler. Sağlık üzerindeki olumsuz etkenleri önleyebilen veya azaltabilen her şey dahildir. Önleyici tedbirler çalışanların davranışlarını değiştirmeyi hedefler; bu durumda davranış odaklı önlemler söz konusu olur. Veya şirkette ortam koşullarını değiştirmeyi hedefler; bunlar da durum odaklı önlemler olarak tanımlanır.

Koşullara yönelik iş yerinde sağlık teşviki önlemleri aşağıdaki faktörler halinde özetlenebilir:

• Yüksekliği ayarlanabilen masalar ve ergonomik sandalyeler gibi iş ekipmanları
• Işık ve çalışma alanının havası gibi çalışma ortamı şartları
• Çalışma süresi
• Çalışma düzeni ve gereklilikleri
• İşletme yemekhanesinde sağlıklı yemekler sunulması
• Ekip içindeki sosyal ilişkiler
• Çalışanlara özel ihtiyaçlar (ör. hasta bakan yakınlara yönelik imkanlar)

Davranışa yönelik olan iş yerinde sağlık teşviki önlemleri ise aşağıdaki faktörler halinde özetlenebilir:

• Hareket etme imkanı 
• Beslenme kursları
• Çalışma ortamında stresle başa çıkma becerileri kazanma
• Şirkette sigara içmemeyi destekleme
• Alkol ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı maddelerin kullanımıyla mücadele

İş yerinde sağlık teşviki için önlemler alan şirketler, bir bütün olarak iş yerinde sağlık yönetiminin önemli bir ayağını güçlendirir. Çünkü bu esnada uzun süre sağlıklı kalmaları için çalışanları desteklerler. Ayrıca: Çalışma ortamında iyi hissetmeyi, iyi bir çalışma ortamında bulunmayı sağlar ve böylece çalışanların dayanıklılığını ve performansını artırır. Bu aynı zamanda çalışanların şirketle daha iyi özdeşleşmelerini sağlar. Bu tür önlemler nihayetinde devamsızlığın azalmasına, üretkenlik ve kalitenin artmasına ve iyi bir şirket imajına katkıda bulunur. Sonunda çalışanlar ve işveren eşit olarak fayda sağlar.

İş yerinde sağlık teşvikinin şirketler için olası avantajları:

• Şirketteki sağlık koşulları iyileştirilir.
• Çalışanların performansı güvence altına alınır.
• Çalışma motivasyonu artar.
• Şirket içi kimlik güçlenir: Çalışanlar şirkete karşı daha güçlü bir bağ hisseder.
• Hastalık ve üretim kayıplarının azalması masrafları azaltır.
• Daha sağlıklı ve daha memnun çalışanlar, üretkenliği ve kaliteyi arttırır.
• Şirket imajı güçlenir.
• Şirketin rekabet gücü ve cazibesi artar.

Çalışanlar için olası avantajlar:

• Sağlık durumunun iyileştirilmesi ve sağlık risklerinin azaltılması
• İş memnuniyeti
• Daha iyi bir çalışma ortamı
• Daha düşük hastalık riski
• Daha yüksek yaşam kalitesi
• Sağlık sorunu kaynaklı yüklerin azaltılması
• Daha yüksek performans
• İş yeri ve çalışma süreçlerinin tasarımına daha çok katkıda bulunma imkanı

Bundesministerium für Finanzen'in (BMF, Federal Maliye Bakanlığı) bir uygulama yardımı yayınlamıştır. Hangi önlemlerde vergi muafiyeti olduğu ve geçerli koşullar burada açıklanmıştır.

Temel olarak, ölçekten ve sektörden bağımsız olarak tüm şirketler, iş yerinde sağlık teşviki yapıları oluşturma fırsatlarından yararlanabilir. Ancak şimdiye kadar iş yerinde sağlık teşviki özellikle büyük şirketlerde görülmektedir. Çalışanların çoğu küçük ve orta ölçekli şirketler ile küçük ve mikro işletmeler tarafından istihdam edilmesine rağmen bu şirketler henüz fırsattan nadiren yararlanmaktadır.

Bununla birlikte, özellikle küçük ve orta ölçekli şirketler iş yerinde sağlık teşvikinin faydalarından genellikle daha hızlı yarar sağlayabilir. Bunun nedeni, bu şirketlerde karar alım sürecinin genellikle daha az bürokrasi içermesidir. Ayrıca çalışanlarla doğrudan iletişim, en baştan doğru önlemlerin alınmasına yardımcı olur.

Sağlık sigortası kurumları iş yerinde sağlık teşviki koordinasyon ofisleri ücretsiz ilk danışmanlık sunmaktadır. Bu ofisler, iş yerinde sağlık teşviki ile ilgili sorusu olan tüm şirketlere ölçek veya sektörden bağımsız olarak yardımcı olur.

İş yerinde sağlık teşviki hakkında bilgi edinmek isteyen şirketler aşağıdaki internet sitelerinde bağımsız bilgiler bulabilir:

Bundesministerium für Gesundheit (Federal Sağlık Bakanlığı): “İş yerinde sağlık teşviki” konulu sayfa

GKV-Spitzenverband (Kamu Sağlık Sigortaları Birliği): “Koruyucu Önlem Kılavuzu”

Bundesministerium für Arbeit und Soziales (Federal Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı): Yeni Çalışma Kalitesi Girişimi