Sağlıklı yaşam İş yerinde entegrasyon yönetimi (BEM): İş yaşamına dönüş

2004 yılından beri işverenler, iş yerinde entegrasyon desteği sağlama olanaklarını incelemekle yükümlüdür. Bu, iş yerinde entegrasyon yönetimi olarak adlandırılır. Buna ilişkin yasal yönetmelikler Sosyal Yasa IX kapsamında yer almaktadır.

Uzun süre veya sık sık hasta olan kişiler, çoğu durumda eski iş yerlerine kolaylıkla dönemezler. Bu durum, engellilik nedeniyle uzun süre çalışamayan veya sadece kısıtlı şekilde çalışabilen kişiler için de geçerlidir. İşe dönüş genellikle uyarlanmış çalışma saatleri, iş yerinin yeniden düzenlenmesi veya sağlığı teşvik eden önlemler gibi desteklerle işverenin aktif destek vermesiyle en iyi şekilde sağlanır.

Güvenli bir iş yeri ve iyi çalışma koşulları çoğu insan için çok önemlidir. İş yerinde entegrasyon yönetimi, insanların uzun bir iş göremezlik döneminden sonra tekrar iş dünyasına dönmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Bununla hedeflenenler: 

• Çalışanları tekrar iş yerine entegre etmek 
• Çalışma kapasitesini mümkün olduğunca teşvik etmek
• Hastalığa bağlı daha fazla devamsızlığı azaltmak
• İş yerini kalıcı olarak korumak

Bundan sadece etkilenenler yararlanmaz: İşveren, bir çalışanının değerli bilgi ve deneyimlerini iş yerinde entegrasyon yönetimi sayesinde garanti altına alır. Devamsızlığı azaltır ve ekip için ilave iş yükünü engeller.  

Başarılı bir iş yerinde entegrasyon yönetimi diğer alanları da olumlu etkileyebilir: Örneğin Köln Üniversitesi’nin bir araştırması, hastalık nedeniyle işten çıkarmaların azaldığını, çalışma ortamının iyileştiğini ve çalışan bağlılığının arttığını göstermiştir.

İster küçük bir aile işletmesi, ister orta ölçekli bir şirket veya ister büyük bir kuruluş olsun: Her işveren, bir çalışanın son 12 ay içinde altı haftadan (42 gün) fazla iş göremez durumda olması halinde iş yerinde entegrasyon yönetimi olanaklarını incelemek ve gerekirse bu olanakları sunmakla yükümlüdür. Bu zaman dilimi takvim yılından bağımsızdır. 

Burada etkilenen kişinin altı hafta tek parça olarak hasta olduğu veya bu çalışmama süresini daha fazla kısa iş görmezliklerle mi yaptığı önemsizdir. İş göremezliğin nedenlerinin de bir önemi yoktur. Ayrıca sağlıkla ilgili etkilenme veya engelliliğin işe bağlı olup olmamasının da bir anlamı yoktur.

İş yerinde entegrasyon yönetimi 5 adıma ayrılır: 

• Hakkın tespit edilmesi 
• İletişim ve ilk görüşme 
• Durumun özetlenmesi 
• Önlemler geliştirilmesi, kabul edilmesi ve uygulanması 
• Değerlendirme ve sürecin tamamlanması 

Hakkın tespit edilmesi 

Önce, işveren iş göremezlik döneminin son on iki ayda iş yerinde entegrasyon yönetimi hakkı olacak kadar uzun sürüp sürmediğini tespit etmelidir. Bu yüzden, işverenin, etkilenenin çalışamadığı günleri iyi şekilde belgelemesi önemlidir. Olası bakım ve tedavi önlemleri de hesaplamada dikkate alınmalıdır.  

İletişim ve ilk görüşme 

Kaydedilen devamsızlık sürelerinden iş yerinde entegrasyon yönetimi hakkı doğarsa işveren bir BEM süreci teklif etmek zorundadır. Çalışan hakkını kullanıp kullanmayacağına özgürce karar verebilir. İşveren, iş yerinde entegrasyon yönetimi hakkını kullanmayı reddeden kişileri, bunu daha sonraki bir tarihte tercih edebilecekleri konusunda bilgilendirmelidir. Bir çalışan altı haftalık devamsızlığı tekrarlarsa işveren iş yerinde entegrasyon yönetimini tekrar sunmak zorundadır. 

İşverenler, belgelendirmek amacıyla teklifi etkilenene yazılı olarak sunmak zorundadır. Bu süreçte katılımın gönüllü olduğu, veri gizliliğinin korunduğu ve kişinin kendi seçeceği güvenilir bir kişiyi danışman olarak çağırabileceği hususundaki bilgilendirmeler önemlidir. Hedefler de belirtilmelidir. Telefonla ulaşılabilecek bir irtibat kişisi belirlemek mantıklıdır.  

Bir çalışan iş yerinde entegrasyon yönetimi teklifini kabul ederse ilk görüşme gerçekleştirilir. Reddederse bu adımda işleyiş sona erer. 

İlk konuşma yardımcı ve destekleyici teklif olarak düşünülür ve birçok amacı vardır. Diğerlerinin yanı sıra aşağıdakilere hizmet eder:

• Taraflar arasında güven oluşturmak
• İş yerinde entegrasyon yönetiminin akışını açıklamak
• Cevapsız kalan soruları yanıtlamak
• Veri koruma hususlarını açıklığa kavuşturmak
• Çalışanların iş yerinde entegrasyon yönetimine rızasını onaylamak
• Tarafların veri koruma ve gizlilik yükümlülüğü beyanlarını almak

Çalışan iş yerinde entegrasyon yönetimine veya gerekli açıklamalara rıza göstermezse süreç sona erer. Etkilenen kişiler devam eden süreci herhangi bir gerekçe göstermeksizin istedikleri zaman kendileri de sonlandırabilir.  

Durumun özetlenmesi 

Çalışan onay verirse uygun önlemleri başlatmak amacıyla işverenle yapılan BEM görüşmeleri kapsamında durum değerlendirilir. Bu amaçla işveren çalışanın sağlık kısıtlamaları, iş yerindeki stres faktörleri, yetkinlikleri, deneyimleri ve beklentileri gibi konular hakkında sorular sorar. Çalışan bu esnada hangi bilgileri vereceğine karar vermekte daima özgürdür.  

Önlemler geliştirilmesi, kabul edilmesi ve uygulanması 

Toplanan bilgiler doğrultusunda işveren, diğer taraflarla iş birliği içinde olası önlemler geliştirir. Bu, kurum içi destekleme ile ilgili olabilir. Bunlara örnek olarak aşağıdakiler sayılabilir:

• Çalışma ortamının düzenlenmesi 
• Teknik yardım araçları 
• Başka bir çalışma yerine geçmek 
• Değiştirilmiş iş kapsamı 
• Daha esnek çalışma saatleri 

Ancak şirket dışı destekler veya sosyal güvenlik kurumları tarafından sağlanan önlemler de vardır. Bu noktada, etkilenen çalışanın katılım veya refakat yardımı için desteğe ihtiyacı olabileceğine dair belirtiler varsa işveren rehabilitasyon sağlayıcısına veya ağır engelli kişilerde entegrasyon bürosuna danışmalıdır. 

Deutschen Rentenversicherung'un (DRV, Alman Emeklilik Sigortası) web sitesinde, çalışma hayatına katılım yardımları ve tıbbi rehabilitasyon hizmetleri hakkında bilgi bulabilirsiniz.

Bundesarbeitsgemeinschaft der Integrationsämter und Hauptfürsorgestellen e.V. (BIH, Federal Entegrasyon Büroları ve Ana Sosyal Güvenlik Büroları Birliği), çalışma hayatındaki destekleyici yardımlar hakkında bilgi sunmaktadır.

İşveren çalışanla birlikte uygun önlemleri belirleyip üzerinde anlaştıktan sonra uygulama aşamasına geçilir. Ancak ilk önlemlerle hemen başlamak ve müteakip adımları süreç içinde planlamak veya uyarlamak mantıklı olabilir. Ayrıca somut zaman planları ve tarihler üzerinde anlaşmak ve önlemleri zaman geçirmeden değerlendirmek önemlidir. İhtiyaç halinde önlemler hızlıca uyarlanabilir. Uygulama sürecinde de tüm taraflar ilişkinin adil, yapıcı ve güvene dayalı kalmasına dikkat etmelidir. Zorluklar mümkün olduğunca erken tespit edilmeli ve ele alınmalıdır.  

Değerlendirme ve sürecin tamamlanması 

Taraflar, bir sonraki kararlaştırılan BEM görüşmesinde hedeflenen amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol etmelidir. Önlemler başarılıysa veya başarılı olduysa iş yerinde entegrasyon yönetimi sona erer. Sonra çalışan tekrar firmaya entegre edilir. Ancak başka bir önlem mümkün olmadığında veya başarılı olunamadığında da iş yerinde entegrasyon yönetimi tamamlanmış sayılır. Önlemler hiç etkili olmadıysa veya kısmen etkili olduysa takip veya uyum önlemleri gerekebilir.

Hem işverenler hem de çalışanlar internette iş yerinde entegrasyon yönetimi hakkında kapsamlı bilgi bulabilir.  

Bunlar aşağıdakileri içerir: 

Federal Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı: İş Yerinde Sağlık

BAR e.V.: İşveren ve Çalışan için İş yerinde Entegrasyon Yönetimi Pusulası