Hastalıklar Halluks valgus
ICD kodları: M20 ICD kodları nedir?
Halluks valgus ayakta oluşan bir şekil bozukluğudur. Birçok insanda çok az şikayete neden olur veya hiç şikayet görülmez. Diğerlerinde ise çok ağrır. Uyarlanmış ayakkabılar ve ateller semptomları hafifletebilir. Bunun bir yardımı olmazsa şiddetli rahatsızlık durumunda ameliyat düşünülür.
Bir bakışta
- Halluks valgus, başparmak çıkıntısı olarak da adlandırılır ve ayakta görülen en yaygın şekil bozukluklarından biridir.
- Halluks valgus durumunda ayak deforme olur: Başparmak içeriye doğru kayar ve başparmak eklemindeki kemik dışarıya doğru çıkıntı yapar.
- Bu şekil bozukluğu sadece rahatsızlığa neden oluyorsa tedavi edilmelidir.
- Halluks valgus esas olarak kadınlarda görülür.
- 65 yaş üstü tüm insanların yaklaşık üçte birinin az ya da çok belirgin halluks valgusa sahip olduğu tahmin edilmektedir.
- Takılan ayakkabılar ve ateller rahatsızlığı hafifletmezse, ameliyat bir seçenektir.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Halluks valgus nedir?
Genellikle ayaklar yaşla birlikte değişir. Ayak başparmağı yanal olarak komşu parmaklara doğru kayar. Bunyon giderek daha fazla şişer.
Halluks valgus bunyon olarak da bilinir. Esas olarak kadınlarda görülür ve ayakta görülen en yaygın şekil bozukluklarından biridir. Bununla birlikte halluks valgusu olan birçok kişide hiç semptom görülmez veya çok hafif semptomlar görülür. Diğerlerinde halluks valgus ağrır ve basınç noktaları oluşmasına yol açar.
Uygun ayakkabılarla semptomların hafiflemesi gerekir. Bunyonu düzeltmenin tek yolu ameliyattır.
Halluks valgus nasıl anlaşılır?
Halluks valgus varlığında birinci tarak kemiği adım adım dışarıya doğru kayar. Bu, ayak ön bölümünün genişlemesine sebep olur ve bunyon öne doğru kavis yapar. Baş parmak diğer parmaklara doğru kıvrıldığı için bunlarda şekil bozukluğu ortaya çıkabilir.
Halluks valgus ağrıya neden olabilir ancak çok belirgin olsa bile her zaman ağrı yapmaz.
Halluks valgus olan bireylerde, başparmağın ana ekleminde artroz ve kronik ağrılar daha sık görülür. Parmaklardaki bu biçim bozukluğu yürüyüşün de güvenli olmamasına neden olabilir ve düşme riskini artırabilir.
Halluks valgusun nedenleri nelerdir?
Bunyon oluşmasına neden olan çeşitli faktörler vardır. Bazı insanlar kalıtsal olarak daha yatkındır.
Genel olarak sanılanın aksine dar ayakkabılar ana tetikleyici değildir. Bununla birlikte özellikle yüksek topuklu ve sivri ön ayak bölgesi olan ayakkabılar halluks valgusu tetikleyebilir ve daha kötü şikayetlere yol açabilir.
Ancak düzenli olarak dar ayakkabı giyen ve halluks valgusa yakalanmayan insanlar vardır. Öte yandan çoğunlukla rahat ve yeterince geniş ayakkabı giyen kişilerde de bunyon gelişebilir.
Halluks valgusu ayrıca aşağıdakiler de tetikleyebilir:
- Kalıtsal olarak ayaktaki daha zayıf tendonlar ve bağlar
- Romatoid artrit gibi eklem hastalıkları
- Kısalmış aşil tendonları
- Kısalmış baldır kasları
Ayrıca bunyon, taraklı veya düz taban bir ayakta da gelişebilir.
Halluks valgusun görülme sıklığı nedir?
Kaç kişide bunyon olduğu kesin olarak söylenemez. Dünya çapında yaklaşık her beş kişiden birinde az veya çok belirgin halluks valgus olduğu tahmin edilmektedir. Kadınlar erkeklerden belirgin şekilde daha sık etkilenir; bunun muhtemel nedeni, ayakta genellikle daha zayıf tendon ve bağlara sahip olmaları ve daha sık yüksek topuklu ve dar ayakkabılar giymeleridir. Ayrıca 40 yaş üstü kişilerde genç insanlara kıyasla daha yaygındır.
Halluks valgus, hastalığın seyri boyunca nasıl bir değişim gösterir?
Birçok insan için halluks valgus hiçbir zaman özel bir şikayete neden olmaz. Bazılarında ise ayak değişmeye devam eder ve giderek daha fazla ağrıya ve yürüme güçlüğüne yol açar.
Halluks valgusa karşı nasıl önlem alınabilir?
Halluks valgusa karşı önlem almak isteyen kişilerin düz ve rahat ayakkabılar giymesi tavsiye edilir. Ön ayak bölümü yeterli alana sahipse ayak parmakları ve tabanı üzerindeki baskı azalır.
Yalın ayakla yürümek de tavsiye edilir. Bir yandan ayak kaslarını güçlendirdiği için. Öte yandan, ayak ve ayak parmaklarının doğal pozisyonunu desteklediği için.
Bazı doktorlar ortopedik tabanlık giymeyi tavsiye eder. Ancak bu önlemlerin bunyonu önlemede ne kadar yardımcı olduğu henüz yeterince araştırılmamıştır.
Halluks valgus nasıl teşhis edilir?
Ayak sorunlarının arkasında halluks valgus olup olmadığını belirlemek için doktor, parmakların birbirine göre duruşuna, ne kadar hareketli olduklarına ve bunyonun öne doğru kavis yapıp yapmadığına bakar. Bacak pozisyonu da kontrol edilir.
Hastalar ayakta, yürürken ve otururken muayene edilir. Doktor ayrıca ayaktaki cilde ve artroz belirtilerine de dikkat eder. Muayene kapsamında günlük yaşamdaki şikayetler ve kısıtlamalar hakkında da sorular sorulur. Daha doğru bir teşhis için ayağın röntgeni çekilir ve üzerine ağırlık verilir.
Halluks valgusta farklı şiddet derecelerine göre ayrım yapılır. Bunlar ayak başparmağının ve metatarsın büküldüğü açıya göre belirlenir.
Önemli bilgi: "Normal" bir ayak ile halluks valgus arasındaki sınır kesin değildir. Birçok kişide, hiçbir zaman şikayete yol açmayan hafif bir halluks valgus formu bulunur.
Halluks valgus nasıl tedavi edilir?
Halluks valgus tedavisi yalnızca şikayetler ortaya çıktığında gereklidir.
Hangi tedavilerin uygun olduğu diğer şeylerin yanı sıra rahatsızlık tipine ve deformasyona bağlıdır. Romatizma, şeker hastalığı veya damar hastalıkları gibi eşlik eden hastalıklar da bunda pay sahibidir.
Şikayetleri hafifletmek için öncelikle şu ameliyatsız tedavi seçenekleri değerlendirilebilir: ateller, uygun ayakkabılar, fizyoterapi ve ağrı kesiciler.
Atel
Ayak başparmağını düz tutması amaçlanır. Bu hem rahatsızlığı giderecek hem de halluks valgusun ilerlemesini yavaşlatacaktır. Ancak atellerin bunu gerçekten sağlayıp sağlamadığı belirsizdir. Şekil bozukluğunu düzeltemezler. Ateller genellikle geceleri takılır.
Uygun ayakkabılar
Tüm ayak parmakları için yeterli alan bırakan düz ayakkabılar tavsiye edilir. Şikayet olması durumunda parmaklar veya bunyon bölgesi pedlerle desteklenebilir. Tarak kemiği bölgesi ağrıyorsa parmaklardaki yükü hafifletmek için destekleyici tabanlıklar veya ayakkabı tabanında özel kavisler düşünülebilir. Genellikle çıplak ayakla koşmak da tavsiye edilir.
Fizik tedavi
Hedefe yönelik egzersizler ayak kaslarını güçlendirme ve germe konusunda yardımcı olur.
ağrı kesiciler
Seçenekler arasında diğerlerinin yanı sıra tablet veya merhem formunda diklofenak veya ibuprofen gibi non-steroid antienflamatuvar ilaçlar (NSAEİ) yer alır. Olası yan etkilerden dolayı tabletler sadece kısa bir süre için alınmalıdır.
Rahatsızlıklar şiddetli olduğu ve düzelmediği durumlarda ameliyat yardımcı olabilir. Şekil bozukluklarını düzeltmenin ve rahatsızlıkların nedenini ortadan kaldırmanın tek yolu budur. Ancak cerrahi bir müdahale, sonrasında hiç şikayet kalmayacağını garanti etmez. Ayrıca komplikasyonlara yol açabilir.
Halluks valgus hakkında ne zaman ameliyat edilmesi gerektiği gibi detaylı bilgileri gesundheitsinformation.de.adresinde bulabilirsiniz.
- Cai Y, Song Y, He M et al. Global prevalence and incidence of hallux valgus: a systematic review and meta-analysis. J Foot Ankle Res 2023; 16(1): 63.
- Hollander K, Heidt C, Van der Zwaard BC et al. Long-Term Effects of Habitual Barefoot Running and Walking: A Systematic Review. Med Sci Sport Exer 2017; 49(4): 752-762.
- Hurn SE, Matthews BG, Munteanu SE, Menz HB. Effectiveness of non-surgical interventions for hallux valgus: a systematic review and meta-analysis. Arthritis Care Res (Hoboken) 2022; 74(10): 1676-1688.
- Klugarova J, Hood V, Bath-Hextall F et al. Effectiveness of surgery for adults with hallux valgus deformity: a systematic review. JBI Database System Rev Implement Rep 2017; 15(6): 1671-1710.
- Wülker N, Mittag F. The treatment of hallux valgus. Dtsch Arztebl Int 2012; 109(49): 857-867; quiz 868.
- Zirngibl B, Grifka J, Baier C, Götz J. Hallux valgus: Ätiologie, diagnostische und therapeutische Prinzipien [Hallux valgus: Etiology, diagnosis, and therapeutic principles]. Orthopade 2017; 46(3): 283-296.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.
Tarih: