Sağlıklı yaşam IGeL: Kendi kendine ödeme avantajlarına genel bakış
IGeL, Individuelle Gesundheitsleistungen (bireysel sağlık hizmetleri) kavramının kısaltmasıdır. Bu tür hizmetlerin masrafları yasal sağlık sigortası kapsamında değildir ve özel olarak ödenmesi gerekir. Bu tür hizmetlerin faydası çoğunlukla yeterince kanıtlanmamıştır; hatta bazen zararlı bile olabilirler.
Bir bakışta
- "Bireysel sağlık hizmetleri" (IGeL), yasal sağlık sigortası tarafından sağlanan hizmetler kataloğuna dahil değildir.
- Kural olarak, IGeL hizmetlerinin masraflarını sigortalıların karşılaması gerekir.
- Bazı sağlık sigortası şirketleri de gönüllü olarak belirli IGeL masraflarını üstlenir veya karşılık gelen ek sigortalar sunar.
- IGeL hizmetlerinin faydaları genellikle yeterince belgelenmemiştir. Bazı hizmetler faydadan çok zarar da getirebilir.
- IGeL sağlayıcıları, hastaları hizmetlerin kapsamı ve maliyetleri hakkında önceden bilgilendirmelidir.
- Özel bir muayene için tıbbi bir ihtiyaç varsa, belirli durumlarda yasal sağlık sigortası masrafları karşılayabilir.
Bireysel sağlık hizmetleri (kısaca IGeL) nelerdir?
Yasal sağlık sigortası olanlar için, tıbbi hizmetler genellikle tamamen ücretsizdir: Yasal sağlık sigortası genellikle tıbbi olarak gerekli tüm tedavileri karşılar. İstisnalar, örneğin ilaçlar ve hastane yatışları için olası katkı payları veya örneğin diş protezi için kişisel katkılardır.
"Hizmet" terimi, örneğin muayeneler veya tedaviler anlamına gelir. Sağlık sigortasının hangi hizmetleri kapsadığı, yasal sağlık sigortasının sunduğu hizmet kataloğunda belirtilmiştir. Tıp alanındaki doktorlar, klinikler, terapistler ve diğer hizmet sağlayıcılar yasal sağlık sigortasının hizmet kataloğunda yer almayan hizmetler de sunabilir. Bu tür hizmetler "bireysel sağlık hizmetleri" veya kısaca IGeL olarak adlandırılır. Hastanede özel olarak ödenmesi gereken hizmetlere isteğe bağlı hizmetler denir.
IGeL hizmetlerinin masrafları genellikle yasal sağlık sigortaları tarafından karşılanmaz. Yasal sağlık sigortalılar bu tür hizmetleri genel olarak kendileri karşılamak zorundadır. Bu nedenle, sigortalı tarafından ödenen hizmetlerden de bahsedilir.
Önemli bilgi: Bazı sağlık sigortası şirketleri, belirli bireysel sağlık hizmetlerinin masraflarını karşılar. Bu nedenle, sağlık sigortası şirketinize önceden sormak veya olası alternatifler hakkında tavsiye almak faydalı olabilir. Bazı IGeL'ler ayrıca özel ek sigorta kapsamında değerlendirilir.
IGeL neden sağlık sigortası tarafından ödenmez?
Gemeinsamer Bundesausschuss (Federal Ortak Komite) (G-BA), yasal sağlık sigortaları tarafından hangi tıbbi hizmetlerin ödeneceğine karar verir. Görevlerini yerine getirirken Federal Sağlık Bakanlığı'nın yasal denetimi altındadır ve yasama organının öngördüğü çerçevede, yasal sağlık sigortası kataloğuna hangi tıbbi bakım hizmetlerinin dahil edileceğini belirler. Sosyal Güvenlik Kanununun (SGB V) beşinci kitabına göre, sağlık sigortası kapsamındaki yardımlar "yeterli, uygun ve ekonomik olmalı; gerekeni aşmamalıdır".
Birçok IGeL hizmeti, ek bir faydasının kanıtlanmadığı veya etkililiğine dair bir kanıtın olmadığı hizmetlerdir. Bu hizmetler bu nedenle G-BA tarafından reddedilmiştir veya halen bir karar beklenmektedir. Herhangi bir tıbbi muayenenin veya tedavi yönteminin yararını veya etkinliğini göstermek için çalışmalar gereklidir. G-BA kendi çalışmalarını yürütmez, ancak çalışmalardan elde edilen verileri gözden geçiren üçüncü taraflara bağımsız uzman raporları gönderir. G-BA kararında, ekonomik verimlilik gereksinimini karşılamak için maliyetler de dikkate alınır.
Önemli bilgi: Belirli bir tıbbi hizmetin veya bir ilacın yasal sağlık sigortasının hizmet kataloğunda yer almaması, etkililiğinin kanıtlanmamış olması anlamına gelmez. Örneğin, Gemeinsamer Bundesausschuss'un (Federal Ortak Komite) görüşüne göre tıbbi hizmetin veya tıbbi ürünün faydalarının maliyetlerle orantısız olması durumunda da bir ret gerçekleşebilir.
Ayrıca uzmanlara göre tıbbi tavsiyelerle çelişen ve zararlı olabilecek IGeL'ler de vardır. Bir örnek: Bazı uzmanlar, araştırmalarda herhangi bir fayda saptanmadığı için ve kesin olmayan, kontrol edilmesi gereken bulguların önemli hasarlara dahi yol açabileceğinden dolayı kanser taraması kapsamında yumurtalıklarda ultrasonografi yapılmamasını önerir. Örneğin, net olmayan bulgular nedeniyle gereksiz yere endişelenebilirsiniz ve netleştirmek için başka muayenelere katlanmak zorunda kalabilirsiniz.
Başka bir örnek: Bazı doktorlar diz artrozunda diz eklemine hiyaluronik asit iğneleri yapmaktadır. Bilimsel çalışmaların kapsamlı bir değerlendirmesi, bu tedavinin ne ağrıları ne de hareket kabiliyetini önemli ölçüde iyileştirmediğini ortaya koymuştur. Ancak bir ekleme iğne yapılması şişlik, ağrı veya eklem iltihaplanması gibi riskler taşır.
Birçok bireysel sağlık hizmetinin faydası net olarak kanıtlanmamış olsa veya hatta sorunlu olabilseler de Bireysel Sağlık Hizmetlerinin tamamı faydasız veya etkisiz değildir. Oldukça faydalı ve önemli olan IGeL hizmetleri de vardır. Buna örnek olarak belirli tıbbi sertifikaları, spor hekimliği muayeneleri, seyahat aşıları veya tıbbi-kozmetik hizmetler gösterilebilir. Psikoterapi alanında IGeL, genellikle yasal sağlık sigortaları tarafından ödenmeyen çift veya aile terapileri gibi örneklerde oldukça faydalı olabilir.
Çok sayıda IGeL sunulduğundan, bunların genel bir değerlendirmesini yapmak mümkün değildir. Bu nedenle hastalar, kullanmak istedikleri her bir IGeL hizmetini sorgulamalı ve onlar hakkında mümkün olduğunca bağımsız bilgi almalıdır. Bir IGeL hizmetini kullanmanız için baskı yapılmasına izin vermeyin.
Hastaların IGeL hizmetleriyle ilgili hakları nelerdir?
Doktorlar, diş hekimleri ve psikoterapistler birbirinden bağımsız olarak çok farklı bireysel sağlık hizmetleri (IGeL) sunabilir. Doktorlar, sunulan IGeL için ücret tarifesindeki temel ücret oranlarına bağlı olmak zorunda değildir. Her bir hizmetin gerektirdiği zorluk ve süre bunu haklı çıkarırsa, bir hizmet için oranın 2,3 katı, hatta maksimum oranın 3,5 katı talep edilebilir. Bu nedenle IGeL hizmetleri doktorlar için genellikle sağlık sigortası hizmetlerinden daha karlıdır.
Ancak, yasal olarak hastayı ilgili muayene veya tedavi prosedürü hakkında ve ayrıca masraflar hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirmekle yükümlüdürler. Şüpheniz varsa, hizmetin bireysel faydasının ve yapılan masrafların doğrudan belgesini isteyin.
Bilgi verildikten sonra bir düşünme süresine izin verilmeli ve sonrasında net bir karara varılmalıdır. Durum böyle değilse, kararı ertelemek ve başka bir yerden hizmet hakkında bilgi edinmek faydalı olabilir. Her durumda, bireysel sağlık hizmetleri (IGeL) ancak hastanın açık rızası ile yürütülebilir.
Doktorlar sıklıkla hangi IGeL hizmetlerini sunar?
Bireysel sağlık hizmetlerinin sayısının birkaç yüz olduğu tahmin edilmektedir. 2024 Bireysel Sağlık Hizmetleri Raporuna göre, sıklıkla kullanılan bireysel sağlık hizmetleri arasında şunlar yer almaktadır:
- Erken kanser teşhisi için yumurtalıkların veya memenin ultrason muayenesi
- Rahim ağzı kanseri teşhisi için özel testler (smear testi)
- Glokom taraması için göz içi basıncı ölçümü ve oftalmoskop
- Prostat kanserini belirlemek için PSA testi
- Önleyici sağlık bakımı için D vitamini ölçümü
- Sağlık önlemi olarak tam kan sayımı
Genellikle IGeL olarak sunulan bu muayenelerin masrafları - örneğin tıbbi bir ihtiyaç olması durumunda - yasal sağlık sigortası tarafından da karşılanabilir. Örneğin, bireysel sağlık hizmetinin, erken teşhisi için sunulduğu hastalık hakkında başlangıç düzeyinde bir şüphe varsa bu durum geçerlidir.
IGeL hakkında nereden bilgi alabilirim?
Doktorlar ve diğer bireysel sağlık hizmetleri (IGeL ) sağlayıcıları, hastalarını ilgili hizmet ve maliyetleri hakkında önceden bilgilendirmelidir. Bu bilgilere ek olarak, hastalar diğer kurumlardan da bilgi alabilir. Örneğin, ikinci bir uzman görüşü almak veya sağlık sigortası şirketine sormak mümkündür.
İnternette de IGeL hakkında kapsamlı bilgi sağlayan hizmetler vardır. Medizinischen Dienst Bund'un (Federal Tıbbi Hizmetler) bir hizmeti olan IGeL Monitor özel olarak vurgulanmalıdır: Bireysel Sağlık Hizmetlerini değerlendirmek için bir uzman ekibi, konuyla ilgili özel literatürü içeren tıbbi veri tabanlarında araştırma yapmaktadır.
Stiftung Unabhängige Patientenberatung (UPD, Bağımsız Hasta Danışmanlığı), diğer hususların yanı sıra hukuki sorular ve hasta hakları konusunda danışmanlık vermektedir.
Tüketici Danışma Merkezleri de "IGeL-Ärger" (IGeL Sıkıntıları) portalı ile şikayetler için bir başvuru noktası sunmaktadır. Web sitesinde ayrıca bireysel sağlık hizmetleri konusu hakkında kapsamlı bilgiler bulunmaktadır.
- Bundesärztekammer, Kassenärztliche Bundesvereinigung und Deutsches Netzwerk Evidenzbasierte Medizin e.V. Selbst zahlen? Ein Ratgeber zu Individuellen Gesundheitsleistungen (IGeL) für Patientinnen und Patienten sowie Ärztinnen und Ärzte. 2. Auflage. November 2012 [zuletzt geändert Juni 2015].
- Bundesministerium für Gesundheit (BMG). Individuelle Gesundheitsleistungen (IGeL). Aufgerufen am 27.08.2025.
- Bundesministerium für Gesundheit (BMG). Kostenerstattung in der GVK. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Bundesministerium für Gesundheit (BMG). Leistungskatalog der (gesetzlichen) Krankenversicherung. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Bundesministerium für Gesundheit (BMG). Zuzahlung und Erstattung von Arzneimitteln. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Gemeinsamer Bundesausschuss (G-BA). FAQ zu den Aufgaben für die gesetzliche Krankenversicherung. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Medizinischer Dienst Bund. Pressemitteilung: IGeL können mehr schaden als nützen – Aufklärung über Schadensrisiko unzureichend. 19. August 2025.
- Medizinischer Dienst Bund. IGeL Monitor – IGeL-Report 2024. 2024.
- Medizinischer Dienst Bund. IGeL Monitor. Hyaluronsäure-Injektionen bei Kniegelenksarthrose. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Medizinischer Dienst Bund. IGeL Monitor – Ultraschall der Eierstöcke zur Krebsfrüherkennung. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Medizinischer Dienst Bund. IGeL Monitor – Kurz & bündig. Aufgerufen am 27.08.2025.
- Verbraucherzentrale.Was sind individuelle Gesundheitsleistungen (IGeL)?Aufgerufen am 27.08.2025.