Sağlıklı yaşam Krizleri dayanıklılıkla atlatmak

Dayanıklılık kısaca zihinsel dayanma gücü anlamına gelir: Dayanıklı insanlar genellikle zorlu durumlar veya krizlerle iyi başa çıkabilir. Diğer şeylerin yanı sıra aile veya sağlık sistemi gibi çevrelerindeki destekleyici faktörlerden yararlanırlar. Bu destek ve kendi yetkinlikleri sayesinde uzun vadede zorlukların ve hatta travmatik deneyimlerin üstesinden gelerek gelişmeyi başarırlar. Sonuç olarak, dayanıklı insanlar birçok durumda akıl hastalığından belirli bir dereceye kadar korunur.

Dayanıklılık potansiyeli herkeste vardır. Bu potansiyel, destekleyici faktörler aracılığıyla dışarıdan ve sağlıklı tutum ve düşüncelerin geliştirilmesi yoluyla da içeriden güçlendirilebilir. Dolayısıyla dayanıklılık, değişmez bir kişilik özelliği değildir. Esnektir ve zamanla değişebilir. Ayrıca psikolojik dayanıklılığı sadece kişisel faktörler değil, kişinin çevresi ve yaşam koşulları da etkiler. Örneğin politik sistemler, dayanıklılığı artıran veya azaltan koşullar yaratabilir.

Ayrıca, insanlar farklı alanlarda farklı şekilde dayanıklı olabilir. Örneğin bir ebeveynin beklenmedik ölümünden ve bir keder döneminden sonra kişi kısa sürede iyileşebilir ve mutlu bir şekilde yaşamaya devam edebilir. Ancak ciddi bir trafik kazasından sonra aynı kişi şiddetli anksiyete geliştirebilir ve depresif bir evre yaşayabilir.

Bir insanın bir krizde ne kadar dayanıklı olduğu, risk faktörleri ile koruyucu faktörler arasındaki ilişkiye bağlıdır. Koruyucu faktörler ağır bastığında, bir kriz veya hatta travmatik bir deneyim daha iyi atlatılabilir.

Koruma faktörü: Sosyal kaynaklar

Dış dünyadaki koruyucu faktörlere sosyal kaynaklar denir. Bu, örneğin sevgi dolu aile ilişkileridir. Örneğin arkadaşlıklar veya bir ilişki çerçevesinde destekleyici ilişkilerin bulunduğu istikrarlı bir sosyal çevre de önemli bir sosyal kaynak olabilir. Ayrıca sağlığı destekleyen değerler ve toplumdaki yardım olanakları da buna dahildir. Ayrıca tatmin edici bir işe sahip olmak da bir sosyal kaynaktır.

Koruma faktörü: Kişisel kaynaklar

Bireysel, yani iç koruyucu faktörlere kişisel kaynaklar denir. Bunlar örneğin zeka, yaratıcılık veya aktif, sosyal bir kişilik gibi güçlü yönlere sahip olmaktır. Sosyal yetkinlik, problem çözme becerisi ve öz yeterlilik de önemli psikolojik dayanıklılık faktörleridir. Öz yeterlilik, kişinin kendisine ve kendi yeteneklerine olan inancıdır. Ebeveynlerle güvenli bir bağ, ilerideki yaşam için de koruyucu bir faktördür. Çünkü güvenli bir bağ, kendine güveni, diğer insanlara ve dünyaya güvenmeyi sağlar.

Risk faktörleri

Koruyucu faktörler psikolojik dayanıklılığı artırırken, iç ve dış risk faktörleri bunu azaltabilir. Dış risk faktörlerine önemli örnekler; yoksulluk, çocuklukta istismar deneyimleri, ebeveynlerin ruhsal hastalıkları, ayrımcılık, göç veya COVID-19 pandemisinin etkileridir. İç risk faktörleri, örneğin akıl hastalığı, duygusal dengesizlik veya sorunlara odaklanma eğilimi ile ilgili belirli genlerdir.

Geçmişte psikolojik dayanıklılığın gelişimi bazen tamamen bireysel koruyucu faktörlere ve risk faktörlerine bağlanmaktaydı. Ancak psikolojik dayanıklılık her zaman, hem olumlu hem de olumsuz anlamda dış faktörlerden de etkilenir. Savaş ve diğer travmatik olaylar karşısında, etkilenen herkesin dayanıklılığı azalır. Dış risk faktörlerini ve koruyucu faktörleri ihmal eden bir yaklaşım, konuyu ele almakta eksik kalır.

Tüm kurumlarıyla toplum, tüm insanların psikolojik dayanıklılığını etkileyen birçok dış faktörün sorumluluğunu taşır. Örneğin barışı korumak, vatandaşlara sosyal güvenlik ve eğitime ücretsiz erişim sağlamak, sağlık sistemi ve sosyal sistemleri sürdürmek ve genişletmek siyasi kararlara bağlıdır. Ulusal ve uluslararası düzeydeki siyasi kararların yanı sıra sosyal, eğitim ve sağlık sistemlerinin kalitesi de tüm insanların psikolojik dayanıklılığını etkiler.

American Psychological Association (Amerikan Psikoloji Derneği) (APA), dayanıklılık konusunda yıllarca süren araştırmalara dayanarak önerilerde bulunmuştur. Bunlar krizleri ve stresli zamanları daha kolay atlatmaya yardımcı olabilir.

İlişkileri güçlendirmek

İlişkiler özellikle zor zamanlarda önemlidir. Başkalarıyla fikir alışverişinde bulunarak, bir krizde kendinizi çok yalnız hissetmezsiniz. Bu, dayanıklılığı güçlendirebilir. Diğer bir seçenek ise gruplara katılmaktır. Bu, dini bir topluluk, kendi kendine yardım grubu, spor kulübü veya koro olabilir.

Fiziksel ve zihinsel sağlığı korumak

Kendiniz için iyi bir şeyler yapmak, kalıcı fiziksel ve zihinsel stresi azaltmaya yardımcı olur. Bunlara sağlıklı beslenme, yeterli uyku ve düzenli egzersiz dahildir.

Alkol, uyuşturucu ve ilaçlar ise uzun süreli stresin azaltılması için uygun değildir.

Bilinçli farkındalık, gevşeme, yoga, dua veya benzeri uygulamalar iyilik halini artırabilir. Hayatın olumlu yönlerine ve minnettar olunacak şeylere odaklanmaya yardımcı olabilir.

Başkalarına yardım etmek

Başkalarına yardım etmek çok tatmin edici olabilir. İster evsizlere ister bir arkadaşınıza yardım ediyor olun, bu kendinize verdiğiniz değeri artırır ve başkalarıyla olan bağınızı kuvvetlendirebilir. Böylece psikolojik dayanıklılığınızı da güçlendirmiş olursunuz.

Çözümlere odaklanın ve harekete geçin

İnsan sadece bir problemle çok uzun süre meşgul olursa bu durum tıkanıp kalmasına neden olabilir. Bunun yerine çözüm aramaya da çalışılabilir. Kendinize "Bu sorunu çözmek için ne yapabilirim?" diye sorun. Bir sorun ilk başta aşılamaz görünüyorsa çözüme doğru hangi küçük adımların atılabileceğini düşünün.

Hedefler belirlemek

Hedefler size yön verip motivasyon sağlayabilir. Örneğin, bir ila beş yıl içinde nerede olmak istediğinizi kendinize sorabilirsiniz. Bu size yeni bir bakış açısı sağlar: Hedefe ulaşmak için ne yapılmalıdır? Bunu yaparken gerçekçi ara hedefler belirlemek önemlidir. Birçok küçük, ulaşılabilir hedefe sahip olmak, büyük, ulaşılamaz bir hedeften daha iyidir.

Kişisel gelişim

Zor bir durumda, kişisel gelişime imkan tanıyan yollar aranabilir. Örneğin önemli yaşam olaylarından sonra bazı insanlar ilişkilerinin daha yoğun hale geldiğini hisseder. Bu, kendine güveni ve yaşamın değerini bilme hissini artırabilir.

Yararlı düşünceler

Kimi zaman insanlar durumları dramatize etmeye, aşırı genellemeye veya hemen kişisel algılamaya meyillidir. Bir olay çok bunaltıcı olduğunda, yapabileceğiniz şeyler olduğunu kendinize hatırlatmak yararlıdır: Hayatınıza kendiniz yön verebilirsiniz. Dış olaylar çoğu zaman değiştirilemez ancak bunlara karşı kendi düşünce ve tepkilerimizi etkilemek mümkündür.

Değişimi kabul etmek

Değişim hayatın bir parçasıdır. Zorlu olaylar nedeniyle bazı hedefler veya idealler artık ulaşılmaz hale gelmiş olabilir. Bunu kabullenmek, başarabileceğiniz şeylere odaklanmanıza yardımcı olabilir.

Geçmişten ders çıkarmak

Belki de hayatınızda birçok kriz atlattınız. O zamanlar krizin üstesinden gelmenize neyin yardımcı olduğunu düşünün. Geçmiş deneyimlerinizi önünüzdeki zorlu bir durumda kullanabilirsiniz.

Yardım istemek

Bir kriz karşısında, bazı insanlar artık günlük yaşamlarıyla baş edemeyeceklerini veya stresli duygulardan ciddi şekilde zarar gördüklerini hisseder. Bu tamamen normaldir ve profesyonel destek almak bir zayıflık belirtisi değildir. Psikoterapötik bir ilişkide birlikte çözüm bulma fırsatı vardır. Burada önemli olan güvendiğiniz bir psikoterapist bulmaktır. Bu durumda psikoterapi, yolculuğunuzda sizi desteklemek için birçok imkan sunabilir.

Dayanıklılık eğitimleri

Grupça yapılan dayanıklılık eğitimi de zihinsel dayanıklılığı artırabilir. Etkili eğitimler, örneğin farkındalık uygulamalarına, bilişsel davranışçı terapi yöntemlerine veya bunların bir kombinasyonuna dayanır. Farklı yaş ve hedef gruplara yönelik eğitim programları bulunmaktadır.

Landespräventionsrats Niedersachsen (Aşağı Saksonya Eyalet Önleme Konseyi) ve Medizinischen Hochschule Hannover (Hannover Tıp Fakültesi), "Yeşil Önleme Listesi" ile çocuklar ve gençler için çeşitli eğitim programlarına genel bir bakış sunmaktadır.