Hastalıklar Obsesif kompulsif bozukluk

Hemen hemen herkes bazen aslında abartılı ve gereksiz olduğunu bildiği bir şey yapar. Örneğin bir seyahate çıkmadan önce ocağın gerçekten kapalı olup olmadığını iki kez kontrol etmek gibi. Ancak bu tür eylemleri takıntılı bir şekilde gerçekleştiren insanlar vardır. Takıntılı olmanın anlamı: Eylemi gerçekleştirmediklerinde huzursuz hissederler, baskı altında olurlar veya kaygı duyarlar.

Böyle bir takıntı zamanla tüm yaşamı belirleyecek kadar güçlü hale gelebilir. Obsesif kompulsif bozuklukların pek çok farklı türü vardır. Örneğin bazı insanlar sürekli ellerini yıkar. Bazıları ise sürekli olarak nesneleri saymak, evi temizlemek veya aynı düşünceyi kafalarında evirip çevirmek zorunda hisseder. Kişi nasıl bir ritüel geliştirmiş olursa olsun obsesif kompulsif bozukluğu olan kişiler bunu yapmayı durdurmayı başaramazlar.

Obsesif-kompulsif bozukluk, obsesyonlar ve kompulsiyonlar ile karakterizedir.

Takıntılı düşünceler, sürekli tekrarlanan ve istemeden ön plana çıkan stresli düşüncelerdir. Tipik obsesif düşünceler arasında, örneğin bir şeyi unutmuş olma veya patojenlerle enfekte olma gibi sıkıntı verici endişeler yer alır. Bazı insanlarda ise uygunsuz davranma veya kendisine ya da başkalarına zarar verme konusunda takıntılı bir korku vardır.

Kompulsiyonlar, obsesif kompulsif bozukluğu olan kişilerin sıklıkla tekrarladığı ritüellerdir. Bu ritüellerin amacı, kişiyi rahatsız eden takıntılı düşünceleri ortadan kaldırmak ve kişiyi tekrar sakinleştirmektir.

Örneğin el yıkama veya temizlik takıntısı için bir zorlama geliştiren insanlar, kirden ve hastalıkların bulaşmasından korkarlar. Bu, sürekli ellerini yıkamalarına veya daireyi sürekli temizlemelerine yol açar.

Düzen takıntısı olan insanlar, masada, raflarda veya evin her yerindeki nesnelerin belirli bir yerde ve belirli bir yönde olması gerektiğine inanırlar. Biriktirme takıntısı olan kişiler hiçbir şeyi çöpe atamazlar. Bu durum, çöp dahi atamayacakları seviyeye varabilir. Sayma takıntısı da tipiktir: Bundan etkilenen kişiler, örneğin defalarca 20'ye kadar sayarak kısa süreliğine rahatlama bulurlar. Obsesif kompulsif bozukluğu olan kişiler bu eylemleri bastırmaya çalıştıklarında huzursuz, gergin ve korku dolu olurlar.

Obsesyonları ve kompulsiyonları olan birçok insan bunları kendileri de aşırı veya anlamsız bulur. Düşünceler ve eylemler kasıtlı karşı önlemlerle engellenemez. Bu genellikle kaygıyı artıran bir güçsüzlük hissi yaratır. Bazı insanlar "çıldırmaktan" bile korkarlar.

Bir obsesif-kompulsif bozukluk geliştiğinde, muhtemelen birkaç neden bir araya gelir: Bunlar muhtemelen obsesif-kompulsif bozuklukların ailede ortaya çıkması (aile yatkınlığı), psikolojik faktörler ve dış koşulları içerir.

Obsesif kompulsif bozukluk, travma, yaşanan feci bir olay veya ciddi bir yaşam krizi sonucu gelişebilir. Örneğin obsesif kompulsif bozukluğu olan bazı insanlar, çocukluklarında tekrarlayan istismar veya ebeveynlerinin ölümü nedeniyle ciddi travma yaşamışlardır.

Ek olarak, belirli kişilik özellikleri obsesif kompulsif bozukluğun gelişimini kolaylaştırabilir. Obsesif kompulsif bozukluk geliştiren bazı insanlar güçlü bir sorumluluk duygusuna sahiptir ve özellikle itinalıdır. Bazen hata yapmaktan çok korkarlar.

Ancak nedenler etkilenen her bireyde farklı olabilir.

Almanya'da her 100 kişiden 3'ünün yaşamları boyunca obsesif-kompulsif bozukluk geliştireceği tahmin edilmektedir. Obsesif kompulsif bozukluk kendini genellikle çocuklukta ve gençlerde gösterir. Prensip olarak, ancak, yaşamın herhangi bir aşamasında da ortaya çıkabilirler.

Obsesif kompulsif bozukluk aniden değil zamanla gelişir. Takıntıları olan birçok insan, ritüeller için giderek daha fazla zaman ve enerji harcadığını ancak yavaş yavaş fark eder. İleri obsesif kompulsif bozukluk, işte, özel yaşamda ve hayat arkadaşıyla ilişkide sorunlara yol açabilir. Bazı kişilerin hayatlarının tamamı takıntılar ve ritüeller tarafından belirlenir hale gelmektedir.

Obsesif kompulsif bozukluğun nasıl geliştiği kişiden kişiye değişir. Rahatsızlıklar geçici olarak azalabilir ve daha sonra tekrar yoğunlaşabilir. Bazı kişilerde ayrıca haftalar veya aylar boyunca hiç rahatsızlık görülmeyebilir. Takıntıların doğası da zamanla değişebilir.

OKB genellikle tedavi edilmediğinde kronikleşir. Pek çok insan, kompulsiyonlarıyla iyi başa çıkabilmek ve günlük yaşamlarıyla baş edebilmek için profesyonel yardıma ihtiyaç duymaktadır.

Yetişkinlik döneminde obsesif kompulsif bozukluklar, genellikle çocuklarda ve ergenlerde olduğu kadar inatçı değildir. Obsesif kompulsif bozukluk tedavi edilmezse 5 yıl sonra her 10 ergenden 4'ü daha iyi duruma gelir. Ancak birçok kişi takıntılarını kontrol altına almak için profesyonel yardıma ihtiyaç duyar.

Obsesif kompulsif bozukluğu benzer semptomlara sahip başka bir bozukluktan ayırt etmek bazen zordur. Örneğin sürekli gelecek için endişelenen kişilerde, yaygın anksiyete bozukluğu da olabilir.

Obsesif kompulsif bozukluk ayrıca, diğer zihinsel hastalıklarla ve sorunlarla birlikte ortaya çıkabilir. Obsesif kompulsif bozukluğu olan birçok kişi aynı zamanda depresyondan da muzdariptir. Bu durumda iki hastalık birbirini güçlendirebilir.

Güvenilir bir teşhis almak için bir doktor veya psikoterapi kliniğinden randevu almak önemlidir. Görüşmede, özellikle obsesyon ve kompulsiyonların türü hakkında sorular sorulur, örneğin:

• Aklınıza deneseniz de bir türlü kurtulamadığınız belirli düşünceler veya görüntüler geliyor mu?
• Bu düşüncelerin ve görüntülerin yok olması için ne yapıyorsunuz?
• Eylemlerinizin anlamsız veya aşırı olduğunu düşünüyor musunuz?
• Bazı şeyleri isteğiniz dışında tekrar tekrar yapmak zorunda olduğunuz izlenimine kapılıyor musunuz?

Bazen, yıkama takıntısı olan kişilerdeki çok kuru cilt gibi obsesif kompulsif bozukluğa işaret edebilecek fiziksel belirtiler de olabilir.

Psikoterapötik tedavi, obsesif düşüncelerin ve zorlayıcı eylemlerin, normal bir günlük yaşamın mümkün olacağı şekilde hafifletilmesine yardımcı olur. Obsesif kompulsif bozukluk tam olarak tedavi edilememektedir.

Psikoterapinin en sık önerilen şekli bilişsel davranışçı terapidir. Almanya'da bu hizmet davranışçı terapistler tarafından sunulmaktadır.

Psikoterapiye ek olarak ilaç tedavisi de düşünülebilir. Genellikle antidepresanlar (depresyon tedavisinde yaygın olarak kullanılan ilaçlar) reçete edilir. Bunlar arasında öncelikle seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) yer alır. Trisiklik bir antidepresan olan klomipramin de kullanılabilir ancak ilk tercih değildir. Doktorlar bu ilaçları, psikoterapi başlamadan önce bir bekleme süresini aşmak için de yazabilir.

Bu tedavilere ek olarak, örneğin bir kendi kendine yardım grubunda diğer hastalarla bilgi alışverişinde bulunmak gibi kendi kendine yardım imkanları da mevcuttur. Bazı insanlara, takıntılarıyla yüzleşmek için kitaplardan veya web sitelerinden edinilen iyi bilgiler de yardımcı olur. Diğerleri ise şikayetlerini farkındalık egzersizleri, meditasyon gibi gevşeme teknikleri, otojenik antrenman, nefes egzersizleri veya spor ile kontrol altına almaya çalışırlar.

Ağır obsesif kompulsif bozuklukta tekrarlayan transkraniyal manyetik uyarım (rTMS) düşünülebilir (ancak yalnızca psikoterapi ve ilaçlar fayda sağlamadığında). Bu prosedürde, dışarıdan beyne manyetik uyarım dalgaları gönderilir. Takıntılar çok belirgin ve inatçıysa derin beyin uyarımı da mümkündür. Bu prosedür sırasında beyne nöronların aktivitesini uyaran elektrotlar yerleştirilir.

Obsesif kompulsif bozukluğun tedavisi ile ilgili daha detaylı bilgiyi gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.

Obsesif kompulsif bozukluk genellikle çok rahatsız edicidir ve çok zaman alıcı olabilir. Takıntılar o kadar güçlü hale gelebilir ki kişi artık normal bir yaşam sürdüremez. Obsesif kompulsif bozukluğu olan insanlar, genellikle obsesyon veya kompulsiyonlarından utanır. Bu nedenle birçoğu, takıntılarını başkalarından saklamaya çalışır. Bu da ayrıca son derece yorucu olabilir.

Obsesif kompulsif bozukluğu olan insan, yardım aramadan ve partnerine veya diğer yakınlarına bunu söylemeden önce genellikle uzun süre tereddüt eder. Bazıları durumlarının bilinmesinin iş ve aile hayatını olumsuz yönde etkileyeceğinden endişe eder. Başarılı bir tedaviden sonra birçok kişi daha önce yardım aramadığı için pişmanlık duyar.

Obsesif kompulsif bozukluk, sevdiklerinizin davranışlarını da etkiler. Örneğin kendilerini, hasta kişiyi onun düzensizlik olarak adlandırabileceği bir şeyle sinirlendirmemek için, belirli bir düzen kalıbına uymaya mecbur hissedebilirler.

Özellikle ebeveynler, çocuklarının takıntılarını neden daha önce fark etmedikleri konusunda kendilerini sorgularlar. Obsesif kompulsif bozukluğun yakınlar tarafından fark edilmesinin zaman alması normaldir. Bunun birçok nedeni vardır: Obsesif kompulsif bozukluğu olan bazı kişiler, bunu örtbas etmek için ellerinden geleni yaparlar. Diğerleri obsesif kompulsif bozukluğu uzun süre kendileri de fark etmez veya yardım kabul etmek istemez.

Ancak kişinin kendi ailesi ve arkadaş çevresi önemli bir yardımcı olabilir: çünkü yakın akrabalar, hayat arkadaşları veya yakın arkadaşlar genellikle yabancılardan daha fazla anlayış gösterirler. Aile tedaviye dahil olduğunda, korkular ve takıntılarla yüzleşmek daha kolay olabilir. Bu da tedavinin bitiminden sonra elde edilen başarıyı uzun vadede sürdürmek için önemli bir faktör olabilir.

Kendi kendine yardım grupları, Obsesif kompulsif bozukluğa sahip insanlara ve ilgililere bilgi ve danışmanlık hizmeti ve kişisel deneyimlerini paylaşma gibi olanaklar sağlar. Böyle bir paylaşım, genellikle zorlayıcı dürtülerle daha iyi başa çıkmaya yardımcı olur. Obsesif kompulsif bozukluk hakkında iyi ve saygın bilgiler sunan kitaplar ve web siteleri de bazıları için iyi birer yardımcıdır.

Nationale Kontakt- und Informationsstelle Selbsthilfe (NAKOS, Kendi Kendine Yardım için Ulusal İletişim ve Bilgilendirme Noktaları) web sitesinde bir bilgi bankası üzerinden uygun kendi kendine yardım merkezlerini bulabilirsiniz.