Hastalıklar Kampilobakteriyozis

Kampilobakteriyozis kirlenmiş gıdalar yoluyla geçen bulaşıcı bir ishal hastalığıdır. Sıklıkla İshaller birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Fakat bebeklerde çocuklarda ve yaşlılarda hayati tehlike yaratabilecek sıvı ve tuz kayıpları ortaya çıkabilir. Nadiren eklem iltihabı ve geçici felç gibi geç sonuçlar ortaya çıkabilir.

Bulaşma genel olarak bağırsak mikrobuna maruz kalmış hayvansal gıdalar yoluyla olur. Enfeksiyon kaynakları sıklıkla tavuk eti ve çiğ süttür. Sıkı temizlik kuralları hastalığı önlemeye yardımcı olur.

Tipik semptomlar:

• Karın ağrısı ve krampları
• Lapamsı, sulu ve hatta bazen kanlı ishaller
• Ateş
• Mide bulantısı ve kusma 

Kampilobakter tüm dünyada yaygın bir bakteridir ve ishal hastalıklarının sık görülen bir patojenidir. En önemli temsilcileri kampilobakter jejuni ve kampilobakter coli tipleridir. Bunlar hayvanların bağırsaklarında yaşar. Gıdalar üzerinde çoğalamazlar fakat belirli süre canlı ve bulaşıcı kalırlar. Derin dondurucular gibi eksi derecelerde de ölmezler.

Kampilobakter en çok dışkı partikülleriyle kirlenmiş gıdalar yoluyla bulaşır. Bu gıda kontaminasyonu hayvanlar kesilirken veya sağılırken meydana gelebilir.

Özellikle tavuk eti, diğer kanatlı etleri, çiğ ya da yetersiz ısıtılmış et, çiğ salam, sosis, çiğ süt ve süt ürünleri bu durumdan etkilenir. Ayrıca ev hayvanlarının dışkıları, kuyu suyu ve yüzülen göllerin suları da bulaştırıcı olabilir.

Kampilobakteriyozis, Almanya'da bakterilerin neden olduğu en yaygın ishal hastalığıdır. Ancak 2020'den bu yana sıklık azalmıştır. Son zamanlarda, kampilobakteriyozis enfeksiyonunun bir sonucu olarak her yıl yaklaşık 50.000 ila 60.000 ishal vakası meydana gelmektedir. Kampilobakter bakterileri tüm dünyada görülür.

Hastalıklar Almanya ve Avrupa'da en çok sıcak aylarda görülür. Özellikle 5 yaşın altındaki çocuklar ve 20 ile 29 yaş arasındaki gençlerin etkilendiği görülür.

Kampilobakteriyozis enfeksiyonlarının çoğu fark edilmez ve semptomlara yol açmaz. Bir hastalık ortaya çıkarsa, belirtiler genellikle enfeksiyondan 2 ila 5 gün sonra başlar. Genellikle ilk olarak ateş, baş ağrısı ve uzuv ağrıları görülür. İshal ve karın ağrısı genellikle 12 ila 24 saat sonra ortaya çıkar. Belirtiler yaklaşık bir hafta sonra azalır.

Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde hastalık süresi daha uzun olabilir. 

Kampilobakteriyozis hastalığında hangi komplikasyonlar ortaya çıkabilir?

Bakteriyel bir enfeksiyondan birkaç gün ila hafta sonra, bazı kişilerde vücudun kendi savunmasının kıkırdak ve kemiğe saldırabileceği reaktif eklem iltihabı görülebilir. Bu tür eklem iltihapları, genellikle antienflamatuvar tedavi ile yaklaşık 6 ay içinde iyileşir. 

Ayrıca, enfeksiyonun ardından nadir durumlarda, ellerde ve ayaklarda başlayıp gövdeye doğru yayılan felç ve duyu bozuklukları ile seyreden Guillain-Barré sendromu ortaya çıkabilir. Sıklıkla solunum kasları da etkilenir.

Kendimizi ve başkalarını gıda kaynaklı ishal hastalıklarından korumak için çok sayıda önlem vardır:

Genel temizlik önlemleri

Bağırsak bakterilerinin kendinize bulaşmasını önlemek için aşağıdaki durumlarda ellerinizi sabun ve suyla iyice yıkayın ve daha sonra temiz bir havluyla kurulayın:

• Her tuvaletten sonra
• Yemeklerden önce
• Yemek yapmaya başlamadan önce 
• Çiğ besinlerle çalıştıktan sonra derhal 
• Bebek bezi değiştirdikten sonra 
• Evcil hayvanınızın tuvaletini temizledikten sonra 

Çiğ hayvansal gıdalar

Bunlara örnek olarak çiğ süt, çiğ süt ürünleri, domuz sosisi gibi çiğ et ürünleri ve her çeşit çiğ ya da yeterince iyi pişmemiş et sayılabilir.

Aşağıdaki önlemler riski azaltabilir:

• Bebekler, küçük çocuklar, gebeler, yaşlı ve savunması zayıflamış kişiler hayvansal gıdaları çiğ olarak tüketmekten kaçınmalıdır. 
• Çiğ sütü, çiftlikten gelen sütü ve işlem görmemiş sütü tüketmeden önce kaynatın. 

Mutfak hijyeni

• Gıdaları tüketmeden ya da pişirmeden önce yıkayın.
• Eti, özellikle kanatlı etini daima iyice pişirin.
• Çözülen donmuş etin suyunu hemen dökün ve o suyla temas etmiş yüzeyleri ve mutfak eşyalarını temizleyin.
• Patojenlerin sıçrayan suyla mutfağa yayılmaması için kanatlı etini pişirmeden önce yıkamayın.
• Çalışma yüzeylerini ve aletleri her iş adımından sonra deterjan ve sıcak suyla yıkayın. 
• Çiğ ve pişmiş gıdalar için ayrı mutfak gereçleri kullanın. 
• Bulaşık fırçalarını ve süngerleri düzenli olarak yenileyin. Temizlik bezlerini ve mutfak havlularını en az 60 derece santigrat sıcaklıkta yıkayın.

Gıda kaynaklı kampilobakter enfeksiyonlarından korunmak için sık sorulan soruların cevaplarını Bundesinstitut für Risikobewertung (Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü) web sitesinde bulabilirsiniz.

Kamu kuruluşlarını ziyaret

Bulaşıcı bir ishal hastalığına yakalanan veya yakalandığından şüphelenilen 6 yaşın altındaki çocukların okul veya kreş gibi ortak alanlara gitmesine izin verilmez. Ebeveynler ilgili kamu kuruluşunu hastalık konusunda bilgilendirmek zorundadır. Çocuklar 48 saat boyunca semptom göstermezlerse kamu kuruluşuna geri dönebilirler.

Gıda işletmelerinde ve hazır yemek kuruluşlarında çalışma

Bulaşıcı bir ishal hastalığına yakalanmış kişiler geçici süre için gıda maddeleri ve yemeklerle temas edecekleri hiçbir yerde çalışamaz. Hastaların dışkısı uzun süre bulaşıcı olabilir. Bu nedenle ilgili kişiler semptomların geçmesinden sonra yeniden çalışabilir, ancak 4 hafta boyunca doğru el temizliğine kesin şekilde uymalıdır.

Temaslı kişilerin tedavisi

Temaslı kişiler ishal veya kusma gibi semptomlar göstermedikleri sürece özel önlemlere gerek yoktur.

Çoğu durumda, ishal durumunda patojenin tespit edilmesi gerekli değildir. Ancak bazı durumlarda teşhis gereklidir. Bu, örneğin kanlı ishalle seyreden ağır hastalıklar, uzun süreli ishaller, daha önce hastalık geçirmiş kişiler veya kamu kuruluşlarında ya da gıda işletmelerinde çalışan kişiler için geçerlidir.  

Akut ishal hastalığı sırasında doktorlar dışkıdan alınacak yeni bir örneği laboratuvarda kanıtlayabilir ya da bir bakteri kültüründe çoğaltabilir. Bu şekilde bakterinin hangi antibiyotiklere karşı dirençli olduğu da hemen saptanabilir. 

Akut kampilobakter enfeksiyonu tespit edildiğinde halk sağlığı departmanına bildirilmelidir. 

Genellikle ishal hastalıklarında dahi yeterli sıvı, tuz ve sindirimi kolay besin almaya dikkat etmek yeterli olur. Eczaneden alınan elektrolit solüsyonları, şiddetli ishal durumunda tuz ve sıvı kaybını telafi etmeye yardımcı olabilir. Kampilobakteriyozis sıklıkla kendiliğinden geçer. 2 ila 3 gün süren çok kuvvetli ishallerde hastanede tedavi gerekli olabilir. Doktorlar ancak istisnai hallerde antibiyotik yazar.