Hastalıklar Kronik böbrek hastalığı

Böbrekler hayati önem taşıyan organlardır. Bunlar kanı temizler ve birçok vücut fonksiyonunu etkiler. Bazı hastalıklar, böbrek fonksiyonunu kısa süreli etkileyebilir. Bu durum örneğin prostat büyümesi veya böbrek taşı nedeniyle idrarın böbreklerde birikmesinden kaynaklanabilir. Dolaşım yetmezliği de böbreklerin geçici olarak daha zayıf çalışmasına neden olur.

Böbrekler üç aydan uzun süre kısıtlı çalıştığında veya kalıcı olarak hasar gördüğünde kronik böbrek hastalığından söz edilir. Yetişkinlerde bu hastalık özellikle şeker hastalığı ve yüksek tansiyondan kaynaklanır.

Kronik böbrek hastalığı esas olarak yaşlı bireylerde ortaya çıkar. Zayıflayan böbrek fonksiyonunun başlarda herhangi bir şikayete neden olmaması nedeniyle bu hastalık uzun süre fark edilmez.

Kronik böbrek hastalığı sıklıkla ancak ilerlemiş safhaya ulaştığında teşhis edilir. Vücut çok az su attığı için metabolizmadan kaynaklanan atık maddeler yavaş yavaş birikir ve bu da şikayetlere yol açar.

Hastalık belirtileri tüm vücutta görülebilir, örneğin:

• Bacaklarda veya yüzde şişlikler (ödem)
• Bulantı, kusma, ishal
• İştahsızlık, kilo kaybı
• Solgunluk, kaşıntı
• Yorgunluk, motivasyon kaybı, halsizlik
• Konsantrasyon bozuklukları, bilinç bulanıklığı, bilinç bozukluğu ve bilinç kaybına kadar
• Felç belirtileri, kas krampları
• Nefes darlığı

Yetişkinlerde kronik böbrek hastalığına genellikle diabetes mellitus ve yüksek tansiyon yol açar.

Kalıcı böbrek hasarlarının diğer nedenleri:

• Böbrek dokusunun iltihaplanması.
• Özellikle ağrı kesici gibi ilaçların uzun süre kullanılması.
• Böbrek taşı, tümör veya idrar akışını engelleyen skarlaşmalar.
• Kistik böbrek gibi doğuştan gelen böbrek hastalıkları.

Almanya'da yaklaşık 9 milyon kişi kronik böbrek hastasıdır. Bu insanların çoğu 60 yaşın üzerindedir.

Uzmanlar, şu anda yaklaşık 100.000 kişide böbrek hastalığının diyalize bağımlı olacak kadar ilerlediğini ve bu sayının önümüzdeki yıllarda artacağını tahmin etmektedir. Ayrıca her yıl yaklaşık 2000 donör böbreği nakledilmektedir.

Almanya'da her yıl yaklaşık 27.000 kişi kronik böbrek hastalığının sonuçları nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

Böbrek fonksiyonları hastalığın ilk zamanlarında kısıtlı olsa da böbrekler kanı yeterince temizleyebilir. Bu durum yıllarca bu şekilde devam edebilir ve böbrekler nadiren tekrar iyileşebilir.

Ancak böbrek fonksiyonunun giderek kötüleşmesi ve böbrek zayıflığının (böbrek yetmezliği) ortaya çıkması da mümkündür. Bu durum böbreklerin tamamen iflas etmesine (terminal böbrek yetmezliği) yol açabilir ve hayati tehlike oluşturabilir.

Böbrek hastalığının farklı evreleri hakkında daha fazla bilgiyi gesundheitsinformation.de adresinde bulabilirsiniz.

Diabetes mellitus ve yüksek tansiyon kronik böbrek hastalığını tetikleyebilir. Bu nedenle, bu hastalıkların riskinin azaltılması önerilir. Bunun için yeterince hareket etmek, sağlıklı beslenmek, sigaradan uzak durmak ve aşırı kilodan mümkün olduğunca kaçınmak önemlidir.

Diyabet veya yüksek tansiyon hastaları sık sık ilave ilaçlar kullanmaktadır. Amaç, kan şekerini ve tansiyonu iyi ayarlamak ve böbrek hastalıkları gibi sonuçları mümkün olduğunca önlemektir.

Bir doktor, kronik böbrek hastalığının nedenlerini ve şiddetini şu yollarla tespit edebilir:

• Kapsamlı bir muayene görüşmesi (hastalık geçmişi).
• Tansiyon ölçümüyle birlikte fizik muayene.
• Karın ve böbrek bölgesinde ultrasonik muayene.
• Kan testleri: Örneğin kreatinin, kan şekeri ve hemoglobin değerlerinin tespit edilmesi ve kan gazı analiziyle kandaki asit miktarının belirlenmesi.
• İdrar testi: Burada protein miktarı da tespit edilir.

Yukarıda bahsedilen değerler ve kan testleriyle elde edilen diğer laboratuvar değerleri, böbrek fonksiyonuyla ilgili bilgi verir. Başka değerlerin de yardımıyla doktorlar, örneğin böbrek hastalığının komplikasyonlara yol açıp açmadığını ya da şeker hastalığının bunun nedeni olup olmadığını belirleyebilir.

Başka soruların olması halinde, bilgisayarlı tomografi veya böbreklerden doku örneği alınması (biyopsi) gibi görüntüleme prosedürleri de yardımcı olabilir.

Diabetes mellitus veya yüksek tansiyonu olan kişilerin kronik böbrek hastalığına yakalanma riski yüksektir. Risk grubundaki insanlar için, böbreklerin aile hekimi tarafından düzenli olarak muayene edilmesi önerilir. Böylece böbrek zayıflığı erken teşhis edilebilir. 

Check-up 35 adı verilen genel muayene kapsamında, sağlık sigortalılar 35 yaşından itibaren yasal olarak her üç yılda bir ücretsiz tarama yaptırabilir. Muayenenin amacı, kalp-damar hastalıkları, diyabet ve böbrek hastalıklarının erken belirtilerini tespit etmektir.

Böbrekler normal çalışmaya devam ediyorsa, hastalığın ilerlemesi durdurulabilir veya yavaşlatılabilir. Bu, özellikle tansiyonu düşüren ve kalp ve dolaşım sistemi hastalıkları önleyen ilaçlarla sağlanır. Diyabet hastalarında kan şekerinin kontrol edilmesi önemlidir.

Kansızlık (anemi) veya kemik metabolizması rahatsızlıkları gibi ikincil hastalıklarda; demir içeren müstahzarlar, kan oluşumunu destekleyen ilaçlar ve fosfat bağlayıcı adı verilen ilaçlar yardımcı olabilir. İdrar söktürücü ilaçlar da gerekli olabilir. Hiperasidite durumunda ise bikarbonat kullanılır.

Ayrıca hastaların beslenmelerini böbrek hastalığının evresine göre uyarlamaları, sıvı alımını düzenlemeleri ve hareket etmeleri de önemlidir.

Böbreklerin tamamen iflas etmesi durumunda ise diyaliz ve böbrek nakli seçenekleri göz önünde bulundurulur. Bu tedavilerden en az biri genellikle uygulanabilir. Ancak bazı insanlar bilinçli olarak tedaviyi reddeder. Çok zamanının kalmadığı kesin olan hastalar için ise palyatif bakım önerilir. Palyatif bakım, ölüme yakın dönemin mümkün olduğunca ağrısız geçirilmesine yardımcı olur.

Diyaliz hakkında daha ayrıntılı bilgiyi gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.

Böbrek nakli hakkında ayrıntılı bilgiyi Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) web sitesinde bulabilirsiniz.

Kronik böbrek hastalığı günlük yaşamı etkiler. Özellikle yeme ve içme konusunda hastalar belirli tavsiyelere uymalıdır. Prensip olarak, özellikle böbrek hastaları ve yakınları beslenme tavsiyesi talep edebilir. Birçok nefroloji uzmanı bu tür tavsiyeler sunar.

Diyaliz tedavisi gören hastaların genellikle çok fazla sıvı tüketmemesi gerekir. Böbrekler yeterince çalışmadığı için, çoğu zaman neredeyse hiç su atmaz ve bu durum su tutulumuna neden olur. Bir dilim limon, şekersiz bir sakız veya ekşi bir şeker susuzluk hissini hafifletmeye yardımcı olabilir.

Yardımcı olabilecek diğer önlemler şunlardır:

• Havası kuru olan ortamlardan kaçınmak,
• Yavaş içmek,
• Küçük bardak ve fincanlar kullanmak ve
• İlaçları fazladan bir bardak su yerine yemekle birlikte almak.

Kronik böbrek hastalığı olan kişilerin genellikle sürekli olarak birkaç ilaç kullanması gerekir. Bir ilaç planı, durumu takip etmenize ve ilaç kullanımınızı göz önünde bulundurmanıza yardımcı olabilir.

Öte yandan, zayıf böbrekler nedeniyle hastaların ağrı için ibuprofen gibi bazı ilaçları almasına izin verilmez. Bu durumla ilgili ayrıntıları ve alternatifleri doktorunuzla görüşmeniz önerilir. Bazı insanların ise tıpkı diyabet için kullanılan insülin iğneleri gibi yeni tedavilere alışması gerekir.

Kronik böbrek hastalığı ile yaşamak zorlayıcı olabilir. Beslenmenin yanı sıra sıvı alımı ve ilaç kullanımı gibi konularda da kısıtlamalar söz konusudur. Diyaliz, çok fazla zaman aldığı için mesleki ve özel yaşamı büyük ölçüde etkiler.

Bundesverband Niere e. V. (Federal Böbrek Derneği) web sitesinde, böbrek hastalığı konusundaki birçok bilgi, etkinlik duyurusu ve önlemin yanı sıra tüm ülke genelindeki kendi kendine yardım gruplarının iletişim bilgileri ve adresleri de listelenmektedir.

Ömür boyu sürmesi muhtemel olan tedavinin bilincinde olmak, hastaların yanı sıra yakınlarının da psikolojik açıdan stresli ve depresif hale gelmesine neden olabilir. Bu durumda, örneğin kendi kendine yardım gruplarında veya diyaliz sırasında diğer hastalarla iletişim kurmak yardımcı olabilir. Psikolojik stresin daha yoğun veya daha uzun süre yaşandığı durumlarda ise psikoterapi destek sağlayabilir.