Dijital sağlık Elektronik hasta dosyalarındaki verilerin paylaşımı

Neredeyse tüm tetkiklerde, örneğin tansiyon ölçüldüğünde veya kan alınıp laboratuvarda test edildiğinde sağlık verileri üretilir. Bu ve diğer veriler elektronik hasta dosyasına (ePA) kaydedilebilir. Buradaki veriler öncelikli olarak kişinin tedavisinde kullanılır. ePA, özellikle de birden fazla muayenehanenin ve hastanenin tedavide rol oynadığı durumlarda önemli verilerin ve bilgilerin paylaşılmasını kolaylaştırır. Bununla birlikte gelecekte, kamu sigortası olan kişiler bu verileri kamu yararına yönelik araştırmalar için kullanıma sunabilecektir.

Hem hastalıkların ve nasıl ortaya çıktıklarının araştırılması hem de sağlık hizmetlerine yönelik araştırmalar için sağlık verilerine ihtiyaç duyulur. Bunun için de ePA'daki veriler kullanılabilecektir. ePA'daki veriler kullanılarak yapılan araştırmalar sayesinde hastalıklar ve tedaviler hakkında yeni bilgiler açığa çıkarılabilecek ve sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunulabilecektir. 

Elektronik hasta dosyasında (ePA) aşağıdakiler gibi sağlık verileri kaydedilebilir:

• İlaç verileri
• Epikriz raporları
• Laboratuvar testlerinin sonuçları
• Görüntüleme teşhis sonuçları
• Hastane taburcu notları
• Ameliyat raporları
• Hastanın yazılı veya elektronik ortamda buna rıza göstermesi halinde genetik testlerin sonuçları

Kullanıcılar hangi sağlık verilerinin ePA'ya kaydedileceğini seçebilecektir.

Yapılandırılmış veriler

ePA'ya düzenli ve standartlaştırılmış şekilde kaydedilen sağlık verileri hastaneler ve muayenehaneler tarafından daha kolay kullanılabilmektedir. Düzenli bir yapının bulunması, klinikte hangi bilgisayar programı kullanılırsa kullanılsın verilerin daha kolay kullanılmasını sağlar. Sağlık sigortası kurumlarının faturalandırma için kullandığı teşhis kodları, bu tür yapılandırılmış verilere örnek olarak verilebilir. Yapılandırılmış veriler araştırma için de özellikle faydalıdır.

Röntgen görüntüleri ve kişiye özel tasarlanmış taburcu raporları yapılandırılmamış verilerdir. Bu tür yapılandırılmamış verileri araştırmada değerlendirmek daha zordur.

Elektronik hasta dosyasındaki (ePA) sağlık verilerinin paylaşımı, büyük hacimli verilerin kamu yararına yönelik amaçlarla kullanılabilmesini sağlar. Kamu yararına yönelik kullanım, verilerin sonuç olarak toplumda çok sayıda kişiye fayda sağlayacak şekilde kullanılmasıdır. 

ePA'daki sağlık verilerinin diğer kullanım alanları arasında hizmet araştırmaları, nadir hastalık araştırmaları ve kişiselleştirilmiş tıp yer alır. Diğer pek çok araştırma alanında da ePA verilerinin kullanılması yararlı olabilir.

Sağlık verilerinin araştırmalarda kullanımı konulu makalede bu konuda daha fazla bilgi edinebilirsiniz.  

Veri paylaşımı sayesinde verilerden daha çok kişi faydalanabilir.

Bilim insanları genellikle araştırmalarında olabildiğince çok veri kullanmaya çalışır. Araştırmada olabildiğince çok kişiye ait veri kullanıldığında araştırmanın konusuna bağlı olarak doğru bilimsel sonuçları elde etme ihtimali artar. Ancak çok sayıda kişiden veri almak genellikle zahmetli ve pahalı bir süreçtir. 

Bu nedenle araştırma katılımcı grupları çoğunlukla toplumun genelini temsil edebilecek nitelikte değildir. Yani, katılımcı grupları toplumun geri kalanından farklı bir yapıdadır. Bu durumun nedeni, örneğin herkesin araştırmalara katılmak istememesi olabilir. Ayrıca katılımcıları davet etmek için kullanılan bazı yöntemlerle herkese eşit miktarda erişmek mümkün değildir. Dolayısıyla araştırma sonuçları gerçeği yansıtmayabilir. 

Elektronik hasta dosyası (ePA) ise şu anda Almanya'da kamu sigortası olan herkes tarafından kullanılabilmektedir. ePA verilerinin paylaşımı, büyük bir çaba harcanmasına gerek kalmadan pek çok kişiye ait verilerin bilimsel araştırmalarda kullanılabilmesine olanak tanır. Ayrıca kendisi bir şey elde etmeyeceği veya zamanı olmadığı için normalde araştırmalara katılmayan kişilerin verileri de kullanılabilir.

Çok amaçlı veri kullanımı

ePA'daki mevcut veriler araştırma için kullanıldığında bazı durumlarda ek bir veri toplama sürecine gerek olmayabilir. Bu sayede zaman ve maliyetten tasarruf etmek mümkündür.

Bununla birlikte, tüm bilimsel soruları ePA verileriyle yanıtlamak mümkün değildir. Pek çok tıp araştırmasında yine de hedefe yönelik olarak veri toplamak gerekecektir.

Elektronik hasta dosyalarındaki (ePA) verilerin paylaşımı isteğe bağlıdır. Paylaşım önceden reddedilmemişse ePA'daki veriler araştırma amacı için otomatik olarak paylaşılır. Yani, kendi verilerinin kullanıma sunulmasını istemeyen kişilerin veri paylaşımını aktif şekilde reddetmesi gerekir. Bu işlem şu anda ePA uygulaması üzerinden veya sağlık sigortası kurumlarına başvurularak yapılabilir. 

ePA verileri, Forschungsdatenzentrum Gesundheit (FDZ, Sağlık Araştırma Veri Merkezi) tarafından yönetilir. FDZ, ihtiyaç halinde verileri bir araya getirip araştırmacılara erişim imkanı sunar.

Elektronik hasta dosyasındaki (ePA) paylaşılan veriler çok iyi korunmaktadır. ePA verilerinin paylaşımı Sağlık Verisi Kullanım Yasası kapsamındadır ve AB Genel Veri Koruma Yönetmeliği (DSGVO) ile uyumludur. Dolayısıyla, sağlık verileriyle yapılan araştırmalara, verilere yalnızca takma ad verilmesi veya verilerin anonimleştirilmesi durumunda izin verilir. ePA verilerinin korunması için kullanılan yöntemler Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik (Federal Bilgi Güvenliği Dairesi) ve Bundesbeauftragter für den Datenschutz und die Informationsfreiheit (Federal Veri Koruma ve Bilgi Edinme Özgürlüğü Kurumu) tarafından onaylanmıştır.

Forschungsdatenzentrum (FDZ, Araştırma Veri Merkezi) verilerin yalnızca belirli bir kurum veya kişi grubu tarafından belirli bir amaç için kullanılmasına onay verir. Verilerin başka amaçlarla kullanılmasına veya verilerin onaysız şekilde aktarılmasına izin verilmez. Veriler kullanılarak belirli kişileri tanımlamaya çalışmak cezai bir suçtur. 

Bundesministerium für Gesundheit'ın (Federal Sağlık Bakanlığı) web sitesinde Sağlık Verisi Kullanım Yasası hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

Sağlık verilerinin araştırmalarda kullanımı başlıklı makalede takma ad kullanımı hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.