Sağlıklı yaşam Kumar bağımlılığı (patolojik kumar)

Kumar bağımlılığı (patolojik kumar), kumar oynamaya karşı güçlü bir arzunun duyulduğu bir bağımlılık hastalığıdır.

Günümüzde birçok şans oyununa erişmek çok kolaydır. Örneğin slot makineleri yalnızca sınırlı erişime sahip oyun salonlarında değil, aynı zamanda genellikle ücretsiz olarak erişilebilen restoranlarda veya diğer eğlence tesislerinde de bulunur. Özellikle internet ve akıllı telefon kullanımı kumara erişimi kolaylaştırmaktadır.

İster internette ister kumarhanede: Kumar makineleri, kumar bağımlılığı gelişimi açısından oldukça yüksek bir risk oluşturur. Genellikle bağımlılığa yol açan diğer kumar türleri şunlardır:

• Rulet, kart veya zar oyunları gibi kumarhane oyunları
• Poker gibi online kumar oyunları
• Spor ve at yarışı bahisleri

Kumar bağımlılığı olan kişiler, para veya değerli eşyaları yatırdıkları kumar oyunlarına karşı güçlü bir arzu hissederler. Büyük maddi kayıplar yaşasalar, borçlansalar ve davranışlarıyla ailelerini, ilişkilerini veya mesleklerini tehlikeye atsalar dahi kumar oynamayı bırakamazlar.

Kumar bağımlılığının tipik özellikleri şunları içerir:

• Kumar oynama dürtüsünü kontrol etmek zordur
• Düşünceler sürekli kumar etrafında döner
• Kişisel, ailevi ve mesleki yükümlülükler ihmal edilir
• Para temin etmek için yalan söylenir ve suç işlenir
• Kayıplar, tekrar kumar oynayarak telafi edilmeye çalışılır
• Eskiden keyif alınan aktivitelerden uzaklaşılır
• Kumarı bırakma girişimleri başarısız olur
• Ruh hali değişimlerine ve ani öfke patlamalarına eğilim vardır

Çoğu insan hayatının herhangi bir döneminde kumar oynar. Yalnızca küçük bir kesim gerçekten kumar bağımlısı olur. Bazı insan grupları, kumar bağımlılığı geliştirme konusunda diğerlerinden daha fazla risk altındadır. Ayrıca belirli oyun türlerinde risk özellikle yüksektir, bu nedenle oyuncular bunlara daha kolay bağımlı hale gelir. Özellikle kumar makineleri, çevrimiçi kumar oyunları ve canlı spor bahisleri yüksek bir bağımlılık potansiyeline sahiptir.

Kimler kumar bağımlılığı geliştirme riski altındadır?

Aşağıdakiler özellikle risk altındadır:

• Erkekler
• Ergenler ve genç yetişkinler
• Düşük gelirli kişiler ve işsizler
• Eğitim seviyesi düşük kişiler
• Göç geçmişi olan kişiler
• Kumar bağımlılığı olan kişilerin yakınları, özellikle kumar sorunu olan ailelerin çocukları

Kumar makineleri, çevrimiçi kumar ve canlı spor bahisleri neden özellikle bağımlılık açısından tehlikelidir?

Şu nedenlerden dolayı özellikle yüksek bir bağımlılık riski taşırlar:

• Olayların hızlı ardışıklığı
• "Neredeyse kazanıyordum" durumunun sık görülmesi
• Cazip kazanç fırsatları
• Para bahislerinin kayıpları önemsiz gösteren oyun puanlarına dönüştürülmesi
• Yüksek erişilebilirlik
• Olayların kontrol altında olduğu yanılsaması

Kumar oldukça yaygındır: Almanya'da nüfusun neredeyse yüzde 80'i en az bir kez kumar oynamıştır. Kumar oynayan her 10 kişiden 1'i yalnızca çevrimiçi olarak kumara katılmaktadır.

2023'de yapılan bir araştırmaya göre, Almanya'daki yetişkinlerin yüzde 2,4'ü kumar bağımlısı olarak kabul edilmektedir. Erkeklerde kadınlardan daha sık görülür. 

Kumara yalnızca 18 yaşından itibaren izin verilmesine rağmen, 18 yaşın altındaki gençlerin yaklaşık yüzde 0,3 ila 3,0'ı sorunlu kumar davranışı göstermektedir. Sorunlu kumar davranışı kızlara oranla erkeklerde daha çok görülmektedir. 

Gençler öncelikle paralı iskambil oyunlarını, kumar makinelerini, spor bahislerini, piyangoyu ve kazı kazan kartlarını tercih etmektedir.

Kumar bağımlılığının seyri üç aşamaya ayrılır:

Olumlu başlangıç evresi

Başlangıçtaki kazançlar kumar hakkında olumlu bir izlenim verir. Kazançlar, rastlantı prensibi yerine giderek kişisel beceriye bağlanır.

Kritik alışma evresi

Kumar oynama sıklığı ve yatırılan para miktarı artar. Oyuncular meydana gelen kayıpları telafi etmeye çalışır. Bu aşamada, kumarı geçici olarak durdurmak halen mümkündür. 

Bağımlılık evresi

Oyuncular oyun süreleri ve bahis miktarları üzerindeki kontrolü kaybeder. Yalanlar, korku ve suçluluk duygusu artar. Borçlanma, ilişki sorunları ve mesleki zorluklar gibi olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilir. Etkilenenler depresyona ve intihar düşüncelerine eğilimli hale gelir. Ayrıca alkol gibi ek bağımlılıklar da gelişebilir.

Kumar bağımlılığının teşhisi, etkilenenlerin hastalıklarını kabul etmek istememeleri ve bunu örtbas etmeye çalışmaları nedeniyle genellikle daha zor hale gelir. Sorunu çözenler genellikle aile üyeleridir.

Kumar bağımlılığı, genellikle soru-yanıt formları aracılığıyla kişinin kendisi tarafından verilen yanıtlara göre teşhis edilir. Teşhisi doktorlar ve psikoterapistler koyabilir.

Kumar bağımlısı olabileceğinizden şüpheleniyorsanız, bir bağımlılık danışma merkezine başvurabileceğiniz gibi internet üzerinden kendi kendinize test de yapabilirsiniz. Bununla birlikte, kendi kendine testin bir başlangıç göstergesi sağlayabileceği, ancak tıbbi veya psikoterapötik bir teşhisin yerini alamayacağı unutulmamalıdır.

Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) kumar bağımlılığı için kendi kendine test sunmaktadır.

Ayakta tedaviye yönelik bağımlılık danışma merkezleri, yatılı uzman klinikler, kendi kendine yardım grupları veya psikoterapi bağımlılığın üstesinden gelinmesine yardımcı olabilir. Ancak, kumar bağımlılığı olan beş kişiden sadece biri yardım istemektedir. Etkilenenler sıklıkla utandıkları, fark edilmek istemedikleri ve sorunu kendileri çözmeyi tercih ettikleri için yardım almazlar.

Kumar bağımlılığı tedavisi ayakta veya yatarak yapılabilir. Ayakta tedavi şu kişiler için bir seçenektir:

• Düzenli bir işte çalışmak
• İstikrarlı bir konut durumunda yaşamak
• Sosyal çevreleri tarafından desteklenmek
• Sürece aktif olarak katılmaya ve kumar oynamaktan kaçınmaya istekli ve muktedir olmak
• Tedavi merkezine rahatça ulaşabilmek

Aksi takdirde, bir klinikte veya başka bir tedavi merkezinde yatarak tedavi görmek kumar bağımlılığı döngüsünü kırmaya yardımcı olabilir. Yatılı tedavi, başka hastalıklar ve bağımlılıklar ortaya çıkmışsa da tavsiye edilir.

Kumar bağımlılığı tedavisi bireysel veya grup seansları halinde yapılabilir. Tedavi bir dizi önemli alan içerir:

• Sorunları görmek ve kumar bağımlılığını kabul etmek
• Kumar bağımlılığının nedenlerini ortaya çıkarmak
• Değişim için motivasyon oluşturmak
• Öz denetim imkanlarını geliştirmek
• Para ve borç yönetimi yapmayı öğrenmek
• Sosyal ilişkiler kurmak
• Nüksleri önlemek için stratejiler geliştirmek
• Gevşeme ve problem çözme tekniklerini öğrenmek

Yakınlar da genellikle terapiye dahil edilir. Bir kendi kendine yardım grubuna katılmak, bağımlılıkla başa çıkmaya ve ulaşılan hedefleri korumaya yardımcı olabilir.

Kumar bağımlılığını önlemeye yönelik çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. Bunlar hem bilgilendirme programlarını hem de yasal düzenlemeleri ve kısıtlamaları içerir, örneğin:

• Okullar ve spor kulüpleri için bilgilendirme kampanyaları ve eğitim olanakları
• Kumar oynanan mekanların sayısının sınırlandırılması
• Şehrin sorunlu bölgelerinde kumar oynanan mekanlara izin verilmemesi
• Kumar oynanan mekanların çekici olmayan yerlere konumlandırılması
• Faaliyet saatlerinin sınırlandırılması
• Giriş ve kimlik kontrolleri
• Alkol ve sigara yasağı
• Nakit parasız ödeme işlemleri için limitler ve yakınlarda ATM bulunmaması
• Bağımlılık riski yüksek kumar oyunlarının kısıtlanması
• Kazanma ve kaybetme olasılıkları hakkında eğitim
• Oyun yapısına müdahale: Bahislerin, kazançların, kayıpların ve oyun hızının sınırlandırılması
• Reklam kısıtlamaları ve yasakları
• Yardım olanaklarının tanıtılması
• Sorunlu oyun davranışlarının erken tespiti için personel eğitimi
• Kumar yasağı hakkında bilgi ve hizmetler

Kumar yasağı nedir?

Kumar yasağı, bir kişinin kumar oynamasının engellenmesidir. Kumar bağımlısı kişi kendi kendine kumar yasağı koyabilir. 

Aile üyeleri veya kumar mekanları üçüncü taraf yasağı için başvurabilir. Almanya genelindeki OASIS engelleme sistemine tüm piyango şirketleri, kumarhaneler, kumar makinesi işletmecileri, devlet lisanslı bahis büroları ve çevrimiçi kumar sağlayıcıları bağlıdır.

Kumar yasağına ilişkin daha fazla bilgiyi Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) bir hizmeti olan check-dein-spiel.de adresinde bulabilirsiniz.

Çok sayıda danışmanlık ve bilgilendirme hizmeti mevcuttur. Bunlardan telefonla, bizzat yerinde veya internet üzerinden yararlanılabilir.

Çeşitli yardım seçeneklerinin kapsamlı bir listesini bundesweitgegen-gluecksspielsucht.de adresinde bulabilirsiniz.

Telefonla danışmanlık hizmeti nerede bulunur?

Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) ücretsiz ve anonim danışma hattına her gün 0800 - 137 27 00 numaralı telefondan ulaşılabilir. Çalışma saatleri: Pazartesi - Perşembe 10.00 - 22.00, Cuma - Pazar 10.00 - 18.00.

Fachverband Glücksspielsucht (Kumar Bağımlılığı Derneği) danışma hattına 0800 - 0776611 numaralı telefondan ulaşılabilir.

İnternette kumar bağımlılığı hakkında nereden bilgi edinebilirim?

Kumar bağımlılığı ile ilgili bilgiler, yardım ve danışma için iletişim veya bağlantılar internette aşağıdaki web sitelerinde mevcuttur:

• check-dein-spiel.de
• verspiel-nicht-dein-leben.de
• gluecksspielsucht.de
• forum-gluecksspielsucht.de

Bazı web siteleri, kendi oyun davranışınızı değerlendirmek ve sorunlu davranışı belirlemek için kendi kendine testler sunar. Aşağıdakiler bunlar arasında sayılabilir:

• check-dein-spiel.de
• verspiel-nicht-dein-leben.de
• automatisch-verloren.de

Ayrıca Bundesinstitut für öffentliche Gesundheit (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü), Çıkış adlı ücretsiz ve anonim bir çevrimiçi çıkış programı sunmaktadır.

Yakınımdaki bir danışma merkezini nasıl bulabilirim?

Almanya'da 300'ü kumar bağımlılığı olan kişilere ve ailelerine danışmanlık konusunda uzmanlaşmış 1400 bağımlılık danışma merkezi bulunmaktadır. 

Deutsche Hauptstelle für Suchtfragen e.V. (Almanya Bağımlılık Sorunları Ana Merkezi), dhs.de adresinde yerel danışma merkezlerini listelemek için kullanılabilecek bir posta kodu araması sunmaktadır.

Kumar bağımlılığı için devlet koordinasyon ofisleri ayrıca yüz yüze danışmanlık için bir arama işlevi sunmaktadır.