Hastalıklar Yeme bozuklukları: Yemek yemek bir yük haline gelirse

Yeme bozukluğu, mutlaka tedavi edilmesi gereken ciddi bir durumdur. Etkilenen kişilerde özellikle yemekle ilişkileri ve kendi bedenleriyle bağları bozulmuştur. Bunun sonucu, insanların sağlığa zararlı şekilde çok zayıf veya fazla kilolu olmasıdır.

Yeme bozukluklarının farklı türleri vardır: en önemlileri anoreksiya (Anoreksiya nervoza), yeme-kusma bağımlılığı (Bulimiya) ve tıkanırcasına yeme bozukluğudur (Binge-Eating).

Anoreksiyadan muzdarip kişiler kilo almaktan büyük korku duyarlar ve zaten normal kiloda veya zayıf olsalar bile mümkün olduğunca çok kilo vermek için çeşitli önlemler alırlar.

Yeme-kusma bağımlılığı bulimiya adıyla da bilinir. Bu durumda, etkilenen kişilerin kontrolü kaybettiklerini hissettikleri düzenli yeme krizleri yaşanır. Sonrasında, kusarak fazla kalorilerden kurtulmaya çalışırlar. Bu nedenle kilo genellikle normal kalsa da etkilenen kişiler yoğun utanç ve suçluluk duygusu yaşarlar. Sık sık kusmak ayrıca fiziksel sağlığı da olumsuz etkiler. 

Kontrol kaybının eşlik ettiği düzenli yeme krizleri, tıkanırcasına yeme bozukluğunun da belirleyici bir özelliğidir. Bulimiyanın aksine, kusma, spor yapma veya oruç tutma gibi düzenli telafi edici önlemler burada görülmez. Hastalar genellikle aşırı kiloludur ve onlar da utanç ile suçluluk duygusundan muzdariptir.

Yeme bozukluklarının klasik türlerinin yanı sıra, karma türler de sıklıkla görülür. Bu bozuklukların her biri tedavi edilebilir ve tedavi edilmelidir. Ne kadar erken fark edilirlerse başarılı tedavi ve sağlıklı bir yeme alışkanlığına geri dönme şansı o kadar yüksek olur.

Yeme bozukluklarının çok çeşitli nedenleri vardır. Genellikle birbirini etkileyen çeşitli faktörler bir arada rol oynar. Böylece kişisel, ailevi, biyolojik ve toplumsal faktörler yeme bozukluğuna katkıda bulunabilir.

Özellikle gençler, reklamlar, televizyon veya sosyal ağlarda sunulan güzellik ideallerinden yoğun bir şekilde etkilenir. Zayıf veya son derece kaslı olma baskısı, örneğin popüler influencer'ların görselleriyle daha da artar. Bu süreçte ergenlik döneminde değişen beden, günlük yaşamdaki hareket eksikliği veya sağlıklı olmayan gıdaların fazlasıyla bol olması da özel bir zorluk oluşturur. Bu durum genellikle kişiyi otomatik olarak YouTube gibi platformlardaki veya diğer sosyal medya ağlarındaki spor ve beslenme tavsiyelerine yönlendirir. Bu platformlardaki içerikler mutlaka zararlı olmak zorunda değildir. Aksine, çocukların ve gençlerin sosyal medyayı kullanırken ebeveynleri tarafından yönlendirilmesi ve içeriğe eleştirel yaklaşmayı öğrenmesi önemlidir. Örneğin sosyal ağlarda yeme bozukluklarının önemsizleştirildiği veya yüceltildiği içerikler tehlikelidir. "Meydan okuma" adı verilen etkinliklerde kullanıcılar birbirlerini aşırı kilo vermeye teşvik eder.

İnternette yeme bozukluklarını yücelten içeriklerle başa çıkmaya yönelik daha fazla bilgi ve tavsiyeyi Klicksafe web sitesinde bulabilirsiniz.

Ancak güzellik idealleri gibi toplumsal faktörler tek başına otomatik olarak bir yeme bozukluğuna yol açmaz. Örneğin mükemmeliyetçilik, fazla hırslı olmak veya dürtü kontrol yeteneği gibi bireysel özelliklerin yanı sıra biyolojik faktörler de rol oynayabilir. Dış kaynaklı stresli deneyimler veya aile ortamı da yeme bozukluklarının ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Kız çocukları ve genç kadınlar yeme bozukluğu gelişimi açısından özellikle yüksek risk altındadır. Ancak erkek çocuklar ve erkekler de bu durumdan etkilenebilir.

Yeme bozukluğu genellikle sinsi bir şekilde gelişir. Bu durum, örneğin, insanın kendini başkalarıyla daha fazla karşılaştırması ile teşvik edilebilir. Gerçek dışı standartlar, gerçekliği yansıtmayan bir benlik algısına yol açabilir: İnsan kendisini aslında normal kiloda olsa bile çok şişman olarak algılar. Öz güven, kiloya ve vücut hatlarına aşırı derecede bağlı hale gelir. Yeme bozukluğunun türüne bağlı olarak, etkilenen kişiler yeme davranışları üzerindeki kontrolü giderek kaybeder veya anoreksiyada olduğu gibi gıda tüketmeyi giderek kısıtlarlar. Anoreksiyası olan kişiler, aldıkları az miktardaki kaloriyi bile yakmak için sıklıkla aşırı derecede spor yaparlar. Yiyecek ve kilo ile ilgili konular, yeme bozukluklarında giderek daha büyük bir yer kaplar. Bu durumda da başka şeylerle neredeyse hiç ilgilenememeye başlarlar. 

Böylece yeme davranışı giderek sağlık sorunlarının kaynağı haline gelir: Ciddi düşük kilo, kas kaybına ve osteoporoza yol açabilir. Kız çocuklarında ve kadınlarda adet kesilmesi de tipik bir durumdur ve doğurganlık azalır. Fazla kilo ve obezite, diğer unsurların yanı sıra kalp ve dolaşım hastalıkları veya eklem ve bel sorunları riskini artırır. Ayrıca bu nedenle anksiyete bozuklukları ve depresyon gibi psikolojik bozukluklar da gelişebilir, veya bu bozukluklar, yeme bozukluğu oluşumuna neden olabilir.

Yeme bozukluğu olan kişiler genellikle hastalığı kabul etmekte ve yardım almakta zorlanırlar. Uygun tıbbi ve psikoterapötik tedavi bu durumda daha da önemli hale gelir, ancak bu zorlayarak olmamalıdır.

Yardım arayan kişiler ve yakınları, örneğin aile doktorlarına başvurabilir.

Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) anonim danışma hattı gibi güvenilir danışmanlık merkezleri de yeme bozukluğu olan kişilere uygun tedavi seçenekleri bulma konusunda destek olabilir. 
Danışma hattı

Yeme bozukluğunun şekline ve ciddiyetine bağlı olarak, tedavi ayakta veya klinikte yapılabilir. Tedavinin amacı, sağlıklı beslenme davranışının tekrar kazanılmasıdır. Psikoterapötik tedavi bu kapsamda önemli ve merkezi bir bileşendir.

Etkilenenlerin yakınlarının yapabilecekleri:

• Dinlemek ve anlayış göstermek - bu, etkilenenlerin yükünü hafifletebilir.
• Baskı uygulamadan hareket etmek: suçlama, tehdit veya zorunlu kurallar koymayın. Önce küçük adımlar atın.
• Etkilenen kişinin kilosuna ve yeme davranışına odaklanmadan endişelerinizi dikkatli bir şekilde konuşun.
• Tabuları yıkarak konu hakkında açık ve net konuşun.
• Desteğinizle ve kişiyi yalnız bırakmayarak, kişinin özgüvenini artırarak korku ve engelleri azaltmaya çalışın.

Yeme bozuklukları hakkında daha fazla bilgi ve danışmanlık hizmetleri, Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) kendi web sitesinde sunulmaktadır.

Etkilenenler ve yakınları için başvuru merkezleri ve danışmanlık hizmetlerinin bir listesi ayrıca Deutsche Gesellschaft für Essstörungen e.V. (Alman Yeme Bozuklukları Derneği) tarafından web sitesinde sunulmaktadır. Basit bir çevrim içi öz değerlendirme testi ile yeme bozukluğu açısından yüksek risk taşıyıp taşımadığınızı buradan kontrol edebilirsiniz.