Sağlıklı yaşam Zayıflık: Çok az kilo sağlığı tehlikeye attığında

Çok az kilo genellikle bir sağlık problemi değildir. Ancak bu yetersiz beslenme ile birlikteyse bağışıklık sistemi ve bütün organizma zayıflayabilir. Etkilenen kişiler enfeksiyonlara ve belirli hastalıklara karşı daha hassas hale gelmektedir.

Yetişkinlerin zayıf sayılabilmesi için vücut kitle endeksinin (BMI) 18,5‘in altında olması gerekmektedir. BMI, kilogram olarak vücut ağırlığının metre cinsinden boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle elde edilir. 

18 yaşın altındaki çocuk ve gençlerde kilo değerlendirilirken yalnızca boy uzunluğu değil, yaş ve cinsiyet de dikkate alınır. Büyüme eğrileri kullanılarak kişinin zayıf, normal kilolu veya aşırı kilolu olup olmadığı değerlendirilebilir. Bu süreçte kilonun ve boyun zaman içinde nasıl geliştiğini de dikkate almak gerekir.

VKİ Hesaplama Aracını ve Vücut Kitle İndeksi hakkında daha fazla bilgiyi Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) "Yeme Bozuklukları" web sitesinde bulabilirsiniz.

"Metabolizmam çok hızlı!" cümlesini çok zayıf insanlardan sık sık duyarız. Aslında genelde aileden gelen bir yatkınlık vardır: Bazı insanlar az kilo alır ya da hiç kilo almaz. Sadece "iyi bir kalori yakıcı" olduğunuz, ancak besleyici gıdalar ile yeterli miktarda besin tüketildiği sürece genelde bir sorun yoktur.

Enerji alımı ve besin ihtiyacı yeterince karşılanmadığında ve gerçekten yetersiz beslenme söz konusuysa burada bir sağlık sorunu vardır.

Sonuç olarak bağışıklık sistemi zayıflar ve enfeksiyonlara karşı hassasiyet oluşabilmektedir. Yetersiz beslenme isteksizlik, yorgunluk ve uyku bozuklukları, konsantrasyon sorunları ve hatta stres yaratan hastalıklara neden olabilmektedir. Yara iyileşme bozuklukları da ortaya çıkabilir. Ciddi derecede zayıf olan kişilerde kas atrofisi veya osteoporoz ortaya çıkmaktadır. Hormon dengesi de olumsuz etkilenir: Örneğin kısırlık meydana gelebilir. Kız çocuklarında ve kadınlarda tipik bir belirti adet görememektir. Aşırı zayıflık durumunda karaciğer, böbrek ve kalp gibi iç organlarda hasar meydana gelebilir.

Sağlığı tehdit eden beslenme alışkanlıkları özellikle genç kişilerde genellikle daha zayıf olma isteğiyle ortaya çıkmaktadır. Ayrıca sağlığı tehdit eden zayıflık sadece genç kişilerde görülmekle kalmaz ve de her zaman bilinçli olarak meydana gelmemektedir. Stres, psikolojik sorunlar ve aşırı talepler de sebep olabilmekte ve yaşamın her döneminde görülmektedir.

Yoğun ve zorlu mesleklerde çalışan insanlarda yemek yemek yorucu bir zorunluluk haline gelebilir. Bilinçli yemek yemek veya vücudun ihtiyaçlarını karşılamak için uygun vakitleri yoktur. Sürekli stres, uyku eksikliği ve gerginlik de vücudun giren besinleri pek de iyi işleyememesine ve bu yüzden de kilo kaybına neden olmaktadır.

Ancak özellikle emeklilik çağındaki yaşlı insanlar da bu durumdan etkilenebilir. Genellikle bu kişiler yemek yeme isteklerini kaybeder, iştahsızlık yaşar, gün içinde tek başlarına kendilerine yemek yapmayı yük olarak görür. Mide-bağırsak veya diş sorunları ve ilaç kullanımı da ayrıca intoleranslara ve bu yüzden de zayıflamaya neden olmaktadır.

Belirtilen bütün yaşam durumlarında yemek yemenin yeniden yaşamın eğlence dolu parçası haline gelmesini sağlamak önemlidir. Burada tıp veya psikoloji uzmanlarından alınacak bireysel danışmanlık ya da beslenme danışmanlığı faydalı olabilir. Yaşlı insanlarda ayrıca günlük yaşamda destek sağlanması da yararlı olabilir.

Zayıflık, çocuk ve ergenlerde de sıklıkla görülmektedir, ancak bunun nedeni diğer şeylerin yanı sıra büyüme atakları veya fiziksel aktiviteler gibi geçici olgulardır. Bu nedenle de çocuklarda zayıflık pek de endişe edilecek bir şey değildir. Yine de zayıf olan bir çocuk uzun süre halsiz, yorgun veya hasta gibiyse dikkat edilmeli ve bir çocuk doktoruna başvurulmalıdır. Bu durum, normal kilodaki bir çocuğun bu semptomlarla kilo kaybetmesi halinde de geçerlidir. 

Planlı kilo almak tıpkı kilo vermek gibi zordur. Ancak alışkanlıkları birazcık değiştirmek bile genellikle yardımcı olmaktadır. Kilo almak için neler yapılabilir:

• Yemek zorunluluk olarak değil, keyif veren, eğlenceli bir şey olarak görülmelidir.
• Gün içinde az ama sık yemek çok ama nadir yemekten genelde daha kolaydır.
• Meyve suları, smoothie'ler, kuru yemişler, süt ürünleri ve yağ açısından zengin balık türlerinin (iyi yağlar!) besleyiciliği yüksektir ve kilo almaya yardımcı olur.
• Favori yiyecekler (en lezzetli olan ve iyi hissettiren) önceliklidir.
• Bazı durumlarda yüksek kalorili takviyeler de (tozlar ve takviyeli meyve suları) düşünülebilir.

Nationaler Aktionsplan (Ulusal Eylem Planı) web portalı "In Form – Deutschlands Initiative für gesunde Ernährung und mehr Bewegung" (Formda kalmak - Almanya Sağlıklı Beslenme ve Daha Hareketli Yaşam Girişimi) sağlıklı beslenme ve hareket konusunda yazılar ve tavsiyelerin yanı sıra çok çeşitli yemek tarifleri sunmaktadır.

Çok zayıf görünen veya diğerlerinden daha az yemek yiyen birinde yeme bozukluğu olacak diye bir şey yoktur. Ancak: Özellikle anoreksiya sıklıkla zayıflığa yol açar. Anoreksiya, yaşamları boyunca 1000 kadın ve kız çocuğundan yaklaşık 14'ünde görülürken 1000 genç ve yetişkin erkekten yaklaşık 2'sinde görülmektedir.

Yeme bozukluklarında cinsiyet farklılıklarına ilişkin daha fazla bilgiyi gesundheitsinformationen.de web sitesinde bulabilirsiniz. 

Yeme bozukluklarında gıda ile ilişki ve insanın kendi vücut algısı bozulmuştur. Hastalar kilo ve gıda alma (ya da gıdadan kaçınma) konularıyla aşırı derecede meşgul olurlar. Bu durum yalnızca zayıflığa (veya bazı yeme bozukluklarında aşırı kiloya) yol açmakla kalmaz, aynı zamanda beden ve ruh sağlığını da ciddi şekilde olumsuz etkileyebilir. Anoreksiya ve bulimia osteoporoza, kas atrofisine, hormonal sorunlara ve hatta anksiyete bozuklukları veya depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklara yakalanma riskini arttırmaktadır.

Bir yeme bozukluğu varsa tıbbi veya psikolojik yardım almak gereklidir. Kendinizin veya bir yakınınızın bir yeme bozukluğundan etkilendiğini düşünüyorsanız uzmanlardan yardım istemekten çekinmemelisiniz. Aile hekiminiz veya uzman danışma merkezleri yararlı iletişim noktalarıdır.

Genel bir bakış ve daha fazla bilgiyi Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) Yeme Bozuklukları web sitesinde bulabilirsiniz.