Sağlıklı yaşam Ev hijyeni: Evde ne kadar temizlik gereklidir?

Temizleme, süpürme, yıkama: Kendi evinizde temizlik, bulaşıcı hastalıklar gibi olası sağlık sorunlarını önler.

Çünkü kir sadece kir değildir: Lekeler ve ev tozu genellikle yemek artıkları, bitki parçacıkları, insan dışkısı, saç veya kepek gibi organik maddelerden oluşur. Bu, akarlar, bakteriler, maya ve küfün çoğalması için iyi bir temel sağlar. Kapı kolları ve klozet kapakları gibi sık kullanılan nesnelerin üzerinde hızla çıplak gözle görülemeyen ince bir mikroorganizma tabakası oluşur.

Birçok mikroorganizma zararsızdır. Bununla birlikte, içlerinde bulaşıcı hastalıklara neden olan patojenler de olabilir. Patojenler; örneğin hasta insanlar, evcil hayvanlar veya fare ve böcekler gibi zararlılar yoluyla eve girebilir. Ev tozu akarları da bir sorun olabilir. Çünkü dışkıları bazı insanlarda alerjileri tetikler.

Patojenler yiyeceklerde de bulunabilir. Kampilobakter ve salmonella gibi bakteriler veya norovirüs gibi virüsler genellikle mide-bağırsak hastalıkları ve gıda zehirlenmesinden sorumludur. Bu nedenle mutfakta ve yiyeceklerle uğraşırken temizlik ve hijyene daha fazla dikkat etmek mantıklı olacaktır. 
 
Ancak evde tamamen "mikropsuz" bir ortam sağlamak ne mümkün ne de gereklidir. Su ve normal ev temizleyicileri veya deterjanları genellikle yaşam alanını ve tekstilleri iyice temizlemek için yeterlidir. Dezenfektanlar sağlığa ve çevreye zarar verebileceğinden evde düzenli olarak kullanılmamalıdır.

Evlerde mikroorganizmalar çoğunlukla yüzeylerde, tekstillerde ve sıklıkla kullanılan nesnelerde bulunur.

Bunlar genellikle

• Yüzeyler: mutfak tezgahları, lavabolar, klozet kapakları, musluklar, sifon düğmeleri, duşlar ve zeminler dahil
• Tekstiller: örneğin iç çamaşırları, havlular ve nevresimler ile temizlik bezleri
• Eşyalar: örneğin kulplar, bulaşıklar ve mutfak gereçleri

Evin standart temizlik maddeleriyle düzenli ve kapsamlı bir şekilde temizlenmesi, yüzeylerdeki kir ve mikroorganizmaların yüzde 90'ından fazlasını temizlemek için yeterlidir. Mikroorganizmaların hızlı çoğaldığı yerler daha sık temizlenmelidir. Bunlar özellikle tuvaletler, banyolar ve mutfaktır. Aksi takdirde hastalığa yol açan mikroplar eller vasıtasıyla diğer alanlara kolayca yayılabilir veya ağız, burun ya da göz mukozasından vücuda girebilir.

Genel olarak, temizlik yaparken:

• Sıradan ev temizleyicileri yeterlidir. Antibakteriyel temizlik maddeleri veya temizlik bezleri sağlık açısından ek bir fayda sağlamaz.
• Mutfak, banyo ve tuvaletin ayrı temizlik bezleri ile temizlenmesi tavsiye edilir.
• Bakteriler nemli ortamda çok iyi çoğaldığından, temizlik bezleri ve bulaşık bezleri en iyi şekilde hava alan bir yerde kurutulur. Ayrıca sık sık değiştirilmelidirler; kötü kokmaya başladıklarında veya en azından haftada bir. Temizlik bezleri ve bulaşık bezleri en az 60 derecede yıkanmalı ve ardından iyice kurutulmalıdır.

Antimikrobiyal etkileri olan ev temizleyicileri?

Çok sayıda temizlik maddesi, bakterilere, virüslere ve mantarlara karşı antimikrobiyal etkilerinin reklamını yapar. Bu, "biyosit", "anti-bakteriyel", "bakterisidal", "virüsidal etki" veya "tüm bakterilerin %99,9'unu yok eder" gibi referanslardan anlaşılabilir.

Tamamen mikropsuz bir ev genellikle ne gerekli ne de faydalıdır. Evlerdeki çoğu mikroorganizma zararsızdır ve hatta insan bağışıklık sistemi için faydalıdır.

Evde kullanılan antimikrobiyal ürünler bir dizi nedenden dolayı önerilmez. Bir yandan dezenfekte edici temizlik maddeleri çevreyi kirletebilir ve sağlık riski oluşturabilir. Öte yandan, bu tür ev temizleyicilerinin dezenfekte edici etkisi her zaman kanıtlanmamıştır. Belirtildiği şekilde kullanılsa bile, bu tür ürünlerin konsantrasyonu ve maruz kalma süresi, mikroorganizmaları tamamen ortadan kaldırmak için genellikle yetersizdir. Bu kadar azaltılmış etkiye sahip temizlik maddeleri düzenli olarak kullanılırsa veya dezenfektanlar yanlış kullanılırsa mikroorganizmalar etken maddelere karşı duyarsız hale gelebilir. Burada "direnç" oluşumundan söz edilir.

Umweltbundesamt (Federal Çevre Ajansı), Evinizde hijyen, dezenfektanların ne zaman gerekli olduğu ve hangi maddelerin uygun olduğu hakkında daha fazla bilgi sunar.

Tüketici danışma merkezlerinden gerekli ve çevre dostu temizlik maddeleri hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Dezenfeksiyon ne zaman mantıklıdır?

Dezenfektanlar evde rutin olarak kullanılmamalıdır. Sadece birkaç durumda, örneğin evde belirli hastalıkları veya ciddi şekilde zayıflamış bir bağışıklık sistemi olan kişiler yaşıyorsa, ellerin yanı sıra yüzeyleri ve nesneleri de dezenfekte etmek mantıklıdır. Kullanım sırasında ambalaj üzerindeki talimatlara uyun ve gerekirse doktorunuzdan veya yerel sağlık müdürlüğünden bireysel tavsiye alın.

Sabun ve su ile kapsamlı el hijyeni zaten birçok enfeksiyonu önleyebilir. El dezenfektanı yalnızca belirli durumlarda, örneğin bir doktor tarafından önerildiğinde veya yoldayken ellerinizi iyice yıkamanın mümkün olmadığı durumlarda kullanılmalıdır.

Elleri dezenfekte ederken aşağıdakilere dikkat edilmelidir: Dezenfektanı yeterli miktarda, el ve bilekleri tamamen ıslatacak şekilde uygulayın. En az 30 saniye boyunca iyice ovun: avuç içi, ellerin arkası, bilekler ve parmak uçları, parmak ve eklemlerin arasını. Yüzük, bilezik veya saatleri önceden çıkarmalısınız.

Belirli bir maddenin gerçekten dezenfekte edici bir etkisi olduğundan emin olmak için Verbunds für Angewandte Hygiene'nin (VAH, Uygulamalı Hijyen Derneği) dezenfektan listesine göz atmak faydalı olacaktır. Hastaneler için gereksinimleri karşılayan tüm çareler de burada listelenmiştir.

Isı, nem ve yemek artıkları mutfakta bakteri ve mantarların hızla çoğalması için iyi koşullar sağlar. Türlere bağlı olarak, mikroorganizmalar yüzeylerde ve nesnelerde birkaç saatten birkaç güne kadar hayatta kalabilir. Patojenlerin eller veya yiyecekler yoluyla yayılmasını önlemek için tüm yüzey ve nesneler temiz tutulmalıdır. Bunun için deterjan ve basit ev temizleyicileri yeterlidir.

Yüzeyler

• Çalışma yüzeylerini, kapı veya dolap kollarını, lavaboları ve davlumbazları düzenli olarak ılık su ve temizlik maddesi ile silip iyice kuruladığınızdan emin olun.
• Kağıt havlu yemek artıklarını temizlemek için en iyisidir.

Yemek takımı ve çatal bıçak takımı

• Yemek takımları, çatal bıçak takımları ve mutfak gereçlerini mümkün olan en sıcak su ve bulaşık deterjanıyla veya bulaşık makinesinde en az 60 derecede temizleyin. 
• Bulaşıkları elde yıkayanlar bunu yemekten mümkün olduğunca kısa süre sonra yapmalıdır, çünkü mikroplar oda sıcaklığında çok hızlı çoğalır.

Temizlik malzemeleri

• Bulaşıklar, tezgahlar ve zeminler için ayrı temizlik bezleri kullanılmalıdır.
• Bezleri, el havlularını ve bulaşık havlularını sererek kurutmanız ve düzenli olarak en az 60 derecede yıkamanız önerilir.
• Plastikten yapılmış bulaşık fırçaları bulaşık makinesinde düzenli olarak temizlenmeli ve belli aralıklarla değiştirilmelidir.
• Bulaşık süngerleri hijyenik nedenlerle daha az uygundur. Bunları yine de kullanırsanız, düzenli olarak değiştirmeniz önemlidir.

Çöpler

• Çöp kutularını sık sık boşaltın ve haftada en az bir kez ılık su ve deterjanla yıkayın.
• Antibakteriyel etkiye sahip atık torbaları hijyenik açıdan gerekli değildir.

buzdolabı

• Buzdolabının doğru sıcaklığı maksimum 7 derecedir, 5 derecenin altında olması daha iyidir. Dondurucu için ideal sıcaklık ise eksi 18 derecedir.
• Buzdolabı aşırı dolu değilse, soğuk hava daha iyi sirküle olur.
• Buzdolabının ayda yaklaşık bir kez temizlenmesi ve otomatik buz çözme özelliği yoksa dondurucu bölme ve cihazların arada bir buzunun çözdürülmesi tavsiye edilir. Bununla ilgili bilgiler kullanma kılavuzunda bulunabilir.

Genel olarak, mutfakta iyi gıda hijyenine ve temizliğine dikkat edilmelidir. Düzenli el yıkama da önemlidir. Yemek pişirmeden önce ve çiğ gıdalara, kirli nesnelere veya çöpe dokunduktan sonra ellerinizi yıkamalısınız.

Banyoda hijyen özellikle önemlidir. Dışkıda çok sayıda mikroorganizma bulunur ve bunlardan bazıları duruma göre hastalığa yol açabilir. Tuvalete gittikten sonra, bu patojenler en küçük dışkı kalıntılarıyla kolayca taşınabilir. Ayrıca mikroorganizmalar banyonun sıcak ve nemli ortamında iyi çoğalırlar.

Genel temizlik önerilerine ek olarak banyoda şunlara da dikkat edilmelidir:

• tuvaleti temizlemek için ayrı bir sünger veya bez kullanın
• ayrıca kapı kollarını, ışık düğmelerini ve elle dokunulan diğer yüzeyleri düzenli olarak silin
• duştan veya banyodan sonra nemi dışarı atmak için iyice havalandırın
• çok katlı tuvalet kağıdı kullanın, böylece elleriniz mümkün olduğunca az dışkı kalıntısı ile temas eder
• tuvaleti kullandıktan sonra ellerinizi en az 20 saniye sabunla iyice yıkayın

Tuvalet hijyeni hakkında daha fazla bilgiyi Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit'ın (Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) infektionsschutz.de web sitesinde bulabilirsiniz.

Giysilerdeki ve tekstillerdeki kir sadece kir değildir: kir, lekeler ve kokular mikrop içerebilen insan atıklarından daha az endişe vericidir. Mikroplar çoğunlukla iç çamaşırı, çorap, nevresim ve havlularda bulunur. Ancak her giysi, yıkarken çıkarılması gereken mikropları içermez.

Patojenlerin ne kadar iyi uzaklaştırıldığı, diğer şeylerin yanı sıra yıkama sıcaklığına bağlıdır:

• 30°C'de yıkama: Bu sıcaklık özellikle pantolon, tişört ve kazak gibi az kirlenmiş dış giysileri temizlemek için uygundur, çünkü bunlar nadiren vücut atıklarıyla kirlenir.
• 60°C'de yıkama: Bu sıcaklıkta iç çamaşırları, havlular, nevresimler, temizlik/bulaşık bezleri ve çoraplardaki patojenlerin büyük bir kısmı yok edilir.
• 90°C'de yıkama ve dezenfeksiyon: Bu sıcaklıklarda veya ek dezenfektanlarla yıkama, genellikle yalnızca mide-bağırsak ve maya hastalıkları gibi akut, bulaşıcı hastalıklarda veya evde bağışıklık sistemi zayıf kişiler yaşıyorsa faydalıdır. Düzenli kullanım için bir hijyen deterjanı tavsiye edilmez. Sizi tedavi eden doktor, dezenfeksiyonun ne zaman gerekli olduğunu bildirecektir.

Kullanılan deterjan ve yıkama programı da bir rol oynar: renkli deterjanlar veya sıvı çamaşır deterjanları, ağartıcı içermediklerinden neredeyse hiç mikrop öldürücü etkiye sahip değildir. Toz halinde ve tabletler halinde ağartıcı içeren çamaşır deterjanları bakterileri sadece 30 derecede öldürür. Ama aynı zamanda tekstillerin renklerini de soldururlar.

Belirli koşullar altında, mikroplar çamaşır makinesinde çoğalabilir. Bu durum, örneğin insan atıklarıyla yoğun şekilde kirlenmiş çamaşırların kısa programda, 30 derecede ve ağartıcı kullanılmadan yıkanması halinde gerçekleşebilir.

Deterjan seçimi hakkında daha fazla bilgiyi tüketici danışma merkezi sunmaktadır.

Ev tozu, evde ve süpürgelikler, raf yüzeyleri ve televizyonlar gibi seyrek kullanılan yüzeylerde hızlı birikir. Bu sağlığınızı çeşitli nedenlerle etkileyebilir.

Bir yandan ev tozu alerjisi olan kişilerde semptomlara neden olan akarlar vardır. Diğer yandan, ev tozunda iç mekan havasından kaynaklanan zehirli maddeler birikebilir. Bunlar örneğin araba egzoz gazlarından, şöminelerden veya çini sobalardan, cilalardan, boyalardan, emprenye maddelerden veya mobilya ve halılardan kaynaklanır. Bazı maddeler kanserojen olabilir. Toz uzun süre büyük miktarlarda solunursa, bu sağlığa zararlı olabilir.

Ev tozunu evden uzaklaştırmanın en iyi yolu havalandırmaktır: Genel olarak bu sayede eve girenden daha fazla toz dışarı çıkar. Nem ve diğer kimyasal maddeler de bu şekilde evden uzaklaştırılır. Küf oluşma riski azalır.

Düzenli toz alma ve süpürme de yardımcı olur. Nemli bezler veya özel toz tutmayan bezler tozu iyi tuttukları için toz almaya uygundur. Elektrikli süpürgeyle temizlik için atık hava filtresi olan cihazlar uygundur. Bu, süpürülen tozun bir kısmının oda havasına yeniden verilmesini önler. Ev tozu alerjisi durumunda, akar dışkısı gibi en küçük parçacıkları bile tutan HEPA veya ULPA filtreli bir elektrikli süpürge mantıklı olabilir.

Helmholtz Zentrums München (Münih Helmholtz Merkezi) Alerji Bilgilendirme Servisi, evdeki akar yükünü azaltmaya yardımcı olacak ek ev tozu alerjisi önlemlerini derlemiştir.