Hastalıklar Vajinal sarkma ve rahim sarkması

Normal şartlarda vücudun iç organları, yerlerinde kalacak şekilde bağ dokusu ve kaslar tarafından stabil tutulur. Ancak kadınlarda pelvik tabandaki bağ dokusu çeşitli nedenlerle zayıflayabilir.

Rahim, mesane veya rektum bu nedenle sarkabilir. Bazı durumlarda, organlar ve rahim vajinal açıklıktan dışarı çıkabilecek derecede sarkabilir. Doktorlar bunu vajinal sarkma veya rahim sarkması (genital prolapsus) olarak adlandırır. Özetle, bu durum sıklıkla "pelvik taban sarkması" olarak da adlandırılır.

En yaygın olanı mesanenin sarkmasıdır. Bu esnada mesane aşağıya ve vajinaya doğru baskı yapar. Bağ dokusu birden fazla organı desteklediği için bu organlar sıklıkla birlikte sarkar. Bir sarkma özellikle pelvik taban egzersizi, silikon destekler (peser) veya ameliyatla tedavi edilebilir.

Sadece hafif bir pelvik taban sarkması olan kadınlarda genellikle hiçbir şikayet görülmez. Bununla birlikte, organlar daha şiddetli bir şekilde sarkarsa, aşağıdaki şikayetler ortaya çıkabilir:

• Bir şeyin aşağıya baskı uyguladığını hissetmek
• Karında yabancı cisim hissi
• Mesane zayıflığı, sık idrara çıkma ihtiyacı veya idrara çıkma zorluğu
• Çekme gibi hissedilen pelvik ağrı
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya sorunlar
• Dışkılama sırasında zorluklar
• Sırt ve bel ağrıları
• Vajinada bası yaraları ve kanamalar

Özellikle ayakta dururken, yürürken veya dışkılarken ağrı, basınç ve yabancı cisim hissi oluşur. Bu şikayetler genellikle yatarken azalır.

Bazen organlar o kadar aşağı sarkar ki vajina dışarı kıvrılır veya rahmin (uterus) bir kısmı vajinadan belirgin şekilde dışarı çıkar. Böyle bir vajina veya rahim sarkması (vajinal veya uterus prolapsusu) genellikle hem fiziksel hem de ruhsal açıdan oldukça sıkıntı vericidir. 

Ciddi organ sarkması olan birçok kadın utanç duygusu yaşar. Cinsel yaşam da bundan ciddi şekilde etkilenebilir.

Pelvik taban, leğen kemiğini alttan kapatır. Kaslar ve bağ dokusundan oluşur ve pelvisteki organları sabitler. Organ sarkmasına pelvik tabandaki zayıf kaslar ve zayıf bağ dokusu neden olur. Doktorlar bu durumu pelvik taban zayıflığı (pelvik taban yetmezliği) olarak adlandırır. Bazı kadınlarda zayıf bağ dokusu kalıtsaldır.

Diğer etkiler şunlardır:

• Vajinal doğum: Pelvik tabanı zayıflatabilir ve zarar verebilir. Doğum sırasındaki çıkış evresi uzun sürerse hasar riski artar. Bebeğin doğumda 4000 gramdan ağır olması veya forseps ya da vakum ile doğum durumunda da risk artar. Sezaryen sonrası vajinal sarkma ve rahim sarkması riski artmaz.
• Yaş: Kaslar ve bağ dokusu yıllar içinde zayıflar. Sonuç olarak pelvik tabandaki destek yapıları daha az stabil hale gelebilir.
• Kilo: Çok kilolu (obez) kadınlarda vajina ve rahim sarkması daha sık görülür.

Pelvik tabana baskı da bağ dokusunu zayıflatabilir - örneğin, ağır kaldırma ve taşıma, kronik öksürük veya sık kabızlık gibi stres yoluyla. Ancak bugüne kadar bu konuda çok az araştırma yapılmıştır. Bu nedenle, bu tür yüklerin ne gibi etkileri olduğu belirsizdir.

Rahmin alınmasının organ sarkması riskini artırıp artırmadığı da belirsizdir. Bununla birlikte, rahim alındıktan sonra bağırsak ve mesanenin daha az desteğe sahip olduğuna ve daha kolay sarktığına inanılmaktadır.

Kadınların yaklaşık yarısında yaşamları boyunca pelvik tabanda hafif bir zayıflama görülür ancak bu durum genellikle ciddi şikayetlere yol açmaz. Tüm kadınların yaklaşık %5'inde sıkıntı verici belirtilere yol açan bir organ sarkması görülmektedir.

Vajina ve rahim sarkması dört evreye ayrılır. Aşama; mesane, rahim, vajina veya bağırsağın ne kadar aşağı sarktığına bağlıdır.

• Aşama 1: Organlar sadece hafifçe sarkar.
• Aşama 2: Organlar vajina girişine kadar sarkmıştır.
• Aşama 3: Vajina veya rahim, vajina açıklığından bir santimetreye kadar dışarı taşar.
• Aşama 4: Vajina veya rahmin büyük bir kısmı vajina açıklığından dışarı çıkar.

Çoğunlukla hafif bir sarkma gerçekleşir. Örneğin doğum sonrasında meydana geldiyse bu durum birkaç ay veya yıl sonra kendiliğinden düzelebilir. Ancak organ sarkmaları yavaş yavaş da ilerleyebilir.

Hafif organ sarkması (Aşama 1 veya 2) olan kadınların yaklaşık yarısında ayrıca mesane zayıflığı da bulunur. Doktorlar ayrıca bu mesane zayıflığı biçimini stres inkontinansı olarak da adlandırır. Neden: Mesane, örneğin öksürürken, hapşırırken veya egzersiz yaparken oluşan basınca artık dayanamaz ve istemeden bir miktar idrar bırakır.

Aşama 3 veya 4 düzeyinde sarkmadan muzdarip olan insanların mesanelerini boşaltmada zorluk yaşamaları daha olasıdır. Bunun nedeni, organların daha fazla sarkması nedeniyle üretranın bükülebilmesidir.

Pelvik tabanı düzenli olarak çalıştırırsanız, pelvik kasları güçlendirebilir ve pelvik tabanı sağlamlaştırabilirsiniz. Doğum sonrası egzersiz pelvik tabanı tekrar güçlendirebilir. Bazen ağır nesneleri kaldırmamanız veya taşımamanız da önerilir. Bu, pelvik tabanı rahatlatmaya yarar. Kronik öksürüğü ve kabızlığı tedavi etmek pelvik taban üzerindeki baskıyı azaltabilir. Ancak bu önlemlerin ve kilo vermenin gerçekten bir sarkmayı önleyip önleyemeyeceği yeterince araştırılmamıştır.

Bir doktora başvurma nedeni sıklıkla genel kasık rahatsızlıkları veya mesane sorunlarıdır. Ciddi organ sarkması, vajina muayenesi sırasında hemen göze çarpar. Doktor, pelvik organları dışarıdan ve vajina yoluyla elle muayene ederek hafif bir sarkmayı tespit edebilir.

Ayrıca vajina, spekulum adı verilen bir aletle incelenir. Pelvisin arkasındaki organların pozisyonunu değerlendirmek için anüs yoluyla bağırsak palpasyonu kullanılabilir. Genellikle bu muayeneler, sarkma olup olmadığını ve durumun ciddiyetini belirlemek için yeterlidir.

Öksürme stres testi ile stres inkontinansı olup olmadığı kontrol edilir. Bu, şiddetli öksürükte idrarın sızdığı durumdur.

İdrar yapma problemleri varsa, artık idrar testi yapılabilir. Hasta önce tuvalete gider ve mesanesini mümkün olduğunca boşaltır. Doktor daha sonra mesanede hala idrar olup olmadığını ultrasonla kontrol eder.

Vajinal sarkmanın veya rahim sarkmasının nasıl tedavi edildiği, büyük ölçüde şikayetlerin olup olmamasına bağlıdır. Sarkmanın derecesi ikincil bir rol oynar.

Hangi tedavinin uygun olduğu, diğer hususların yanı sıra şu noktalara bağlıdır:

• Hangi şikayetlerin tedavi edilmesi gerektiği ve ne kadar rahatsız edici oldukları
• Kadının yaşı
• Çocuk yapmak isteyip istememesi
• Rahmin alınıp alınmayacağı
• Hangi organın sarktığı ve ne kadar sarktığı
• Cerrahi olmayan tedavilerin ne kadar yardımcı olabileceği
• Mesane zayıflaması veya başka hastalıkların olup olmadığı

Vajinal sarkma ve rahim sarkması için tedavi seçenekleri şunları içerir:

• Kasları güçlendirmek için pelvik taban egzersizi
• Terapötik pesserler: Kauçuk veya silikondan yapılmış farklı boyutlardaki çanak, küp veya halkalar vajinaya yerleştirilir ve pelvisteki organları desteklemeyi amaçlar. Kişiye özel olarak ayarlanmalıdırlar. Bu tür peserler, doğum kontrolü için kullanılabilen peserlerle karıştırılmamalıdır.
• Ameliyat: Bu prosedürde pelvisteki organlar kaldırılır, sabitlenir ve bağ dokusu güçlendirilir. Bazı durumlarda rahmin alınması da düşünülür.

Organ sarkmasından etkilenen bazı kadınlar, pelvik taban egzersizleri veya bir terapötik peser ile şikayetlerini yeterince rahatlatabilir. Bazen vajinal kremler gibi hormonal ilaçlar da önerilir. Ancak sarkma şikayetlerine iyi geldikleri kanıtlanmamıştır. Ancak pesser kullanıldığında mukoza zarını koruyabilir ve pesserin yerleştirilmesini kolaylaştırabilirler. 

Bu tedaviler fayda sağlamazsa, şikayetler artmaya devam ederse veya rahim vajinadan daha fazla dışarı çıkarsa cerrahi müdahale bir alternatif olabilir. Genellikle rahim alınmaz.

gesundheitsinformation.de’nin sunduğu karar verme konusunda yardım hizmeti, rahim sarkması durumunda uygun bir tedavinin seçilmesinde yardımcı olabilir.