Hastalıklar Endometriozis

Endometriozis, kadınlarda en sık görülen abdominal hastalıklardan biridir. Bu durumda, rahim iç zarına benzeyen doku, rahim dışında veya rahim duvarında yerleşir. Uzmanlar, bu tür doku gruplarını endometriyal lezyonlar olarak tanımlamaktadır. Fark edilmeyebilir veya bazen şiddetli ağrıya neden olabilirler. Ek olarak, kronik hastalık doğurganlığı azaltabilir.

"Endometriozis" teşhisi koyuluncaya kadar genellikle yıllar geçer. O zamana kadar birçok kadın ağrılarını normal adet sancılarıyla karıştırır ve bir şekilde bununla baş etmeye çalışır.

Endometriozisin halen bir tedavisi yoktur. Bununla birlikte, şikayetleri tedavi etmenin çeşitli yolları vardır. Terapiyi kişisel koşullara ve hastalığın ciddiyetine göre uyarlamak önemlidir.

Endometriozisin başlıca semptomu karın bölgesinde ağrıdır. Genellikle adet kanaması sırasında ortaya çıkarlar. Ancak cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı da endometriozis olduğu anlamına gelebilir. Ağrı bazen daha güçlü veya daha zayıf olabilir ve karna, sırta ve bacaklara yayılır. Çoğu zaman, ağrılar kramp şeklinde olur. Bulantı, kusma ve ishal de görülebilir.

Şikayetlerin tam olarak nasıl ortaya çıktığı, diğer faktörlerin yanı sıra endometriozis odaklarının nereye yerleştiğine bağlıdır. Kişinin yaşam kalitesi ve performansı, ağır seyreden endometriozisten ciddi şekilde etkilenebilir.

Her adet döngüsü sırasında, rahimdeki iç zar yeniden oluşur. Döllenme gerçekleşmezse, rahim mukozası dökülür ve adet kanaması meydana gelir.

Endometriyal lezyonlar da şu şekilde davranır: Döngünün ilk yarısında büyürler ve sonunda tekrar ayrılırlar. Ancak menstrüasyondan farklı olarak, endometriyal lezyonların kopuk dokusu karın boşluğundan dışarı akmaz. Birçok kadında doku ve kan, vücut tarafından fark edilmeden ve bir sonuca yol açmadan parçalanır. Diğer kadınlarda doku kalıntıları iltihaplanmaya, yapışmalara ve kistlere yol açar. Oluşma yerlerine bağlı olarak, değişen derecelerde rahatsızlığa neden olabilirler. Kist, dokuda sıvı ile dolu bir kabarcık türüdür.

Endometriozisin kesin nedenleri bilinmemektedir. Hormonların, bağışıklık sisteminin ve ailesel bir eğilimin rol oynadığına inanılmaktadır. Genellikle vücudun kendi savunma sistemi, bir organdan çıkan dokunun vücudun diğer kısımlarında yerleşmemesini sağlar. Endometriozis durumunda bu koruyucu mekanizma bozulur.

Endometriozis yaygın bir hastalıktır, ancak ne kadar yaygın olduğuna dair kesin sayılar yoktur. Birçok kadın hiç rahatsızlık hissetmez veya çok az rahatsızlık hisseder. Ancak aşırı derecede ağrılı adet kanaması olan kadınların yüzde 50'sine varan oranda endometriozis olduğu varsayılmaktadır.

Endometriozis genellikle kadınlarda sadece doğurgan yıllarda, yani ilk ve son adet dönemleri arasında fark edilir.

Hafif endometriozis ve hafif semptomları olan kadınlarda, hastalığın ilerlememe ihtimali yüksektir. Bununla birlikte, şikayetler zamanla artabilir. Endometriozisin nasıl gelişeceğini kesin olarak tahmin etmek mümkün değildir. Kadınların çoğunda endometriozis son adet döneminden (menopoz) sonra geriler.

Endometriyal lezyonlar hastalığın seyri sırasında büyüyebilir. Kist oluşumu da mümkündür. Yumurtalıklardaki endometriozis kistlerine endometrioma denir. Yumurtalıklarda ve fallop tüplerinde kistler ve yapışıklıklar oluşursa bu genellikle doğurganlığı da azaltır. Bu nedenle, bir kadının gebe kalamamasının nedeni şiddetli endometriozis olabilir. Hafif endometriozisin de doğurganlığı azaltıp azaltmayacağı bilinmemektedir.

Endometriozis genellikle iyi huyludur. Bir lezyon büyüyebilir ve bazen diğer organları da etkileyebilir. Bununla birlikte, bir endometriyal lezyonun kansere dönüşmesi çok nadirdir.

Şiddetli şikayetlere yol açan endometriozis, yaşamın hemen hemen tüm alanlarını etkileyebilir. Özellikle tekrarlayan karın ağrısı, endometriozisli kadınların günlük işlerini, görevlerini veya boş zaman aktivitelerini yapmalarını engelleyebilir. Genç kadınlar bazen kendi bedenleriyle olumlu bir ilişki geliştirmekte zorlanır.

Cinsel ilişki sırasında ağrı olursa ilişkiden keyif almak zorlaşır. Kronik ağrı yorgunluğa ve sinirliliğe neden olabilir veya depresif ruh hallerine yol açabilir. Şiddetli bir endometriozis çocuk doğurmayı da engelleyebilir. Tüm bunlar birlikte bir ilişki üzerinde önemli bir yük oluşturabilir.

Şiddetli karın alt bölgesi ağrılarının birçok nedeni vardır. Bu nedenle endometriozis genellikle ancak diğer olası nedenlere yönelik tedavi girişimleri yardımcı olmadığında veya gebelik gerçekleşmediğinde tespit edilir.

Endometriyal lezyonları, skarları ve adezyonları tespit etmek ve diğer rahatsızlık nedenlerinin mevcut olmadığını anlamak için çeşitli muayene yöntemleri vardır. Şikayetlerin doğası hakkında ayrıntılı bir görüşmeden (anamnez) sonra genel bir fizik ve jinekolojik muayene yapılır. Şikayetlere bağlı olarak, endometriozis odaklarının doğrudan alınabildiği karın boşluğu muayenesine (laparoskopi) kadar varan ileri tetkikler yapılabilir.

Şikayeti olmayan kadınlarda teşhis genellikle tesadüfen olur. Doktora gitmenin nedeni, genellikle gerçekleştirilememiş bir çocuk sahibi olma arzusudur.

Teşhisten sonra, genellikle ağrıyı hafifleten veya tamamen ortadan kaldıran tedavi mümkündür. Ağrının hafifletilmesi veya tamamen giderilmesi ile iyi huylu bir hastalık olduğu bilgileri çoğu kadına büyük bir rahatlama sağlar.

Çeşitli terapiler, semptomları geçici veya kalıcı olarak hafifletmeye yardımcı olabilir.

Bir yandan ağrı kesiciler, hormonal kontraseptifler veya daha güçlü hormonlar gibi çeşitli ilaçlar kullanılabilir. Ağrı kesiciler sadece semptomları hafifletir. Hormonal ilaçlar endometriyal lezyonların büyümesini engeller. İlaçlar etkilerini yalnızca alındıkları süre boyunca gösterebilir. Bırakıldıklarında odakların yeniden büyümesi ve şikayetlerin tekrar ortaya çıkması mümkündür.

Diğer bir seçenek ise, mümkün olduğu kadar çok endometriyal lezyonu çıkarmayı amaçlayan bir operasyondur. Örneğin, bağırsak veya mesane tehlikeye girerse bu kaçınılmaz olabilir. Ancak endometriyal lezyonlar ameliyattan sonra tekrar ortaya çıkabilir.

Endometriozis odaklarının alınması da fayda sağlamazsa ve çocuk sahibi olmak istenmiyorsa çok şiddetli şikayetlerin varlığında yumurtalıklar ve tüpler dahil rahim ameliyatı (histerektomi) seçeneği değerlendirilebilir. 

Endometrioziste ilk başvurulacak kişi genellikle kadın hastalıkları ve doğum uzmanıdır. Tedavi için kadınlar, endometriozis merkezleri gibi bu alanda uzmanlaşmış kurumlara da başvurabilir. Bu merkezlerde, farklı sağlık branşlarından özel eğitimli uzmanlar birlikte çalışır. Bu sertifikalı kurumlar belirli kriterlere göre denetlenmektedir. Amaç, her kadına, şikayetlerine ve yaşam durumuna özel olarak uyarlanmış kişiselleştirilmiş bir tedavi paketi sunmaktır. Kronik ağrılarda çok yönlü ağrı tedavisi faydalı olabilir.  

Endometriozis ve tedavi seçenekleri hakkında daha ayrıntılı bilgiyi gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.

Ameliyattan sonra veya kapsamlı tedaviye rağmen rahatsızlıklar devam ederse rehabilitasyon veya müteakip tedavi mümkündür.

Bazı klinikler endometriozis için özel olarak tasarlanmış terapi programları sunar. Ayrıca özel endometriozis merkezleri vardır. Bunlar belirli kriterlere göre kontrol edilmiş (sertifikalı) tesislerdir. Bu merkezlerde farklı sağlık mesleklerinden özel eğitim almış uzmanlar birlikte çalışmaktadır. Her kadına şikayetlerine ve yaşam durumuna göre kişiselleştirilmiş bir terapi paketi sunulması amaçlanır.

Endometriozis yaşamın birçok önemli alanını etkileyebilir: Birliktelik, aile ve yaşam planlaması, aynı zamanda bir kadın olarak öz saygı. Semptomlara rağmen mümkün olduğu kadar iyi bir yaşam kalitesi sürdürmek için bazı kararlar vermek gereklidir. İyi bilgilenme bu aşamada önemlidir. Bu, terapi türünü ve günlük yaşamınız semptomlardan mümkün olduğunca az etkilenecek şekilde kendi yaşamınızı düzenleme olanaklarını içerir.

Birçok kişi spor ve egzersiz, gevşeme teknikleri veya psikolojik destek gibi önlemleri de faydalı bir destek olarak görmektedir. Bazı kadınlar, özellikle endometriozise bağlı sindirim sorunları ortaya çıktığında beslenme alışkanlıklarını değiştirmeyi de dener. Ancak ne yazık ki bu konuda şimdiye kadar çok az araştırma yapılmıştır. 

İyi bakım ve destek sağlayabilmek için doktorun endometriozis teşhis ve tedavisinde geniş deneyime sahip olması da önemlidir. Tedaviyi uygulayanlar ayrıca endometriozisin fiziksel, psikolojik stresleri ve sosyal etkileri hakkında bilgi sahibi olmalıdır. 

Yakın çevreden alınan iyi bir destek de oldukça değerlidir. Bu durum, yakınların da hastalık hakkında bilgi sahibi olmasını ve beraberinde getirdiği zorluklara karşı anlayış göstermesini gerektirir. Bazı kadınlar için bir kendi kendine yardım grubunda diğer hastalarla deneyim paylaşımında bulunmak da önemli bir destektir. Belirleyici olan, her kadının bu kronik hastalıkla başa çıkmak için kendi yolunu bulmasıdır.

Endometriozisli kadınların deneyimlerini ve çiftlere yönelik bilgileri gesundheitsinformation.de sitesinde bulabilirsiniz.