Hastalıklar Akciğer iltihabı

Zatürre (pnömoni), akciğer keseciklerinin ve etraflarındaki dokunun iltihaplanmasıdır. Enfeksiyon sıklıkla şiddetli bir hastalık hissi ile kendini gösterir: Aniden yükselen ateş, titreme, öksürük ve nefes darlığına neden olur.

Zatürre çoğunlukla bakteriler nedeniyle meydana gelir. Bu durumda genellikle antibiyotiklerle başarılı bir şekilde tedavi edilir. Belirli patojen türlerine karşı özel aşılar da vardır.

Genel sağlık durumu iyi olan insanlarda zatürre genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Ancak vücudun tekrar tam olarak eski gücüne kavuşmasının birkaç ay sürebileceği unutulmamalıdır.

Zatürre, özellikle hasta, başka bir hastalık nedeniyle zaten zayıf düşmüşse bazen hayati tehlike oluşturan komplikasyonlara yol açabilir. Risk grupları ayrıca bebekleri ve yaşlıları içerir.

Zatürrenin tipik belirtileri şunlardır:

• Yüksek ateş ve titreme
• Zayıflık ve güçlü hastalık hissi
• Balgamlı öksürük
• Nefes darlığı ve hızlı nefes alma
• Hızlı nabız

Ancak bu şikayetlerin sadece bazıları olabilir veya ishal, karın ağrısı veya bilinç bozukluğu gibi atipik şikayetler ön plana çıkabilir. Bu özellikle çocuklar ve yaşlılar için geçerlidir.

Zatürreye çoğunlukla bakteriler yol açar. Hangi bakteri türlerinin neden olduğu çoğunlukla enfeksiyonun yerine bağlıdır. Pnömokoklar evde ortaya çıkan hastalığın en yaygın nedenidir. Tedavisi daha zor olan diğer patojenler, esas olarak hastanelerdeki enfeksiyonlarda ortaya çıkar.

Virüsler ve daha nadir olarak mantarlar da zatürreden sorumlu olabilir.

Mikroplardan ziyade radyasyon, solunan toksik maddeler, alerjik reaksiyonlar veya akciğer kan dolaşımı bozukluklarından kaynaklanan zatürre türleri o kadar sık görülmez.

Zatürreye yakalanma riski özellikle bebeklerde ve 65 yaş üstü kişilerde yüksektir. Aynı durum, örneğin diyabet, böbrek fonksiyon bozukluğu veya kanser nedeniyle bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler için de geçerlidir.

Diğer risk faktörleri arasında astım veya KOAH gibi akciğer hastalıkları, kalp hastalıkları, sigara kullanımı ve grip (influenza) gibi belirli virüs enfeksiyonları yer alır.

Yatağa bağımlı olan veya demans ya da inme gibi nedenlerle bilinç bozukluğu ve yutma güçlüğü yaşayan kişiler, özellikle aspirasyon pnömonisi riski altındadır. Bu durumda ağız ve boğazdaki mikroplar, yemek artıkları veya mide içeriği solunum yollarına kaçarak zatürreye yol açabilir.

Mide asidini baskılayan ilaçlar gibi bazı ilaçların zatürre riskini artırıp artırmadığı henüz netleşmemiştir.

Almanya'da her yıl 500.000'den fazla kişi zatürreye yakalanmakta ve bunların yaklaşık 250.000'i hastanede tedavi görmektedir. Yılda 20.000'den fazla insan zatürreden hayatını kaybetmektedir; bunların çoğunu 65 yaş üstü yaşlılar ve başka hastalıklar nedeniyle zayıf düşmüş kişiler oluşturur. Zatürre, Almanya'da en yaygın on ölüm nedeninden biridir.

Yoksul ülkelerde zatürre, özellikle bebeklerde ve çocuklarda daha da yaygındır.

Zatürrenin tipik belirtileri ani yüksek ateş ve titremedir. Ayrıca öksürük, nefes darlığı ve balgam gibi semptomlar ile güçlü bir hastalık hissi gelişir. Enflamasyon ayrıca yavaş ve sinsi olabilir ve daha az veya hafif şikayetlerle başlayabilir. Bu, özellikle yaşlı insanlar için geçerlidir.

Ateş tedavi edilmezse vücut sıcaklığının normale dönmesi yaklaşık bir hafta sürer. Bu, "defervesans" veya "kriz" olarak adlandırılır. Bu genellikle güçlü terlemelere ve derideki kan damarlarının genişlemesine yol açar: bu, vücudun ısıyı daha kolay atabileceği anlamına gelir. Zatürre olan kişiler genellikle çok zayıf olduklarından, bu süre kalp ve dolaşım için çok rahatsız edici olabilir ve komplikasyonlara neden olabilir.

Kriz aşaması sona erdiğinde, genel durum yavaş yavaş iyileşir. Yaklaşık 4 hafta içinde zatürre genellikle tamamen iyileşir. Ancak kişi uzun bir süre daha kendini halsiz ve yorgun hissedebilir. Öksürük de inatçı bir şekilde devam edebilir.

Ancak hastalığa genellikle hemen müdahale edildiği için zatürrenin bu şekilde seyretmesi günümüzde nadirdir. Antibiyotik kullanımı sayesinde ateş genellikle daha hızlı düşer ve kişi kendini çabuk toparlar. Yine de zatürre sırasında vücudu çok zorlamamak önemlidir; aksi takdirde hastalık nüksedebilir veya başka komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Sonuçlar

Zatürre akciğer zarlarının iltihaplanmasına neden olarak öksürürken ve nefes alırken şiddetli ağrıya neden olabilir. Akciğer ile göğüs duvarı arasında sıvı birikmesi durumunda nefes almak daha da zorlaşabilir. Akciğer apsesi de (akciğerlerde irin boşluğunun oluşumu) ortaya çıkabilir.

Bazen kalp ritim bozuklukları, dolaşım çökmesi, solunum veya kalp yetmezliği ya da sepsis (halk arasında "kan zehirlenmesi") gibi hayati tehlike oluşturan komplikasyonlar da gelişebilir.

Aşağıdaki faktörler komplikasyon riskini artırır:

• 2 yaş altı veya 65 yaş üstü olmak
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Kalp veya böbrek hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Solunum cihazına bağlı olmak
• Hastanede enfeksiyon kapmak
• Zatürreden önceki aylarda antibiyotik tedavisi görmüş olmak

Solunum yolu enfeksiyonlarını önlemek için, genellikle düzenli el yıkama ve mesafeyi koruma dahil olmak üzere basit hijyen önlemleri önerilir.

Zatürre veya komplikasyon riski yüksek olan kişiler için ayrıca aşılar önerilmektedir. Çocuklar için örneğin Haemophilus influenzae bakterisine ve pnömokoklara karşı aşılar, 60 yaş üzerindeki yetişkinler için grip, pnömokok ve COVID-19 aşıları tavsiye edilir.

Çoğu zaman, yukarıda açıklanan tipik rahatsızlıklar zatürreye işaret eder. Doktor, stetoskopla akciğerleri iyice dinleyerek, nabız ve tansiyonu ölçerek hastalığı teşhis eder.

Akciğer dokusunun neresinde ve ne derece iltihaplanma olduğunu görmek için çoğunlukla röntgen çekilir. Bazı durumlarda ileri bir röntgen tetkiki olarak bilgisayarlı tomografi (BT) çekilir. Ultrason ile akciğerlerin dış kenarındaki değişiklikler tespit edebilir.

Enflamasyon ve diğer değerleri belirlemek için kan alınır. İltihaplı bir akciğer artık iyi çalışmaz. Bu nedenle kandaki oksijen seviyesi de kontrol edilebilir. Bu aynı zamanda kan almadan, yani oksijen içeriğini optik olarak belirleyen nabız oksimetresi olarak bilinen yöntemi kullanarak da çalışır. Bunu yapmak için, parmağa ışık sensörlü bir klips konur.

Kesin patojeni belirlemek için laboratuvarda kan, idrar ve balgam incelenebilir.

Genellikle bakteriler enfeksiyonu tetikler. Çoğu durumda, zatürre, bakteri türüne bağlı olarak antibiyotiklerle tedavi edilir.

Şiddetli pnömoni durumunda, bazen antienflamatuvar kortizon da enjekte edilir. Oksijen eksikliği varsa, bunun için genellikle bir burun maskesi kullanılır. Solunum desteği nadiren gerekir.

Grip virüsleri veya SARS-CoV-2 koronavirüs gibi virüsler zatürreye neden oluyorsa bakteriyel enfeksiyonlardan farklı ilaçlar kullanılır. Grip durumunda, özellikle virüslere karşı etki göstermesi beklenen antiviraller kullanılır.

Zatürrenin türleri ve tedavileri gibi daha ayrıntılı bilgileri gesundheitsinformation.de sitesinde okuyabilirsiniz.