Hastalıklar Sepsis

Sepsis her zaman lokal bir enfeksiyondan kaynaklanır. Enfeksiyona genellikle bakteriler neden olur, ancak virüsler, mantarlar ve parazitler de sepsise yol açabilir. Sepsis kan zehirlenmesi olarak da bilinir, ancak geleneksel anlamda zehirlenme ile ilgisi yoktur. Aslında vücudun patojenlere karşı kontrolden çıkmış bir savunma tepkisidir. Patojenler ve enflamatuar haberciler vücuda yayılır ve hayati organlara zarar verir. 

Bir enfeksiyona farklı şikayetler eşlik edebilir. Ateş, halsizlik ve çarpıntı gibi genel belirtiler görülebilir. Bazı şikayetlerin ortaya çıkması, esas olarak vücudun hangi bölgesinin etkilendiğine bağlıdır.

Bir enfeksiyon kendini şu belirtilerden biriyle gösterebilir:

• Öksürük
• Karın ağrısı
• Kızarmış ve ağrılı yara
• İdrara çıkarken yanma, muhtemelen mesane ve böğür ağrısı ile birlikte

Bir enfeksiyon vücutta yayıldığında, ek olarak başka şikayetler de ortaya çıkabilir.

Sepsis belirtileri şunları içerir:

• Aniden ortaya çıkan zihin bulanıklığı
• Nefes darlığı ve hızlı solunum
• Çarpıntı
• Ateş ve titreme
• Artan terlemeye bağlı nemli cilt
• Ağrı ve şiddetli halsizlik

Enfeksiyon belirtileri görüldüğünde derhal bir doktora başvurulması önerilir. Sepsis bir acil durumdur ve hemen acil çağrı numarası aranmalıdır.

Sepsisin nedeni her zaman bir enfeksiyondur. Çoğunlukla bakteriyel bir enfeksiyondur, ancak virüsler, mantarlar ve parazitler de sepsise neden olabilir. Vücut enfeksiyonu lokal olarak sınırlayabildiği sürece sepsis olmayacaktır. Ancak sınır bozulduğunda patojenler ve enflamatuar haberciler tüm vücudu doldurur. Bu organlara zarar verebilir ve dolaşım yetmezliğine neden olabilir.

Her türlü enfeksiyon sepsise yol açabilir: pürülan iltihaplı cilt yaraları veya sivrisinek ısırıkları, iltihaplı dişler, enfekte olmuş protezler, zatürre, menenjit, idrar yolu enfeksiyonları, ishal hastalıkları ve diğer birçok bulaşıcı hastalık. Sepsis, vücudun savunması enfeksiyonu sınırlayamadığında gerçekleşir.

Sepsis hayati tehlike oluşturur. Hastalığın ilerleyen sürecinde önemli organlar zarar görebilir ve bu nedenle düzgün çalışamayabilir. Sıklıkla akciğer, kalp, karaciğer ve böbrekler etkilenir.

Sepsisin ağır seyreden bir türü septik şoktur. Septik şokta kalp damar fonksiyonu bozulur ve organlara artık yeterince kan gitmez. Bazen birden fazla organ yetmezliği meydana gelir. Septik şok geçiren hastaların ölüm riski yüksektir. Böyle ağır bir süreç atlatılsa bile fiziksel ve psikolojik kalıcı etkiler ortaya çıkabilir.

Kendinizi doğrudan sepsise karşı koruyamazsınız, ancak sepsisi tetikleyebilecek enfeksiyonlara karşı kendinizi koruyabilirsiniz.

Aşağıdaki genel önlemler enfeksiyonlardan kaçınmaya yardımcı olur ve böylece sepsis riskini azaltır:

• Hijyen: Ellerinizi düzenli olarak ve iyice yıkayın. Yemekleri hazırlarken hijyene mutlaka dikkat edin.
• Kendinizde bir enfeksiyon olduğundan şüpheleniyorsanız bir doktora başvurun. Böylece enfeksiyon erkenden teşhis ve tedavi edilebilir.
• Size bir antibiyotik reçete edilirse doğru şekilde ve belirtilen süre boyunca kullanın.
• Sağlıklı beslenme ile bağışıklık sisteminizi güçlendirin.
• Aşılar bazı bulaşıcı hastalıkların önlenmesine yardımcı olur.

Sepsisin önlenmesi ve tarama olanakları hakkında bilgi edinmek mi istiyorsunuz? Robert Koch-Institut'un (Robert Koch Enstitüsü) web sitesinde buna ilişkin bir bilgi grafiği bulabilirsiniz.

Doktorlar, tipik belirtiler mevcutsa sepsisten şüphelenebilir. Ayrıca fizik muayene yapılır ve çeşitli değerler ölçülür. Bu değerler arasında nabız, tansiyon, dakikadaki solunum sayısı ve ateş yer alır.

Ayrıca birkaç kan örneği alınır. Bu sayede çeşitli iltihap değerleri belirlenebilir ve önemli organların fonksiyonları kontrol edilebilir. Ayrıca olası patojenler tespit edilebilir. Kan örneklerinin yanı sıra idrar örnekleri de incelenir. Patojeni ve enfeksiyonun yerini belirlemek için daha başka tetkikler gerekli olabilir.

Sepsis acil bir durumdur. Sepsisi hızlıca teşhis etmek ve hastanede tedaviye derhal başlamak önemlidir. Bu durum iyileşme şansını artırır ve olası kalıcı hasarları önleyebilir.

Kan testi sonuçları çıkmadan önce bile hastalara bir antibiyotik verilir. Bu antibiyotik, en yaygın bakteriyel sepsis patojenlerine karşı etkilidir. Ek olarak, dolaşımı stabilize etmek için damar yoluyla infüzyon olarak sıvı verilir.

Kan örneklerinde sepsis patojeni tespit edilirse antibiyotik gerektiğinde daha etkili bir ilaçla değiştirilebilir. Patojene bağlı olarak bu başka bir antibiyotik veya virüslere ya da mantarlara karşı bir ilaç olabilir.

Ağır seyreden vakalarda, hastaların genellikle yoğun bakım ünitesinde tedavi edilmesi gerekir. Burada, önemli organların fonksiyonlarını desteklemek için çeşitli önlemler başlatılır.

Belirli vakalarda enfeksiyonu tedavi etmek için ameliyat da gerekli olabilir.

Deutsche Sepsis-Hilfe e.V. (Alman Sepsis Yardım Derneği), hastalara ve yakınlarına bilgi alışverişinde bulunmaları ve destek almaları için bir ağ sunar. Bu web sitesinde sepsis hakkında bilgi edinebilir, danışmanlık alabilir ve iletişim kurulacak kişileri bulabilirsiniz.

Deutsche Sepsis-Hilfe e.V. (Alman Sepsis Yardım Derneği) web sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Sepsis-Stiftung (Sepsis Vakfı), kitapçığında sepsisin önlenmesi, risk faktörleri ve erken teşhisi hakkında ayrıntılı bilgiler sunmaktadır.

Aktionsbündnis Patientensicherheit e.V. (Hasta Güvenliği Eylem İttifakı), "Almanya Sepsisi Tanıyor" girişimi ile sepsis konusunda ücretsiz bir broşür sunmaktadır. Bu broşürün basitleştirilmiş bir dille yazılmış versiyonu da mevcuttur.