Hastalıklar Huzursuz bacak sendromu
ICD kodları: G25.81 ICD kodları nedir?
Bacaklarda rahatsızlık hissi ve bacakları hareket ettirmeye yönelik güçlü bir dürtü, huzursuz bacak sendromunun (HBS) tipik semptomlarıdır. Şikayetler özellikle akşamları ve geceleri dinlenme sırasında ortaya çıkar. Bunlar önemli uyku bozukluklarına yol açabilir.
Bir bakışta
- Huzursuz bacak sendromu (HBS) olan insanlar, bacaklarında rahatsız edici bir karıncalanma, çekilme hisseder ve bacaklarını hareket ettirme ihtiyacı duyar.
- Şikayetler esas olarak dinlenme evrelerinde ortaya çıkar ve bacaklar hareket ettirildiğinde hafifler. Semptomlar en şiddetli olarak akşamları ve geceleri görülür.
- HBS belirgin bir neden olmaksızın ortaya çıkabileceği gibi gebelik, demir eksikliği veya belirli hastalıklarla da ilişkili olabilir.
- Şiddetli şikayetlerde ilaç tedavisi veya egzersiz hareketleri gibi ilaç dışı tedaviler gündeme gelebilir.
- Sıcak ayak banyoları veya düzenli uyku saatleri gibi evde uygulanabilecek yöntemler bazı insanlara yardımcı olur.
Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.
Huzursuz bacak sendromu nedir?
Huzursuz Bacak Sendromu, bacakları hareket ettirme dürtüsünü tetikleyen nörolojik bir bozukluktur. "Restless Legs" İngilizcedir ve "huzursuz bacaklar" anlamına gelir.
Huzursuz bacak sendromu (HBS) olan insanlar, bacaklarında rahatsız edici bir karıncalanma, kaşıntı veya çekilme hisseder. Ayrıca bacaklarını hareket ettirmek için dayanılmaz bir ihtiyaç hissederler. Bu şikayetler özellikle akşamları ve dinlenirken ortaya çıkar ve bacaklar hareket ettirildiğinde en azından geçici olarak hafifler.
Bu nedenle uykuyu bozabilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu şikayetleri hafifletmek için ilaçlı veya ilaçsız çeşitli tedaviler değerlendirilebilir.
Huzursuz bacak sendromunun semptomları nelerdir?
Huzursuz bacak sendromu (HBS) olan insanlar, bacaklarında rahatsız edici bir duyum ve hareket etmek için güçlü bir dürtü hisseder. Bu hissi karıncalanma, kaşıntı, gerginlik hissi veya bacaklarda derin bir çekilme olarak tanımlarlar. Ancak huzursuz bacak şikayetleri kişiden kişiye farklılık gösterir ve sıklıkla tanımlanması zordur. Nadiren uyluklar, kollar veya göğüs bölgesi de etkilenebilir.
Diğer tipik hisler şunlardır:
- çekilme
- kaşıntı
- kaşıntı
- ağrı
- zonklama
- sıcaklık hissi
Semptomlar sadece hareket edilmediğinde ortaya çıkar. Yürümek veya diğer bacak hareketleri semptomları geçici olarak azaltır. Ovma veya masaj da rahatsızlığı hafifletir. Anormal hisler en çok akşam ve gece saatlerinde şiddetlidir; tipik olarak yatağa yattıktan kısa bir süre sonra başlar ve uykuya dalmayı zorlaştırabilir.
Huzursuz bacak sendromu olan bazı kişiler uyku sırasında bacaklarını, daha nadir olarak da kollarını sıklıkla istem dışı hareket ettirir. Uzmanlar bunu "Uykuda Periyodik Uzuv Hareketleri" (PLMS) olarak adlandırır. Bu nedenle Huzursuz Bacak Sendromu olan kişiler deliksiz uyumakta da zorluk çeker. Gün içinde ise yorgun, sinirli olabilirler ve konsantre olmakta güçlük çekebilirler. Huzursuz Bacak Sendromu, depresyona varan derecede ruh sağlığını da olumsuz etkileyebilir.
Huzursuz bacak sendromunun nedenleri nelerdir?
Huzursuz bacak sendromunun (HBS) kesin nedenleri bilinmemektedir. Muhtemelen bunda genetik yatkınlık ve sinir sistemindeki değişiklikler başta olmak üzere çeşitli faktörler rol oynamaktadır.
Huzursuz bacak sendromu olan kişilerde sıklıkla merkezi sinir sisteminde demir metabolizması bozukluğu vardır; bu durum kandaki demir seviyesi normal görünse bile beyinde yeterli demir bulunamamasına yol açar. Bilinen bir diğer neden ise dengesiz dopamin düzeyidir. Dopamin, beyinde sinir uyarılarının iletilmesinden sorumlu bir haberci maddedir. Diğer hususların yanı sıra hareket kontrolü için de önemlidir.
Huzursuz Bacak Sendromu aşağıdaki durumlarda da ortaya çıkabilir:
- Gebelik esnasında
- Bazı beta blokerler veya antidepresanlar gibi belirli ilaçların kullanımı sırasında
- Kronik böbrek yetmezliği, migren, Parkinson, multipl skleroz veya huzursuz bağırsak sendromu gibi diğer hastalıklarda
Huzursuz bacak sendromu ne sıklıkta görülür?
Huzursuz bacak sendromu (HBS) oldukça yaygındır. Avrupa ve Kuzey Amerika'daki insanların yaklaşık %3 ila %10'unda görülür. Almanya'daki yetişkinlerin yaklaşık %1,3'ünde şikayetler günlük yaşamı etkileyecek ve tedavi gerektirecek kadar belirgindir.
HBS her yaşta ortaya çıkabilir. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. Kadınlarda HBS erkeklere kıyasla yaklaşık iki kat daha sık görülür. Çocuklarda daha nadirdir.
Huzursuz bacak sendromu nasıl seyreder?
Huzursuz bacak sendromunda şikayetler başlangıçta hafiftir ve çoğunlukla yıllar içinde şiddetlenir. Başlangıçta yalnızca akşamları ve geceleri dinlenme sırasında ortaya çıkar. Zamanla bacaklar dinlendirildiğinde gün içinde de görülebilir. Ağır formlarında kollardaki şikayetler de tabloya eklenebilir.
Huzursuz bacak sendromunun arkasında başka bir hastalık yatıyorsa bu hastalık başarıyla tedavi edildiğinde belirtiler kaybolur. Huzursuz bacak sendromu olan gebe kadınlarda da şikayetler doğumdan sonra genellikle kendiliğinden geçer.
Nedeni belirlenemeyen huzursuz bacak sendromu genellikle kendiliğinden iyileşmez. Ancak çeşitli tedaviler, şikayetleri hafifletebilir.
Huzursuz bacak sendromu nasıl teşhis edilir?
İlk muayeneler genellikle aile hekiminin muayenehanesinde yapılabilir. Ardından nöroloji veya uyku tıbbı gibi diğer uzmanlık alanlarına sevk yapılabilir.
Doktor, teşhisi hastanın şikayetlerine göre koyar. Bunlar bacaklarda hareket ettirme dürtüsü ve rahatsız edici bir histir. Bu şikayetler için tipik olan durum şudur:
- Dinlenme anında ortaya çıkar veya şiddetlenir
- Hareket edildiği anda ve hareket sürdüğü sürece hafifler
- Gün içinde artar veya yalnızca akşamları ve geceleri ortaya çıkar
- Başka bir hastalıkla açıklanamaz
Doktor ayrıca başka hastalık olup olmadığını ve hangi ilaçların kullanıldığını sorar. Ayrıca demir, böbrek ve tiroit değerlerini belirlemek için kan alınır. Teşhis net değilse veya diğer hastalıkları ekarte etmek için uyku laboratuvarı gibi ek tetkikler yapılabilir.
Ek olarak bir L-Dopa testi yapılabilir. Bu testte tek doz levodopa (L-Dopa) ilacı alınır. İlaç alındıktan sonra şikayetler hızla gerilerse bu durum Huzursuz Bacak Sendromu lehine değerlendirilir.
Huzursuz bacak sendromu nasıl tedavi edilir?
Tedavinin amacı, şikayetlerin günlük yaşamı ve uykuyu en az düzeyde etkilemesi için şikayetleri mümkün olduğunca düşük seviyede tutmaktır.
Aynı zamanda huzursuz bacak sendromuna katkıda bulunabilecek başka bir hastalık varsa ilk olarak bu hastalığın tedavi edilmesi önemlidir.
Şikayetleri şiddetlendiren ilaçlar kullanılıyorsa doktor başka bir ilaç reçete edebilir.
Şikayetler günlük yaşamı kısıtlayacak ve uyku kalitesini azaltacak kadar şiddetliyse ilaç tedavisi gündeme gelir. Duruma göre aşağıdaki ilaçlar kullanılabilir:
- Demir hapları veya demir infüzyonları
- Dopamin agonistleri: Bunlar beyinde dopaminin etkisini taklit eder.
- Gabapentin veya pregabalin gibi antikonvülsanlar: Bunlar epilepside de kullanılan antikonvülsan ilaçlardır.
- Diğer ilaçlarla şikayetlerin yeterince hafifletilemediği durumlarda opiatlar.
Önemli bilgi: Bu ilaçlar oldukça etkilidir ancak yan etkileri olabilir. Dopamin agonistleri ile, ilaç başlangıçta iyi etki gösterse bile semptomlar aniden kötüleşebilir. Bu, tıpta artış olarak adlandırılan bir etkidir. Bu nedenle doktorlar bu ilaçların dozunu mümkün olduğunca düşük tutmaya özen gösterir.
- Allen RP, Picchietti DL, Auerbach M et al. Evidence-based and consensus clinical practice guidelines for the iron treatment of restless legs syndrome/Willis-Ekbom disease in adults and children: an IRLSSG task force report. Sleep Med 2018; 41: 27-44.
- Deutsche Gesellschaft für Neurologie (DGN), Deutsche Gesellschaft für Schlafforschung und Schlafmedizin (DGSM). S2k-Leitlinie: Restless Legs Syndrom. AWMF-Registernr.: 030-081. 2022.
- Garcia-Borreguero D, Cano-Pumarega I. New concepts in the management of restless legs syndrome. BMJ 2017; 356: j104.
- Garcia-Borreguero D, Stillman P, Benes H et al. Algorithms for the diagnosis and treatment of restless legs syndrome in primary care. BMC Neurol 2011; 11: 28.
- Harrison EG, Keating JL, Morgan PE. The experience of living with restless legs syndrome: A qualitative study. J Health Psychol 2021; 26(8): 1154-1167.
- Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG). Restless-Legs-Syndrom (unruhige Beine): Lassen sich durch nicht medikamentöse Verfahren die Symptome lindern? HTA kompakt (Themencheck Medizin, Projekt: HT21-04). 2023.
- Pschyrembel Online. Restless-Legs-Syndrom. 2024.
- Scholz H, Trenkwalder C, Kohnen R et al. Dopamine agonists for restless legs syndrome. Cochrane Database Syst Rev 2011; 2011(3): CD006009.
- Trotti LM, Becker LA. Iron for the treatment of restless legs syndrome. Cochrane Database Syst Rev 2019; (1): CD007834.
- Trotti LM, Rye DB. Restless legs syndrome. Handb Clin Neurol 2011; 100: 661-673.
- Winkelman JW, Armstrong MJ, Allen RP et al. Practice guideline summary: Treatment of restless legs syndrome in adults: Report of the Guideline Development, Dissemination, and Implementation Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2016; 87(24): 2585-2593.
Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır.
Tarih:
