Hastalıklar Kalça artrozu (koksartroz)

Kalça artrozunda, kalça eklemindeki kemiklerin koruyucu kıkırdak tabakası incelir. Bu, kemikler üzerinde artan basınç yüküne yol açar. Bu yüzden eklem hareketliliği yavaş yavaş azalır. Yürürken veya merdiven çıkarken kalça ve kasık bölgesinde hissedilen ağrı sıklıkla ilk belirtidir. Kalça artrozu tek veya her iki kalça ekleminde de görülebilir. Kalça artrozu olan kişilerin çoğu 45 yaşın üzerindedir.

Kalça artrozu çok farklı şekillerde seyredebilir. Birçok insan, uzun bir süre boyunca çok az zarar veren veya zararsız hafif semptomlar yaşar. Ancak bazı durumlarda hastalık hızla ilerler ve yaşam kalitesini şiddetli bir şekilde etkileyebilir.

Kalça artrozunun tedavisinde, egzersiz ve fizyoterapi en önemli önlemler arasındadır. Ayrıca iltihap önleyici ağrı kesicilerin kullanımı ve çok kilolu olunması durumunda kilo verilmesi yararlı olur.

Kalça artrozu ilerler ve günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlarsa yapay kalça eklemi (kalça protezi) seçeneği de mümkündür.

Kalça artrozu genellikle sinsi bir şekilde başlar; birkaç ay, hatta çoğu zaman yıllar içinde gelişir. Başlangıçta ağrı genellikle sadece yüklenme sırasında veya yorucu bir günün sonunda ortaya çıkar.

Kalça artrozu olan kişiler sıklıkla merdiven çıkarken, yürürken veya uyluklarını hareket ettirirken (örneğin bacak bacak üstüne atarken) kalça ekleminde ve kasık bölgesinde ağrı hissettiklerini söyler. Bazı kişilerde ağrı uyluğun iç kısmına, kalçaya veya dize kadar yayılabilir.

Kalça artrozu kemikleri değiştirip uyluk kemiği başını deforme ettiğinde hareket kabiliyeti kısıtlanabilir. Bu durum, örneğin çorap giymeyi veya ayak bakımını zorlaştırır. Artroz ne kadar ilerlerse iş hayatında, ev işlerinde veya serbest zaman aktivitelerinde kısıtlamalar o kadar büyük olabilir. Günlük yaşam üzerindeki bu sonuçlar, kalça artrozunda genellikle en büyük yüktür.

Sabahları veya uzun süreli dinlenmelerden sonra, kalça eklemi 30 dakikaya kadar hafif sert hissedilebilir. Sabah tutukluğu devam ederse romatizmal eklem iltihabı gibi başka bir hastalık riski de vardır. Kalça istirahat halindeyken veya geceleri de ağrıyorsa artroz genellikle zaten ilerlemiştir.

Kalça eklemi, uyluk kemiğinin baş kısmı ve leğen kemiğindeki eklem yuvasından oluşur. Her ikisi de koruyucu kıkırdak ile kaplıdır. Kalça artrozu, eklem kıkırdağı yumuşadığında, çatladığında ve inceldiğinde meydana gelir. Kemikler artık basınç yüklerine karşı eskisi kadar iyi korunamaz. Kemikler, basıncı daha geniş bir alana yaymak için kemik çıkıntıları (osteofitler) oluşturarak buna yanıt verir.

Halk arasında artroz sıklıkla "eklem kireçlenmesi" olarak da adlandırılır. Ancak bu tanım yanıltıcıdır; çünkü eklem kullanıldıkça "yıpranıp tükenmez," aksine kıkırdağın besin maddeleriyle beslenebilmesi için harekete ihtiyacı vardır. Bu nedenle tempolu yürüyüş veya bisiklete binme gibi hareket ve egzersiz türleri kıkırdak ve eklemler için faydalıdır.

Hentbol veya futbol gibi sporlar ise aşırı yüklenmeye yol açabilir ve artroza katkıda bulunabilir. Bu durum ağır fiziksel işler veya aşırı kilo için de geçerlidir. Çünkü aşırı yüklenme durumunda eklemdeki metabolik süreçlerin dengesi bozulabilir. Bu durumda iltihaplanmayı teşvik eden ve doku yıkımına yol açan maddeler ve enzimler çok fazla, bunları engelleyenler ise çok az üretilir.

Kalça artrozunun gelişiminde genellikle aşağıdakiler de dahil olmak üzere birden fazla faktör rol oynar:

• Ailesel yatkınlık
• Ciddi aşırı kilo
• Kalçanın konjenital dizilim bozukluğu (kalça displazisi)
• Nadir görülen doğumsal kalça hastalıkları
• Örneğin inşaatta çalışmak gibi ağır fiziksel çalışma durumu
• Özellikle futbol veya hentbol gibi fazla darbe içeren sporlarda yoğun antrenmandan kaynaklanan sürekli yüklenme
• Romatoid artrit gibi enflamatuar eklem hastalıkları
• Önceki kalça yaralanmaları, örneğin kalça eklemi bölgesindeki kırık kemikler veya çıkık kalça eklemi
• Kalça sıkışması: Femur başı ile yuva arasındaki daralmanın nedeni, eklemdeki kemik büyümeleridir.

Almanya'daki 100 yetişkinden yaklaşık 5'inde şikayetlere neden olan kalça osteoartriti vardır. Kadınlar erkeklerden daha fazla etkilenmektedir.

Kalça artrozu çok farklı şekillerde seyredebilir. Hollanda'da yapılan büyük bir araştırmada, hastalar 5 yıl boyunca düzenli olarak incelenerek hastalık seyri gözlemlenmiştir. Böylece aşağıdaki sonuçlar elde edildi:

• Yüzde 40'ında tüm dönem boyunca nispeten sabit olan hafif ağrı vardı.
• Yüzde 20'sinde orta derecede, ayrıca nispeten sabit ağrı vardı.
• Yüzde 25'inde 5 yıl içinde kötüleşen orta derecede ağrı vardı.
• Yüzde 15'inde sürekli şiddetli ağrı vardı.

On yıl sonra yapılan bir takip incelemesi araştırma sonuçlarını doğruladı. 10 yıl içinde 100 kişiden 12'si yapay kalça eklemi yaptırmayı tercih etti.

Kalça artrozunun tipik semptomları mevcutsa, bu genellikle tanı koymak için yeterlidir. Harekete daha uzun süreli ara verdikten sonra ortaya çıkan ve hareketle hızla tekrar kaybolan başlangıç ​​ağrısı denilen durum, en belirgin semptomdur.

Detaylı bir muayenede doktor, hastalığın seyri ve semptomları hakkında 'Ağrı ne kadar süredir var, ne zaman ortaya çıkıyor, nasıl hissediliyor?' gibi sorular sorar. Örneğin ağrılar sadece hareket ederken mi yoksa dinlenirken de mi hissediliyor? Sabahları eklemlerde sertleşme var mı? Eski sakatlıklar mevcut mu?

Sorulara ek olarak ve hekim eklemi elle muayene eder ve ne kadar esnek olduğuna bakar, yürüyüşü gözlemler ve pelvisin eğimli veya bacakların farklı uzunluklarda olup olmadığını kontrol eder.

Röntgen tetkikleri, ultrason çekimleri, bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) artrozda genellikle çok belirleyici değildir. Örneğin, ekleminde ciddi değişiklikler olmasına rağmen neredeyse hiç şikayeti olmayan kişiler olduğu gibi, şiddetli şikayetleri olup eklemi sağlıklı görünen kişiler de vardır. Araştırmalar, röntgende artroz görülen kişilerin sadece dörtte birinin ağrı hissettiğini göstermektedir. Bu nedenle, bu tür görüntüleme yöntemlerinin sonuçları çoğu zaman yardımcı olmaz. Tedavi her halükarda şikayetlere ve kişinin özel durumuna göre yönlendirilmelidir.

Bununla birlikte, semptomlar romatoid artrit veya gut gibi başka bir durumu işaret ediyorsa, görüntüleme veya kan testleri faydalı olabilir. Bunlar ayrıca bir düşme veya kaza sonrasında ve ameliyat planlaması için gereklidir.

Kalça artrozu tamamen iyileştirilemez. Ancak çeşitli tedaviler şikayetleri hafifletebilir. Hepsinden önemlisi, eklemi güçlendirmek için kişinin kendisi pek çok şey yapabilir.

Tavsiye edilen tedaviler arasında özellikle şunlar yer alır:

• Uyluk ve kalça kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler içeren fizik tedavi gibi hareket terapileri
• Rehabilitasyon sporu, fonksiyonel antrenman, su jimnastiği ve Tai Chi
• Ağızdan alınan iltihap önleyici ağrı kesiciler (NSAEİ); bunlar ağrıya rağmen hareket halinde kalmaya da yardımcı olabilirler
• Aşırı kilo durumunda kilo verme

Ayrıca iyi darbe emici, destekleyici ve rahat oturan topuksuz ayakkabılar giyilmesi önerilir.

Kortizon iğnelerinin de kalça artrozu şikayetlerini hafiflettiği kanıtlanmıştır. Ancak etkisi zamanla azalır ve 2 ila 3 ay sonra sona erer. Kortizon iğnelerinin daha ziyade yalnızca tek bir eklemde artroz varsa, kalça ekleminde akut iltihap veya şiddetli ağrı varsa mantıklı olduğu kabul edilir.

Ancak kortizon iğneleri uzun vadeli bir çözüm değildir. Bir yandan, tekrarlanan iğneler uzun vadede eklem kıkırdağını zayıflatabilir. Öte yandan, her iğnenin yan etkileri olabilir ve nadiren enfeksiyon gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Kalça artrozunda kortizon iğnelerinin etkililiğini inceleyen az sayıda çalışma olduğu için farklı uygulama tavsiyeleri bulunmaktadır. Kortizon iğnesi uygulanacaksa doktorun bu konuda deneyimli olması ve yeterli hijyen sağlamaya dikkat etmesi önemlidir. Doktor, iğneyi doğru yere enjekte etmek, en iyi etkiyi sağlamak ve sinir, damar veya diğer dokulara zarar vermemek için örneğin bir ultrason cihazı kullanmalıdır.

İlerlemiş artroz günlük yaşamı ve yaşam kalitesini ciddi şekilde olumsuz etkiliyorsa ve diğer tedaviler yetersiz kalıyorsa yapay kalça eklemi düşünülebilir. Ameliyattan sonra aktif rehabilitasyon ve biraz sabır önemlidir. Yeni ekleme alışmak ve vücudun ameliyattan sonra toparlanması birkaç hafta veya ay sürebilir.

Başka tedavilerin kalça artrozuna yardımcı olduğu kanıtlanmamıştır; bunlar arasında aşağıdakiler yer alır:

• Kalçaya sürülen ağrı kesiciler
• Parasetamol
• Hyaluronik asit enjeksiyonu
• Röntgen stimülasyon radyoterapisi (ortovolt tedavisi)
• Gıda takviyeleri, örneğin kondroitin, glukosamin veya vitaminler
• Bitkisel takviyeler, örneğin şeytan pençesi veya ısırgan otu bazlı
• Akupunktur
• Örneğin soya veya avokado bazlı gıda veya gıda ekstraktları
• Terapötik ultrason, lazer tedavileri, TENS tedavileri veya özel ısı tedavileri (diyatermi)

Kalça eklemlerinizi güçlendirmek için yapılabilecekler gibi daha ayrıntılı bilgileri gesundheitsinformation.de. adresinde bulabilirsiniz.

İleri kalça artrozu, günlük yaşamı birçok düzeyde zorlaştırabilir. Ancak zamanla birçok insan, hasta olmasına rağmen hayatlarını idame ettirmeyi öğrenir. Örneğin, ev işleri gibi farklı uğraşlar için daha fazla zaman harcar ve aktivitelerini bu duruma göre ayarlarlar.

Yürüme yardımcıları, hem evin içinde hem de dışında hareket etmeyi kolaylaştırabilir: Bastonlar, yürüyüş çerçeveleri veya yürüteçler eklemleri rahatlatır. Fizyoterapi ve ergoterapi alanındaki uzmanların yanı sıra ortopedi, romatoloji ve geriatri doktorları da, cihazların nasıl doğru şekilde kullanılacağını ve ayarlandığını anlatabilir.