Sağlıklı yaşam Legal Highs: Aslında yasal olmayan modifiye uyuşturucular

Legal Highs ya da yeni psikoaktif maddeler (NPS) çoğu yasa dışı uyuşturucuları taklit eden sentetik modifiye uyuşturucular, "yasal kafa yapıcılar" veya "yeni psikoaktif maddeler" olarak adlandırılır. Sentetik ifadesi, bu maddelerin doğal olarak bulunmadığı, örneğin bir kimya laboratuvarında "yapay" olarak üretildiği anlamına gelir.

Kimyasal bileşimleri açısından NPS, "kristal meth" gibi yasa dışı uyuşturuculardan farklı hale getirilmiştir ve bu nedenle Narkotik Yasasında (BtMG) listelenen yasaklanmış maddeler kapsamına girmez. Buna rağmen tüketimleri ne yasaldır ne de zararsızdır. Çoğu NPS'nin etki şeklinin ve uzun vadeli etkilerinin bilinmemesi, önemli bir risk oluşturmaktadır.

NPS esas olarak internet üzerinden "banyo tuzları", "tütsü karışımı" veya "gübre hapları" gibi belirsiz adlar altında satılır. Otlar gibi sözde bileşenler gerçekten mevcut olsa da bunlar yalnızca gizleme amacıyla veya psikoaktif madde için taşıyıcı madde olarak işlev görür. Psikoaktif maddeler, insan psikolojisini etkileyen ve böylece algıyı, düşünmeyi, duyguları veya davranışı etkileyebilen maddelerdir.

2016 yılı sonuna kadar yasama organı yeni uyuşturucuları yalnızca Narkotik Yasası (BtMG) veya Uyuşturucu Yasası (AMG) kapsamında yasaklayabilmiştir. Bununla ilgili sorun, her yeni modifiye uyuşturucu için belirli bir zaman alan ayrı bir yasaklama prosedürünün başlatılmasının ve uygulanmasının gerekmesiydi. Bu arada (yeni bir ilaç yasaklanıncaya kadar) üretim, satış, bulundurma ve tüketim açıkça yasallaştırılmamıştır, ancak cezai işlem de uygulanmamaktadır. Bu nedenle, yeni psikoaktif maddeler (NPS) İngilizce bir terim olan Legal Highs (yasal kafa yapıcı) olarak da bilinir.

Ancak yeni uyuşturucunun yasaklanmasıyla sorun çözülmüş olmamıştır: Yeni bir madde yasal olarak yasaklanır yasaklanmaz, üreticiler maddenin kimyasal yapısını fazla bir çaba harcamadan değiştirerek önceki maddenin henüz yürürlüğe giren yasağın kapsamından çıkarabiliyorlardı. Sonuç olarak, yeni psikoaktif maddelerin ticareti sürekli olarak büyümüştür.

Bu gelişmeye karşı çok daha etkili önlem alabilmek için yasama organının daha etkin bir yasaklama prosedürü getirmesi gerekmiştir. Sonuç, 2016 yılında yürürlüğe giren Yeni Psikoaktif Maddeler Yasasıdır (NpSG). Günümüzde Avrupa'da yaklaşık 1000 farklı NPS bilinmektedir.

Yeni Psikoaktif Maddeler Kanunu (NpSG), yeni uyuşturucularla etkili bir şekilde mücadele edilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu yasayla modifiye uyuşturucular sadece tek tek değil, aynı zamanda bütün kimyasal madde grupları yasaklanmaktadır. Bunlar şu anda şunları içerir:

• 2-Fenetilaminden türetilen bileşikler: Bu grup; MDMA ("Ekstazi"), meskalin veya amfetaminlerden türetilen maddelerin yanı sıra kat bitkisinin bileşenlerine benzeyen katinonları da içerir.
• Kannabimimetikler/sentetik kannabinoidler: Bu maddeler, esrarın etken maddesi olan THC'den türetilmiştir.
• Modifiye benzodiazepinler: Şiddetli kaygı veya uyku bozukluklarında reçete edilebilen ilaçlarla kimyasal olarak akrabadırlar.
• N-(2-Aminosikloheksil)amidden türetilen bileşikler: Eroin ve morfin gibi afyon türevlerine (opiatlara) benzerler.
• Triptaminden türetilen bileşikler: Kısmen LSD'ye veya psilosibin gibi mantarlardan elde edilen maddelere benzerler.
• Arilsikloheksilaminden türetilen bileşikler: Bu maddeler kısmen anestezik madde olan ketamine dayanmaktadır.
• Benzimidazolden türetilen bileşikler: Bunlar kimyasal olarak morfine benzeyen sentetik opioidlerdir.

Gelecekte yasaya başka madde grupları da dahil edilebilecek veya mevcut madde grupları uyarlanabilecektir.

Legal Highs veya yeni psikoaktif maddeler (NPS) genellikle internette sunulur ve satılır. Dağıtıcılar yoluyla elden satış çok daha nadir görülür. Esas olarak, üreticiler modifiye uyuşturucuları çok az ön bilgiye sahip insanlara da sunabilir ve dünya çapında satabilir.

NPS'ler sıklıkla dikkat dağıtıcı ürün tanımları, ilgi çekici isimler, renkli ambalajlar ve yanıltıcı açıklamalarla gizlenmiş olup içerdikleri psikoaktif maddeler hiçbir şekilde belirtilmemektedir. Sonuç olarak "Legal Highs" ürünlerinin zararsızmış gibi gösterilmesi, bunların özellikle gençler için çekiciliğini artırmaktadır.

Özellikle sentetik kannabinoidler giderek artan bir şekilde gıda ürünlerinde, örneğin yumuşak şekerlerde (jelibonlarda) sunulmaktadır.

Bununla birlikte, tüm kamuflaj ve gizleme mekanizmalarına rağmen belirli sunuş şekilleri mevcuttur. Tipik olarak "tütsü karışımları" veya "oda spreyi" etiketli ürünler içilir veya çay olarak demlenir, "banyo tuzları" burundan çekilir ve "gübre hapları" yutulur.

Almanya'daki yetişkinlerin %4'ü hayatlarında en az bir kez Legal Highs veya yeni psikoaktif maddeler (NPS) ile temas kurmuştur. Alman yetişkinlerin yaklaşık %1'i bu tür uyuşturucuları kullanmaktadır. Gençler arasında NPS kullanımı şimdiye kadar daha az yaygındır.

En sık sentetik kannabinoidler tüketilmekte, bunu ketamin türevleri ve sentetik katinonlar izlemektedir.

NPS kullanıcılarının saptanmasında karşılaşılan sorun, birçok NPS'nin geleneksel hızlı uyuşturucu testleri kullanılarak tespit edilememesidir. Tespit için genellikle yerinde veya her laboratuvarda yapılamayan ayrıntılı kan testleri gerekir.

Legal Highs nedeniyle kayıtlı ölüm vakaları şimdiye kadar nadirdir: İstatistiklere göre 2023 yılında Almanya'da 90 kişi NPS kullanımı nedeniyle hayatını kaybetmiştir. 2024 yılında, NPS grubuna ait yapay opioidler nedeniyle ölüm vakalarında bir artış yaşanmıştır.

Legal Highs veya yeni psikoaktif maddeler, madde sınıflarına veya etki biçimlerine göre ayrılabilir.

Aktif uyarıcıların, halüsinojenlerin ve kannabinoidlerin etki grupları özellikle yaygındır.

Uyarıcılar

Adından da anlaşılacağı gibi, uyarıcıların "harekete geçirici" etkisi vardır, yani bunlar bir tür enerji vericidir. İyi bilinen yasa dışı uyarıcılar arasında kokain, "speed" ve "kristal" bulunur. Uyarıcı NPS'ler arasında sentetik katinonlar yer almaktadır. Etkileri, "speed" gibi amfetaminlerinkine benzer. Bunlar artan konsantrasyona, uyanıklığa ve tetikte olma durumuna neden olur. Ek olarak, kendine güven ve hatta aşırı mutluluk hali görülür. Çekingenlik de azalır.

Uyarıcıların genel olarak aktive edici etkisi nedeniyle doğrudan yan etkileri arasında özellikle çarpıntı, terleme, kas krampları ve sindirim bozuklukları yer alır. Aşırı doz durumunda saldırgan davranışlar, şiddetli kaygılar, bilinç bulanıklığı ve hezeyan gibi psikotik deneyimler meydana gelebilir.

Halüsinojenler

Halüsinojenlere ayrıca psikedelik de denir. Muhtemelen en iyi bilinen yasadışı halüsinojen LSD'dir (liserjik asit dietilamid). Birçok NPS de halüsinojeniktir. Halüsinojenler algıyı etkiler, duyusal izlenimleri değiştirir, hayal gücünü uyarır ve halüsinasyonlara neden olabilir.

Halüsinojenlerin doğrudan yan etkileri arasında hızlı kalp atışı, ışığa duyarlılık ve ruh hali değişimleri yer alır. Muhtemel sonuçlar, aynı zamanda, etkilenenlerin gerçeklikle temasını kaybettiği, ilaca bağlı bir psikoza kadar, sanrılar ve kaygı ataklarıdır ("korku yolculukları").

Sedatifler

Sedatifler arasında benzodiazepinler ve opioidler yer alır. Bu sınıftaki belirli maddeler, sakinleştirici veya ağrı kesici etkileri nedeniyle ilaç olarak kullanılmaktadır. Ancak özellikle NPS grubuna ait yapay opioidler kısmen çok daha güçlü bir etkiye sahiptir. Gevşeme ve öforiye yol açabileceği gibi saldırganlığa veya paranoyaya da neden olabilirler. Olası yan etkileri gastrointestinal rahatsızlıklar, sersemlik, terleme, aşırı düşük tansiyon, bilinç kaybı ve hayati tehlike oluşturan solunum durmasıdır. Bu maddeler beyindeki ödül merkezini güçlü bir şekilde aktive ettiği için kolayca bağımlılık gelişir.

Kannabinoidler

Modifiye uyuşturucu "Spice" gibi sentetik olarak üretilen kannabinoidler, vücuttaki kannabis içeriği THC - endokannabinoid reseptörleri ile aynı reseptörlere bağlanır. THC'nin etkisini taklit ederler, ancak etkileri bazen çok daha güçlü ve daha uzun olur. Olası etkiler, derin gevşeme ve sebepsiz neşeden yüksek enerji ve şiddetli halüsinasyonlara kadar değişir.

Potansiyel yan etkilerin kapsamı geniştir: taşikardi, dolaşım sorunları, nefes darlığı, ağız kuruluğu, mide bulantısı, nöbetler ve panik ataklar bunların arasındadır. Kannabinoidler, en güvenli olmayan ve dozlanması zor NPS'ler arasındadır.

NPS'nin bu ve diğer etki grupları hakkında daha fazla bilgiyi, Landes-Caritasverband Bayern e. V. (Bavyera Eyalet Caritas Birliği) Mindzone projesine ait bir internet portalı olan Infobörse neue Drogen (Yeni uyuşturucular hakkında bilgi paylaşımı) üzerinden edinebilirsiniz.
Burada ayrıca anonim çevrimiçi danışmanlık da verilmektedir.

Özel durum: Tıbbi amaçlı kannabis

Kannabinoidlerin aksine, kannabis doğal bir maddedir. Dişi kenevir bitkisinden elde edilir ve insanlar tarafından uzun süredir uyuşturucu madde olarak kullanılır. Mart 2017'den bu yana doktorlar, örneğin ağrıyı tedavi etmek için ciddi bir hastalığı olan hastalara kannabis içeren tıbbi ürünler yazabilmektedir. Bununla birlikte, bu yalnızca önceki tedavi yöntemleri yeterince başarılı olmamışsa bir seçenektir.

Legal Highs veya yeni psikoaktif maddeler (NPS) genellikle araştırma kimyasallarına dayanır. Bunlar, orijinal olarak farmasötik araştırmalarda geliştirilmiş ürünlerdir. Sentetik olarak üretilen bu maddeler, kannabis ve kannabinoid örneğinin gösterdiği gibi, genellikle doğada bulunan "modellerden" çok daha etkilidir. Bu ayrıca NPS tüketiminde aşırı doz ve ciddi sağlık sonuçları riskini artırır.

Buna ek olarak, Legal Highs için neredeyse hiçbir şey ambalajda ve ürün açıklamasında belirtildiği gibi değildir: NPS'ler, denetimsiz üretim yapan ve hiçbir kontrole tabi olmayan laboratuvarlarda üretilir. Bu nedenle Legal Highs kullanıcıları genellikle kendilerini ne gibi bir tehlikeye attıklarının farkında değildir.

Çoğu maddenin etkisi, ruhsatlı ilaçların aksine insan üzerinde yapılan kontrollü araştırmalarda hiçbir zaman test edilmemiştir. Muhtemel yan etkiler ve müteakip hasarlar bu nedenle çeşitlidir ve tahmin edilemez.

Olası fiziksel müteakip hasarlar şunları içerir:

• Bağışıklık sisteminin zayıflaması
• Karaciğer hasarı ve böbrek yetmezliği gibi organ hasarları
• Dirseklerin veya dizlerin morarması gibi ağır dolaşım bozuklukları
• Bazen önemli kilo kaybı
• Adet döngüsündeki bozukluklar
• Doğum kontrol hapının güvensiz bir etkisi
• Mesane hastalıkları ve idrar kaçırma
• Maddelerin buruna çekilmesi durumunda burun duvarının kırılgan hale gelmesi ve hatta koku ve/veya tat duyusunun kaybı
• Hamilelik sırasında kullanımda: sakatlık riski ile erken veya ölü doğum riskinde artış

Olası zihinsel ve sosyal sonuçlar şunları içerir: 

• Anksiyete, panik atak, depresyon, halüsinasyonlar, paranoya, psikoz
• İntihar düşünceleri
• Konsantre olmak ve hatırlamak için azaltılmış bir yetenek
• Duygusal soğukluk gibi kişilik değişiklikleri
• Uyku bozuklukları
• Kullanılmadığında bile zihinsel belirtiler
• Madde teminiyle ilgili yasal ve mali sorunlar
• İletişim bozuklukları ve yalnızlaşma

Gençlerde, okul performansının düşmesinin, geçici saldırganlığın veya diğer göze çarpan davranışların arkasında birçok neden olabilir. Bununla birlikte, ebeveynler Legal Highs kullanımından şüpheleniyorsa, hemen yardım olanaklarını değerlendirmelidir.

Deutsche Hauptstelle für Suchtfragen e.V. (DHS) (Alman Bağımlılık Sorunları Merkezi) yardım arayan ebeveynlere, öğretmenlere ve tüketicilere, bağımlılığı önleme ve bağımlılık yönetimi konularında kapsamlı bilgi sağlar. Web sitesinde ayrıca yerel yardım olanakları hakkında bilgi veren bir broşür bulunmaktadır.

Özellikle gençler ve genç yetişkinler, Bundesinstituts für Öffentliche Gesundheit'ın (BIÖG, Federal Halk Sağlığı Enstitüsü) bir hizmeti olan drugcom.de sitesinde uyuşturucu kullanımı konusunda kapsamlı bilgiler bulabilirler. Web sitesi yasa dışı uyuşturucuların etkileri ve riskleri hakkında bilgi sağlar.

drugcom.de tarafından hazırlanan "Legal Highs Nedir?" başlıklı video, sentetik kannabinoidlere odaklanarak NPS konusu hakkında anlaşılır bir genel bakış sunmaktadır.

Yeni Psikoaktif Maddeler Kanunu (NpSG) hakkındaki bilgilere Bundesministeriums für Gesundheit'ın (Federal Sağlık Bakanlığı) web sitesinden ulaşabilirsiniz.