Beyin anevrizması

Beyin anevrizması, beyindeki bir arterde oluşan bir şişliktir. Anevrizması olan birçok insan, hayatları boyunca bunu fark etmez. Bazen tesadüfen keşfedilir. Bazı faktörler, patlayarak yaşamı tehdit eden beyin kanamasına neden olma riskini artırır.

Bir bakışta

  • Anevrizma, bir damarda oluşan, torba veya yemiş şeklinde bir şişkinliktir.
  • Anevrizma, bir damarın esnekliğini kaybetmesi halinde meydana gelebilir.
  • Anevrizmalar, vücudun farklı bölgelerinde oluşabilir; beyinde olanlara beyin anevrizması denir.
  • İnsanların çoğu, anevrizmaları olduğunu fark etmez.
  • Anevrizma patlayarak beyinde hayatı tehdit eden kanamaya neden olabilir.
  • Beyin kanamasının risk faktörleri, anevrizmanın büyüklüğü ve yeri, yüksek tansiyon, sigara ve yaşlılıktır.

Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.

Beyin anevrizması: Bir insan beyninin enine kesitini görebilirsiniz. Kan damarları ve serebral arter açıkça görülebilir.

Serebral anevrizma nedir?

Anevrizma, bir damarda oluşan, torba veya yemiş şeklinde bir şişkinliktir. Anevrizma, bir kan damarı duvarı bir noktada sağlamlığını ve esnekliğini kaybederek dışa doğru şiştiğinde meydana gelir. Şişkinlik beynin bir arterinde ise buna serebral anevrizma veya serebral arter anevrizması denir. Bu tür anevrizmalar genellikle beyne kan sağlayan arterlerin dallanma noktalarında oluşur.

Anevrizmalar vücuttaki diğer kan damarlarında da oluşabilir. Ancak beyinde ve karındaki ana arterde (abdominal aort anevrizması) oluşanlar, özellikle tehlikelidir. Beyin anevrizması patladığında, yaşamı tehdit eden bir beyin kanamasına neden olur.

Bununla birlikte, beyin anevrizmaları her zaman patlamaz. Bir şikayete neden olmaması halinde, çoğu zaman ömür boyu fark edilmez. Bazı insanlarda, anevrizmanın hayatlarının bir noktasında patlama riski daha yüksektir. Şikayetler olması veya anevrizmanın patlama olasılığını artıran faktörlerin olması halinde, tedavi uygulanması önemlidir.

Beyin anevrizması nasıl anlaşılır?

Anevrizma genellikle bir şikayete neden olmaz. Buna asemptomatik anevrizma denir.

Beyin anevrizması çok büyükse veya olumsuz bir yerdeyse, beyne veya örneğin görme siniri gibi sinirlere baskı yapabilir. Bu genellikle baş ağrısı, görme bozuklukları veya göz kaslarının felç olması gibi semptomlara yol açar.

Nadiren de olsa, kasılma nöbetleri ve duyu, konuşma veya işitme bozuklukları ortaya çıkabilir.

Beyin anevrizması neden olur?

İlgili bölgedeki kan damarı duvarı daha az esnek hale geldiğinde bir anevrizma meydana gelir. Bu, yüksek tansiyon, iltihaplanma veya sigara nedeniyle damar duvarlarına uygulanan ağır baskıdan kaynaklanabilir. Genel olarak normal yaşlanma süreci de damarların yıllar içinde elastikiyetini kaybetmesine neden olur.

Anevrizma, nadiren de olsa, Ehlers-Danlos sendromu gibi doğuştan gelen bir bozukluğun da sonucu olabilir. Bu durumda bağ dokusu ve dolayısıyla damar duvarları da zayıflar.

Neler beyin anevrizmasının oluşma olasılığını artırır?

Genel olarak, beyin anevrizması riski kadınlarda erkeklere oranla daha yüksektir. Yakın akrabalarında beyin anevrizması görülen kişilerde de risk yüksektir.

Diğer faktörler şunlardır:

  • Yüksek tansiyon
  • Sigara içmek
  • İleri yaş 
Ailesinde anevrizması olan kişiler ve kadınlar yüksek risk altındadır. Beyin anevrizması için diğer risk faktörleri şunlardır: Yüksek tansiyon, sigara ve yaşlılık.

Bu faktörler, bir anevrizmanın bir noktada patlama olasılığını artırmaktadır. Ancak anevrizmanın patlaması, boyutuna ve konumuna da bağlıdır.

Beyin anevrizmasının görülme sıklığı nedir?

Her 100 yetişkinden yaklaşık 3'ünde beyin anevrizması vardır. Bazı insanların beyninde aynı anda birden fazla anevrizma vardır.

Her 100 yetişkinin yaklaşık 3'ünde beyin anevrizması vardır.

Beyin anevrizması nasıl seyreder?

Beyin anevrizmalarının çoğu zaman içinde değişmez ve şikayetlere neden olmaz. Bu yüzden çoğu zaman fark edilmezler. Bir anevrizmanın tesadüfen tespit edilmesi halinde de her zaman mutlaka tedavi edilmesi gerekmez.

Beyin anevrizması zamanla büyürse rahatsızlığa neden olabilir. Ayrıca büyüklüğü arttıkça komplikasyon riski de artar.

Anevrizmanın patlaması (anevrizma yırtılması) beyin kanamasını tetikler. Bu, kafatasındaki basıncı arttırır ve beyin dokusuna zarar verir.

Bunun tipik bir işareti ani, çok şiddetli bir baş ağrılarıdır. İlk başta, ağrı esas olarak boyun ve başın arkasındadır. Sonra ağrı tüm başa ve arkaya doğru hareket eder.

Beyin kanamasının diğer tipik semptomları şunlardır:

  • Boyun tutulması
  • Mide bulantısı, kusma
  • Bilinç bozuklukları, bilinç kaybı

Önemli bilgi: Beyin kanaması, acil serviste mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmesi gereken, yaşamı tehdit eden bir acil durumdur.

Beyin anevrizmaları, kanamalardan daha nadiren görülse de, serebral arterin tıkanmasına da yol açabilir. Bu tıkanma, anevrizmada bir kan pıhtısı oluştuğunda ve kan anevrizmadan arterin daha küçük bir dalına gittiğinde meydana gelir. Burada pıhtı arteri tıkayarak felce neden olabilir.

Beyin anevrizması nasıl teşhis edilir?

Beyin anevrizması genellikle kafa başka bir rahatsızlık nedeniyle muayene edilirken tesadüfen keşfedilir.

Hastanın sık sık baş ağrısı veya görme bozuklukları şikayetleri olması halinde, semptomların nedenini bulmak için manyetik rezonans tomografisi (MRT) veya bilgisayarlı tomografi (BT) yapılır. 

Dijital substraksiyon anjiyografisi (DSA), anevrizmaların doktor tarafından görülmesinde çok etkilidir: Bu uygulama sırasında kontrast maddeli ve kontrast maddesiz röntgen resimleri çekilir. Bu resimlerle bilgisayar, yalnızca kan damarlarının görülebildiği bir görüntüyü hesaplayarak görüntüleyebilir.

Beyin anevrizması nasıl tedavi edilir?

Risk faktörlerinden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Bu nedenle olası yüksek tansiyon tedavi edilmeli ve sigaradan uzak durulmalıdır.

Önemli bilgi: Tedavi, sadece semptomlarınız olması veya anevrizmanın patlama riski bulunması halinde mutlaka gereklidir. Ancak bu riski etkileyebilen çok sayıda faktör bulunduğundan, tedavi uygulayıp uygulamama kararını vermek her zaman kolay değildir.

Doktorunuzla birlikte tedaviye karar vermeniz halinde, 1 ila 3 yıllık aralıklarla manyetik rezonans tomografisi (MRT) veya bilgisayarlı tomografi (BT) yapılacaktır. Bu yöntem, anevrizmada değişiklik olup olmadığını ve beyin kanaması riskinin artıp artmadığını gösterir.

Şikayetler olması veya komplikasyon riskinde artış olması halinde, genellikle iki tedavi prosedüründen biri uygulanır:

  • Kateter prosedürü: Bu prosedürde ince platin spiraller kan damarından beyin anevrizmasına itilir. Kateter, anevrizmadaki kan pıhtılaşarak anevrizmanın kapanmasını sağlar.
  • Ameliyat: Bu prosedürde, anevrizma küçük bir metal klipsle kesilir.

Her iki prosedür de anevrizmaya giden kan akışını durdurarak patlamasını önler. Ancak, bu prosedürler de tamamen risksiz değildir. Bu nedenle tedaviye karar vermeden önce nöroloji veya beyin cerrahisi uzmanlarına danışmak önemlidir.

Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih:

Bu yazıyı faydalı buldunuz mu?