Yatak ıslatma

Çocuklar ve ergenlerin arada yatağa yapması nadir görülen bir sorun değildir. Beş yaşından itibaren çoğu çocuk gece boyunca uyur veya tuvalete gitmek zorunda olduğunda uyanır. Bazen bir çocuğun tamamen kuru kalması daha uzun sürer.

Bir bakışta

  • Yatak ıslatma birçok çocukta görülür ancak bazen gençlerde de görülür.
  • Çocukların çoğu yaklaşık beş yaşından sonra kuru kalır.
  • Çocuklara yardım etmenin ve durumu düzeltmenin farklı imkanları mevcuttur.
  • Çocuklar ve ergenler yatağa yaptıklarında çoğunlukla bunun sebebi mesaneleri dolduğunda uyanamamalarıdır.
  • Bir çocuğun ne zamandan itibaren gece boyunca kuru kalacağını genetik yapısının belirlediği varsayılır.

Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.

Yatak ıslatma: Bir şiltenin üzerine çekilen beyaz bir nevresimin ortasında, idrar olduğu belli olan büyük bir sıvı lekesi var.

Yatak ıslatma deyince ne anlaşılmaktadır?

Ara sıra yatağa yapmak birçok çocukta ve bazı durumlarda gençlerde de görülür. Ancak bunun hakkında pek konuşulmaz.

Çocuklar normalde yaklaşık beş yaşından itibaren gece boyunca uyur veya tuvalete gitmek zorunda olduklarında uyanır. Bazılarında bir rutin oluşması uzun sürer: Beş yaşından itibaren çocukların yüzde 15’inden fazlası mesanenin dolduğunu çok geç fark eder ve ıslak bir yatakta uyanır.

Beş yaşından büyük çocuklar bedensel nedenler olmadan sürekli yatağa yapıyorsa burada yatak ıslatma ("enürezis noktürna") söz konusudur. Özellikle bir çocuğun gece kuru kalamaması sık sık meydana geldiğinde bu durum aile için stresli olabilir.

Çocuklarda ve gençlerde yatak ıslatmanın nedenleri nelerdir?

Çocuklarda ve gençlerde yatak ıslatma çoğunlukla mesaneleri dolduğunda ancak doğru zamanda uyanamadıklarında meydana gelir. Bu durumda mesane sfinkteri gevşer ve daha uykudayken boşalır. Bu bilerek yapılmaz: Belirli olgunlaşma süreçleri henüz tamamlanmadığı için çocuk mesanesini kontrol edemez.

Bir çocuğun gece kuru kalması için aşağıdaki gelişmelerin olması gerekir:

  • Beyin mesaneden gelen sinir sinyallerini tanır ve işler, böylece çocuk mesane dolduğunda uyanır. Beyin mesane sfinkterini kontrol etmeyi de öğrenmiştir.
  • Vücut geceleri yeterli antidiüretik hormon (ADH veya vazopresin) üretir. Bu böbreklerin geceleri daha az idrar üretmesini sağlar.
  • Mesane geceleri üretilen idrarı depolayacak kadar büyüktür.

Görünüşe göre bir çocuğun ne zamandan itibaren kuru kalacağını genetik yapısı belirler. Bu sonucu farklı ailelerin araştırılması ve kıyaslanması ortaya koymuştur. Bunlar, ailede bu sorunu yaşayanların sadece yataklarını ıslatan çocuklar olmadığını göstermektedir.

Çocuklar ne sıklıkta yatak ıslatır?

Birçok çocuk sadece ayda bir veya iki kez yatağına yaparken bazılarında bu haftada birden fazla olabilir.

Yatak ıslatmanın görülme sıklığı nedir? Bir çubuk grafik, belirli bir yaştaki kaç çocuğun hala altını ıslattığını gösterir. 5 yaşında, tüm çocukların %10'undan biraz fazlası yatağını ıslatmaktadır. Yaşla birlikte sıklığı azalır.

Erkekler kızlara göre daha sık etkilenir. Çoğunlukla sorun bir süre sonra kendiliğinden kaybolur.

Enürezis: Yetişkin bir kişi bir yatakta yan yatıyor. Pantolonunun kalçalarında karanlık bir nokta var. Nevresim ayrıca kalça hizasında daha koyu bir alana sahip. Kişi görünüşe göre kendini ve yatağını ıslatmış.

Yatak ıslatma nasıl gelişir?

Bir çocuk altı aydan daha uzun süre kuru kalırsa ve sonra yatağa yapma yenilenirse ("ikincil enürezis"), bu psikolojik stresi gösterir.

Bir çocuk altı aydan uzun bir süre kuru kaldıktan sonra tekrar yatağını ıslatırsa, bu psikolojik stresi gösterir.

Tetikleyiciler ailevi sorunlar veya başka bir çocuğun doğumu gibi ailedeki değişiklikler olabilir. İkincil yatak ıslatma böbrek veya mesane enfeksiyonu veya şeker hastalığı gibi fiziksel nedenlerle de olabilir.

Yatak ıslatma nasıl teşhis edilir?

"Yatak ıslatma" teşhisini, hekimler beş yaşın üzerindeki bir çocuk en az üç ay boyunca haftada bir defadan fazla yatağa yaptığında koyar. 

Başka bir hastalık nadiren yatak ıslatma sebebidir. İdrar yolu enfeksiyonları, idrar yolu bozuklukları, bir diyabet başlangıcı veya bir aşırı aktif tiroid olasıdır. Mesane üzerindeki kontrol uyku sırasındaki solunum duraksamaları ("uyku apnesi") nedeniyle de kaybedilebilir. 

Hekim, çocuk ve ebeveynleri ile ayrıntılı bir görüşme yaparak ve akabinde çocuğu muayene ederek bu nedenleri eler. Bu esnada da diğer olası hastalıkların kanıtlarını arar, örneğin çocuğun: 

  • gündüzleri de altını ıslatıp ıslatmadığı
  • idrar yapma esnasındaki problemleri (örneğin idrar yapmaya başlama veya ara vermeden bitirme konusunda)
  • idrar yaparken ağrısı olması
  • çok nadiren (günde üç defadan az) veya çok sık (günde altı defadan fazla) idrarını yapması
  • idrar akışının zayıf olması
  • daha sonra mesanesinin boşalmadığı hissine sahip olması

Bir süre boyunca gözlemlemeyi ve not almayı tavsiye eder: Çocuk ne ve ne kadar yemek yiyor ve bir şeyler içiyor? Ne zaman ve ne sıklıkta idrarını yapıyor?

İdrar yolu enfeksiyonu veya diyabet hızlı bir idrar testi ile hariç tutulabilir. Ancak yatak ıslatma için bir hastalığın sorumlu olabileceğine dair kesin kanıtlar bulunduğunda ek araştırmalara devam edilir.

Yatak ıslatma tedavisi nasıl yapılır?

Yatak ıslatmaya karşı ne yapılabileceğine ilişkin birçok tavsiye mevcuttur. Bunlardan çoğunun çok az faydası olduğu görülmüştür. Her şeyden önce çocuğun endişelerini uzaklaştırmak gelir. Yatağı ıslattığı için "suçlu" olmadığının ona açıklanmasını önemlidir.

Çocuğa uyumadan önceki iki saatten itibaren ve gece boyunca daha az içecek vermek denenebilir. Limonata ya da Cola gibi kafein veya şeker içeren içeceklerden kaçınılmalıdır. Çocuğun buna eğilimi varsa yüksek lifli bir diyet kabızlığa karşı etki edecektir.

Alarmlı külot veya alarmlı matlar gibi elektronik uyandırma sistemlerinin faydalı olduğu görülmüştür. Bunlar ilk damlada çocuğu doğru zamanda uyandıran bir alarmı tetikler.

Önemli bilgi: İlaçlar yedi yaşın altındaki çocuklar için genellikle önerilmez. Daha büyük çocuklarda genellikle vücuda özgü antidiüretik hormon vazopresine benzer desmopresin etken maddesi kullanılır. İlaçlar alındıkları süre boyunca çok hızlı etki eder. Bunlar, örneğin çocuk evde uyumuyorsa ancak geçici olarak yardımcı olur. Çocuklar çok derin bir uykuya daldığında ve uyandırma sistemleri işlemediğinde bu ilaçlar kullanılabilir.

Konuya ve yatak ıslatmanın nasıl tedavi edildiğine dair ayrıntılı bilgiye gesundheitsinformation.de sitesinden erişebilirsiniz.

Yatak ıslatma ile basıl başa çıkılır?

Ebeveynlerin ve çocukların yatak ıslatmanın nadir olmadığını ve büyük ihtimalle kendiliğinden geçeceğini bilmesi yardımcı olabilir.

Mümkün olduğunca gece "kazalarına" hazırlıklı olmak günlük hayatı kolaylaştırabilir. Çocuğun yatağı sıvı geçirmez alezlerle korunabilir. Gece gerektiğinde kolayca değiştirmek için temiz yatak takımları hazır tutulabilir. Çocuk bezi veya külot bezler de kullanmak mümkündür.

Çocuk sabahları duş alırsa ve temiz kıyafet giyerse idrar kokmayacaktır. Böylece okulda alay konusu olmasından kaçınılır. Yatak takımında ve kıyafetlerde idrar kokusuna karşı yıkama sodası (soda) veya okaliptüs yağı kullanılması yardımcı olur.

Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (Sağlık Hizmetlerinde Kalite ve Verimlilik Enstitüsü) (IQWiG) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih:

Bu yazıyı faydalı buldunuz mu?