Hastalıklar Kıl kurdu (enterobiyaz)

Kıl kurdu insanlarda en sık görülen bağırsak solucanı hastalığına neden olur. Çocuklar özellikle sıklıkla etkilenir.

Küçük beyaz-bej parazitler insan bağırsağını istila eder. Dişiler yaklaşık 1 cm uzunluğunda, erkekler daha küçüktür.

Kıl kurdu, örneğin ellerde, oyuncaklarda veya yiyeceklerde bulunabilen solucan yumurtalarının yutulmasıyla bulaşır. Bir çocuk solucan yumurtası yapışmış şeylere dokunur ve parmaklarını ağzına sokarsa, yumurtalar oradan bağırsaklara gider.

Elleri, özellikle tuvaleti kullandıktan sonra ve yemek yemeden önce sabun ve suyla iyice yıkamak enfeksiyonu önlemeye yardımcı olacaktır.

Çoğu durumda kıl kurdu enfeksiyonu fark edilmez. Solucanlar rahatsızlığa neden oluyorsa, en sık görülen semptom anüste kaşıntıdır. Bu çoğunlukla geceleri meydana gelir ve uyku bozukluklarına yol açabilir. Çocuklarda geceleri yatak ıslatma görülebilir.

Bağırsakta çok sayıda solucan bulunması bazen karın ağrısı, mide bulantısı ve kusmaya neden olabilir.

Anüs bölgesini kaşımak, bakteriler için bir giriş noktası olan ve iltihaplanabilen anüs çevresinde küçük cilt yaralanmalarına neden olabilir.

Kızlarda solucanların anüsten cilt üzerinden vajinaya göç etmesi ve orada iltihaba neden olması da nadir olarak da olsa görülebilir.

İnsanlar yanlışlıkla solucan yumurtalarını yutarak kıl kurdu ile enfekte olur. Bu, üzerlerinde solucan yumurtası bulunan nesnelere dokunduğunuzda ve ardından elinizi ağzınıza götürdüğünüzde veya çocuklar solucan yumurtası olan oyuncakları veya kalemleri ağızlarına soktuğunda olabilir. Yetişkinlerde ağız ile anüs arasında temas içeren cinsel aktiviteler kıl kurdunun bulaşmasına neden olabilir.

Solucan yumurtaları mideye girdikten kısa bir süre sonra solucan larvaları yumurtadan çıkar ve ince bağırsağa göç eder. Burada larvalar solucanlara dönüşür. Yetişkin solucanlar esas olarak kalın bağırsakta bulunur. Erkekler dişileri dölledikten kısa süre sonra ölür. Dişiler 100 güne kadar yaşayabilir. Dişiler özellikle geceleri yumurtlamak için anüsten göç ederler. Solucanların hareketleri kaşıntıyı tetikler.

Yumurtalar yapışkandır ve anüsün cilt kıvrımlarına yapışır. Kaşıma, solucan yumurtalarının ellere ve tırnakların altına sıkışmasına yapışmasına olur. Bir çocuk daha sonra nesnelere dokunursa, solucan yumurtalarını dağıtabilir ve diğer insanlara bulaştırabilir. 

Sıklıkla çocuklar kendilerini tekrar tekrar enfekte eder. Bu durum, örneğin, popolarını kaşıdıktan sonra parmaklarında solucan yumurtası kalırsa ve yumurtalar bu şekilde tekrar ağza giderse görülebilir.

Birçok çocuk anaokulunda veya ilkokuldayken enfekte olur. Solucan yumurtaları, diğer çocuklarla yakın temas ve oyuncaklara dokunma ve oyuncakları ağza sokma yoluyla bulaşabilir.

Yemekten önce ve tuvaleti kullandıktan sonra ellerinizi yıkamamak yayılmasına katkıda bulunur. Tırnak yemek de enfeksiyon kapma olasılığını artırır.

Aileden birinde bağırsak solucanı varsa, diğer aile üyeleri kolayca enfekte olabilir.

Batı Avrupa'da, anaokulu ve ilkokul çocuklarının yaklaşık yüzde 20'sinde kıl kurdu görülür. Bu yaş grubu için kıl kurdu en sık görülen bağırsak solucanı hastalığıdır. Solucanlar, 2 yaşın altındaki küçük çocuklarda, 14 yaş ve üstü daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde daha az görülür.

Anüs bölgesindeki kaşıntı gibi belirtiler, kıl kurdu enfeksiyonunun tipik belirtileridir.

Bazen küçük solucanlar iç çamaşırında, pijamalarda, çarşaflarda sandalyede veya anüs çevresindeki cilt kıvrımlarında görülebilir. Ancak solucanlar her zaman bulunmaz ve solucan yumurtaları çıplak gözle görülemez.

Bağırsak solucanı enfeksiyonundan şüpheleniyorsanız, tıbbi yardım almanızda fayda vardır.

Anüs bölgesindeki cilde bastırılabilen yapışkan şeritler, solucan yumurtalarını tespit etmek için çok uygundur - tercihen sabahları yıkanmadan ve tuvalete gitmeden önce uygulanmalıdır. Yapışkan şeritler daha sonra küçük bir cam plakaya yapıştırılır ve doktor şeritlere mikroskopla bakar. Yumurtalar mikroskopla görülebilir.

Kıl kurdu tedavi edilmezse, çocuk kendini tekrar tekrar "enfekte edebilir". Bu yüzden solucanlar genellikle kendi başlarına kaybolmazlar. Ancak bağırsaktaki solucanları öldüren ve enfeksiyonun azalmasını sağlayan ilaçlar mevcuttur.

Bu ilaçlar tablet veya süspansiyon olarak alınabilir ve genellikle iyi tolere edilir. Bazen geçici olarak ishal, baş ağrısı veya mide ağrısı ortaya çıkar.

Tedavi 2 hafta ve gerekirse de 4 hafta sonra tekrarlanmalıdır. Çevrede genellikle hala bulaşıcı yumurtalar bulunduğundan bir çocuğun tekrar enfekte olması ihtimali tekrarlayan tedavilerle düşürülür. 

Basit hijyen önlemleri, solucanların yeniden bulaşmasını ve yayılmasını önlemeye yardımcı olur. Aile üyeleri ve evdeki diğer kişiler de bu önlemleri uygulamalıdır. Önlemler arasında şunlar yer alır:

• Tırnakları kısa kesin ve tırnak yemekten kaçının
• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Her sabah yıkanın veya duş alın
• Anüs bölgesini kaşımayın
• İç çamaşırlarınızı her gün değiştirin
• Pijama ve nevresimleri düzenli olarak değiştirin ve en az 60 derecede yıkayın

Hastaya yakın temas halindeki kişilerde bulaş riski yüksek olduğundan bazı durumlarda tüm aile üyelerinin tedavi alması da önerilir. Özellikle kıl kurdu enfeksiyonu tedaviye rağmen tekrar ediyorsa tüm aile üyelerini de tedavi etmek gerekebilir.

Kıl kurdu bulunan çocuk kreşe gitmeye devam edebilir. Ancak eğitimcilere bu konuda bilgi verilmelidir. Bu sayede onlar da hijyen önlemlerine uyulmasına dikkat ederek diğer çocuklara bulaşmasını mümkün olduğunca önleyebilirler.