Kanser taraması: Hangi tetkikler yapılmaktadır?

Kanser taraması ile kanser veya kanser öncesi lezyonlar semptomlara neden olmadan erken bir aşamada tespit edilebilir. Bu, başarılı tedavi şansını ve dolayısıyla tedavi ve hayatta kalma şansını artırır. Hangi muayeneler sağlık sigortası kapsamındadır? Bu muayeneler ne gibi faydalar sağlayabilir?

Bir bakışta

  • Kanser tarama muayeneleri, kanserin erken formlarını ve muhtemelen kanser öncesi lezyonları semptomlara neden olmadan önce tespit etmek için yapılır.
  • Kanser taramasının faydaları olduğu gibi dezavantajları da olduğundan, kanser taraması yaptırmak isteğe bağlıdır.
  • Yasal olarak düzenlenen muayenelerin masrafları hem yasal, hem de özel sağlık sigortaları tarafından karşılanır.
  • Güncel olarak meme kanseri, bağırsak kanseri, prostat kanseri, rahim ağzı kanseri ve cilt kanseri taramasının masrafları sağlık sigortaları tarafından karşılanmaktadır.
  • Kanser taraması için başka muayeneler de vardır: Bunlar bireysel sağlık hizmetleri (IGeL) kapsamında sunulur. Bunlar yasal sağlık sigortaları tarafından karşılanmaz. Hastalar için gerçekten bir yararı olup olmadığı genellikle belirsizdir.

Not: Bu yazıdaki bilgiler bir doktor muayenesinin yerini tutamaz ve kişinin kendi kendine teşhis yapabilmesi veya tedavi etmesi için kullanılmamalıdır.

Kanser taraması: Bir hasta mamografi için taranıyor. Kadının yanında bir doktor duruyor. Muayeneyi o yürütüyor. Göğüs röntgeni bir ekranda görülebiliyor.

Kanser taraması nedir?

Kanser taramasının amacı, kanseri henüz ağrı, kanama, dokunulduğunda hissedilen sertleşme gibi bir semptoma neden olmadığı bir aşamada tespit etmektir. Bu nedenle tarama muayeneleri, daha önce fark edilmemiş bir malign tümörü çok erken bir aşamada tespit etmeyi amaçlar. Bu, kanserin daha erken ve sıklıkla daha başarılı bir şekilde tedavi edilebileceği anlamına gelir. Bu tedavi şansını artırmaktadır. Ayrıca, daha az invaziv tedaviler mümkün olabilir. 

İlk doku değişiklikleri gibi kanserin ön aşamalarını tespit etmek için yapılan muayenelere kanser taraması denir. Günümüzde bu taramalar bağırsak kanseri veya rahim ağzı kanseri gibi sadece birkaç kanser türü için mümkündür. Örneğin, kolonoskopi sırasında iyi huylu bağırsak poliplerinin alınması, kötü huylu bağırsak kanseri gelişiminin önlenmesine yardımcı olabilir.

Önemli bilgi: Kanser taramasında yapılan tüm tetkikler, kanserin zamanında teşhis edilmesi içindir.
Ancak hiçbir test yüzde yüz güvenilir değildir.
Ayrıca tüm muayenelerin riskleri ve dezavantajları olabilir. Bu nedenle, bir tarama muayenesinden önce ayrıntılı bilgi almalısınız. 

Almanya'da, 1971 yılında yasal sağlık sigortası olan herkes için belirli kanser türlerine yönelik tarama amacıyla çeşitli muayeneler başlatılmıştır. Sunulan kontrol ve tarama seçenekleri o tarihten bu yana bilimsel bulgulara dayalı olarak daha da geliştirilmiştir.

2009 yılından bu yana göğüs kanseri taraması için ülke çapında bir mamografi tarama programı uygulanmaktadır. 50 ile 69 yaş arası kadınlar iki yılda bir taramaya davet edilir.

Yasal sağlık sigortaları artık bağırsak kanseri ve rahim ağzı kanseri taraması için insanları düzenli aralıklarla bizzat ve yazılı olarak davet etmektedir. Davetler ile birlikte sigortalılar, ilgili muayenenin yararları ve riskleri hakkında kapsamlı ve dengeli bir şekilde bilgilendirilmektedir. Davetiyeler, sigortalıya bireysel bilgi sağlamaya yöneliktir. Ancak uygun yaşa geldiğiniz andan itibaren muayeneden önceden davet edilmeye gerek olmadan yararlanabilirsiniz.

Kanserin erken teşhisindeki ilerlemelere bir başka örnek: Nisan 2017'de, bağırsak kanserinin erken teşhisi için yeni bir immünolojik dışkı testi olan iFOBT tanıtılmıştır. Daha önce kullanılan biyokimyasal dışkı testinden daha güvenilir bir şekilde bağırsak poliplerinin veya bağırsak kanserinin olası bir belirtisi olan dışkıdaki gizli kanı tespit eder.

Kanser nedir?

Aşağıdaki videodan, doktorların hangi durumlarda kanser hastalığından bahsettiğini ve kanserin nasıl ortaya çıktığını öğrenebilirsiniz.

Bu ve diğer videolar YouTube kanalında da mevcuttur

Şimdi izleyin

Bu sitede yayımlanan veri koruma bildirimleri geçerlidir.

Yasal kanser taraması kapsamında hangi muayeneler yapılır?

Güncel olarak sağlık sigortaları, kanser erken teşhisi ve taraması için aşağıdaki muayenelerin masraflarını karşılamaktadır: 

Kanser taraması: 20+ yaş kadınlarda rahim ağzı kanseri. 30+ yaş kadınlarda meme kanseri. 35+ yaş erkekler ve kadınlar için cilt kanseri taraması. 45+ yaş erkeklerde prostat kanseri. 50+ yaş erkekler ve kadınlar için bağırsak kanseri.

Rahim ağzı kanseri taraması

  • 20 yaşından itibaren dış ve iç genital organların yıllık muayenesi
  • 20-34 yaş arası kadınlarda yıllık rahim ağzı sürüntü testi
  • Muayenenin hücre değişikliği ve/veya HPV enfeksiyonuna işaret etmemesi koşuluyla, 35 yaş ve üstü kadınlarda her üç yılda bir rahim ağzı sürüntüsü ve insan papilloma virüsü (HPV) testi

Göğüs kanseri taraması

  • 30 yaş ve üzeri kadınlar için yıllık meme palpasyonu ve kendi kendine muayene talimatları
  • Her iki göğüsün mamografisi: 50 ile 69 yaş arası kadınlar için iki yılda bir

Cilt kanseri taraması

  • Komple cilt muayenesi: 35 yaş ve üzeri kadınlar ve erkekler, iki yılda bir siyah ve beyaz cilt kanseri taraması yaptırabilir.

Prostat kanseri taraması

  • Prostatın yıllık palpasyonu: 45 yaş ve üstü erkeklerde

Bağırsak kanseri taraması

  • 50 ila 54 yaşındaki kadınlar ve erkeklerde immünolojik dışkı testi ile dışkıda gizli kan muayenesi
  • 55 yaş ve üzeri kadınlarda ve 50 yaş ve üzeri erkeklerde ilk kolonoskopi. Burada dikkat çekici bir unsur bulunmaması halinde, on yıl sonra tekrarlanabilir. Bağırsak polipleri gibi değişiklikler bulunması halinde, bir sonraki muayeneye kadar geçen süre kısalır
  • Kolonoskopi kullanılmıyorsa: 55 yaş ve üzeri kadın ve erkeklerde sadece iki yılda bir immünolojik dışkı testi ile dışkıda gizli kan incelemesi yapılır

Bu testlerin yararları ve riskleri açısından nasıl değerlendirileceği, kanserin türüne ve muayene yöntemine bağlıdır. 

Kanser taraması muayeneleri nasıl düzenlenmektedir?

Yasal sağlık sigortalarının yardım kataloğuna hangi kanser tarama muayenelerinin dahil edileceğine Gemeinsamer Bundesausschuss (Ortak Federal Komite) (G-BA) karar verir. Sağlık sistemimizin bu karar organı, kimlerin, hangi yaşta ve hangi aralıklarla bu muayenelere hak kazanacağını da belirler. 

Yasal olarak düzenlenen muayenelerin masrafları hem yasal hem de kural olarak özel sağlık sigortaları tarafından karşılanır. Sigortalılar, muayenelerden yararlanıp yararlanmayacaklarına kendileri karar verir. Yani katılım isteğe bağlıdır.

Ayrıca, doktor muayenehanelerinde kanser taraması için sunulan, ancak yasal tarama programının bir parçası olmayan muayeneler ve testler de bulunmaktadır. Masraflar yasal sağlık sigortaları tarafından karşılanmaz. Bu nedenle, bu muayeneler, hastalar tarafından karşılanmalıdır. Bunlar, bireysel sağlık hizmetleri (kısaca IGeL) olarak adlandırılır. Bu muayenelerin bazıları, yumurtalıkların ve prostatın ultrason muayeneleri veya laboratuvarda kan veya diğer vücut sıvılarından belirli değerlerin belirlenmesidir. Çoğu zaman, bireysel sağlık hizmetleri, yararlı olduklarına ilişkin yeterli kanıt bulunmayan veya henüz bir yarar değerlendirmesine tabi tutulmamış tıbbi önlemlerdir.

Kanser taramasının yararları ve zararları nelerdir?

Temel olarak kanser tarama muayenelerine katılım isteğe bağlıdır. Zaman baskısı altında değilsiniz ama kanser tarama muayenelerinin yararlarını ve zararlarını öğrenmek için zaman ayırabilirsiniz.

Kanser taramasının yararları

Tarama muayeneleri ile kanser önlenebilir veya çok erken bir aşamada teşhis edilebilir. Tedaviye erken başlamak, iyileşme olasılığını artırır: ölüm oranı azalır. Ayrıca, erken tümör evresindeki hastalar genellikle daha az yan etkisi olan yöntemlerle tedavi edilebilir. Bununla birlikte, tarama muayenesinin faydalarının gerçekte ne kadar büyük olduğu, incelenen kanserin türüne bağlıdır. Örneğin meme kanserinin, bağırsak kanserinin ve rahim ağzı kanserinin erken teşhisine yönelik belirli tetkiklerin faydaları bilimsel olarak kanıtlanmıştır ve uzmanlar arasında yaygın olarak kabul görmektedir. Bu tetkikler için uygun kişilere davetiye ve bilgi gönderilmesinin bir nedeni de budur.

Kanser taramasının dezavantajları

Belirtilen yararlara ek olarak, kanser taramasına bağlı dezavantajlar ve olumsuzluklar da olabilir.

  • Erken teşhis tedavi şansını artırır, ancak iyileşme garantisi vermez.
  • Bir kanser, iki muayene randevusu arasında aniden semptomlara neden olacak kadar hızlı gelişebilir. 
  • Muayenenin kendisi kolonoskopi komplikasyonları gibi riskler oluşturabilir.

Hiçbir yöntem yüzde yüz güvenilir değildir. Bu nedenle, sağlıklı insanlara yanlışlıkla hasta, hasta insanlara sağlıklı teşhisi konabilir:

  • Anormal bir test sonucunun yanlış alarm ("hatalı pozitif" bulgu) olarak ortaya çıkması nadir değildir. Bu tür hatalı pozitif bulgular, örneğin doku örneğinin alınması (biyopsi) gibi stresli ve gereksiz kesinleştirme muayenelerinin yapılmasına neden olur.
  • Bir tümörün bir test tarafından tespit edilmemesi durumuna, "hatalı-negatif" test sonucu denir. İlgili kişi sahte bir güvenlik duygusuna kapılır.

Aşırı teşhis ve aşırı tedavi - bu ne demektir?

Tarama muayeneleri, yavaş büyüyen tümörleri de tespit edebilir. Bu tümörler şikayetlere neden olmaz ve genellikle etkilenenlerin yaşam beklentisini ve yaşam kalitesini etkilemez. Böyle bir tümörün tarama muayenesi ile teşhisine aşırı teşhis denir. Bu tür tümörlerin tedavisine, tüm ilişkili komplikasyonları ve riskleri ile birlikte, aşırı tedavi denir. Ne yazık ki, mevcut muayene yöntemleriyle, bir hastada bir tümörün yavaş mı yoksa agresif bir şekilde mi büyüyeceğini güvenilir bir şekilde tahmin etmek genellikle mümkün değildir.

Önemli bilgi: Bu olası dezavantajlar nedeniyle, kanserin erken teşhisi için muayeneye girmeden önce herkesin iyi bilgilendirilmesi önemlidir. Tarafsız, bilimsel olarak doğrulanmış ve kolayca anlaşılabilir bilgiler, kanser tarama önlemi lehine veya aleyhine karar verilmesine yardımcı olabilir. Kanser taramasına katılım isteğe bağlıdır.

Diğer bilgileri nereden bulabilirim?

Hangi kontrol ve kanser tarama muayenelerine hakkınız olduğunu öğrenmek istiyorsanız, örneğin aile doktorunuzla görüşebilirsiniz. 

Bu konularda kapsamlı bilgi sağlayan web siteleri de bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır:

IQWiG: Tarama ile ilgili sağlık bilgileri

Federal Sağlık Bakanlığı: Erkekler ve kadınlar için kanser taraması

Krebsinformationsdienst (Kanser Bilgi Hizmeti): Kanser taraması ve kanserin erken teşhisi

Stiftung Deutsche Krebshilfe (Alman Kanser Yardım Vakfı): Kanser taraması

Ärztliches Zentrum für Qualität in der Medizin (Tıpta Kalite İçin Sağlık Uzmanları Merkezi) (ÄZQ): Tarama

Kooperationsgemeinschaft Mammographie (Mamografi Kooperasyon Birliği): Mamografi tarama programı hakkında bilgiler

Bund der Krankenkassen e.V. (Sağlık Sigortaları Birliği) derneğinin Medizinischer Dienst (MDS) (Tıbbi Hizmet) birimi: IGeL hakkında bilgiler

Özel bilgilere ihtiyacınız olması halinde, Kanser Bilgi Hizmeti birimine 0800 - 420 30 40 ücretsiz telefon numarasından veya krebsinformationsdienst@dkfz.de e-posta adresinden erişebilirsiniz.

Deutsches Krebsforschungszentrum, Krebsinformationsdienst (Alman Kanser Araştırma Merkezi, Kanser Bilgi Hizmeti) ile birlikte hazırlanmıştır. Tarih:

Bu yazıyı faydalı buldunuz mu?